ตบะ แปลว่า ความเพียรอันเป็นเครื่องเผาผลาญกิเลส

ตบะ ในที่ทั่วไปหมายถึงการบำเพ็ญเพียรเพื่อให้กิเลสเบาบางหดเหี้ยนหมดไป ด้วยการทำพิธีกรรม หรือด้วยการทรมานกายแบบต่างๆ เช่นบูชาไฟ ยืนขาเดียว ทาตัวด้วยฝุ่น เป็นต้น เรียกว่าบำเพ็ญตบะ เรียกผู้บำเพ็ญตบะว่า ดาบส ซึ่งแปลว่า ผู้บำเพ็ญตบะคือเผาผลาญกิเลส

ตบะ ในพระพุทธศาสนาใช้หมายถึงธรรมต่างๆ ที่มุ่งกำจัดเผาผลาญอกุศลวิตก 

จากหนังสือ คำวัด โดย พระมหาโพธิวงศาจารย์ (ทองดี สุรเตโช ป.ธ.๙) ผู้อ่าน พระมหาวีระพงษ์ นิมฺมโล