การปฏิบัติรู้จักแนวรุกแนวรับ ไม่ใช่ฝืนบังคับตัวเองตลอดเวลาแล้วก็เครียด เครียดแล้วก็ไม่ได้อะไรขึ้นมา ได้แต่ความทุกข์ ถ้าฝืนมากบังคับมาก เรียกอัตตกิลมถานุโยค ถ้าตามใจกิเลสไม่รู้จักฝืนเลย ไม่รู้จักบังคับเลย เรียกกามสุขัลลิกานุโยค ก็ย่อหย่อนตามกิเลสไปเหมือนกัน ตัวสำคัญที่จะช่วยเราในการปฏิบัติได้ คือความช่างสังเกตของเรา โยนิโสมนสิการ สังเกตเอา เวลานี้ควรทำให้จิตใจผ่อนคลายก็ทำ เวลานี้ควรทำสมถะก็ทำ เวลานี้ควรเจริญปัญญาก็เจริญปัญญา รู้จักแนวรุกแนวรับของเรา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม 20 พฤศจิกายน 2564