Avrupa İlaç ve İlaç Bağımlılığı İzleme Merkezi’nin güncel verilerine göre opioid kullanımı Batı Avrupa’da % 5 ’in üzerindeyken Türkiye’de % 2.5 'un altında olduğu bildirilmektedir. Ancak son yıllarda opioid kullanımına bağlı ölüm oranları artmaktadır. İlaç dışı opioid kullanımı özellikle sentetik opioidlerin kullanımı ve buna bağlı ölümlerde son yıllarda ciddi oranda artışlar gözlenmektedir. 2016 yılından beri opioide bağlı ölüm oranları ise % 13.6 artış göstermiş durumda. Yasadışı satın alınan ilaçlarda tespit edilen sentetik opioidlerin artan prevalansı ile birlikte, tıbbi olmayan opioid kullanımı ciddi ve artan bir tehdit oluşturmaktadır. Opioid Kulanım Bozukluğu olan yüksek riskli hastalar aşırı doz ile acil servise (AS) sık başvurduğundan, genel olarak bu başvuruları müdahale fırsatına dönüştürme görüşü konuşulmakta. Tam da bu nedenle AS’in bağımlılık tedavisine yönelik ilaçların başlanmasının uygun bir yaklaşım olabileceği görüşü önem kazanmaktadır.

Avrupa İlaç ve İlaç Bağımlılığı İzleme Merkezi 2018 verileri

Günümüzde kullanılmakta olan yaklaşım; AS’e başvuruda bulunan opioid kullanım bozukluğu olan hastaları, yatarak ya da ayaktan opioid bağımlılığı tedavisi programına yönlendirmektir. Ancak bu yaklaşım; uzun bekleme listeleri yüzünden ya da AS’den çıktıktan sonra tedavi için başvurudan kaçınmaktan ötürü, hastaların tedavi alamamasına sebep olabilmektedir.

Neler Kullanılıyor?

AS'de, hem opioid yoksunluğunu tedavi etmek hem de uzun vadeli tedaviye köprü oluşturmak için bir opioid agonisti (ilaç destekli bir terapi şekli) kullanmak şu an için en uygun yaklaşım olarak görülmektedir. Buprenorfin ve metadon, opioid yoksunluğunun fizyolojik ve psikolojik etkilerini güvenli bir şekilde ortadan kaldırmakta oldukça etkilidir ​1​. Metadon, μ-opioid reseptöründe tam bir agonisttir ve günlük olarak 10 mg ila 100 mg arasında değişen günlük oral dozlarla, bakım tedavisi için opioid tedavi programlarında yaygın olarak kullanılmaktadır. Opioid yoksunluğu ile AS'e başvuran hastalarda, kullanılan metadonun intramüsküler (10-20 mg) uygulanışının, oral uygulamalara göre, Klinik Opiat Çekilme Ölçeği puanını daha çok azalttığı gösterilmiştir ​2​.

Diğer bir ajan ise buprenorfindir. Buprenorfin; minimal öfori yapan eşsiz bir μ-opioid reseptör kısmi agonistidir. Genellikle dilaltı (yutulmaz) bir tablet veya strip halinde uygulanır ve bir analjezik olarak intravenöz kullanımı mevcuttur. Şu anda buprenorfin için AS dozlama stratejileri ile ilgili kesin bir yaklaşım bulunmamaktadır. İndüksiyon için düşük doz ve yavaş titrasyonları nedeniyle AS kullanımı için pratik değildir ​3​.

Prospektif, randomize bir klinik çalışmada gösterilmiştir ki; AS’de buprenorfin ile İlaç Destekli Tedavi başlanan hastalar, sadece bağımlılık tedavisi hizmetlerine yönlendiren hastalara veya AS'te kısa bir motivasyonel müdahale alan hastalara kıyasla bağımlılık tedavisine daha yüksek katılım göstermiş, opioid kullanımlarında azalma olmuş ve 30 gün içinde bağımlılık nedeniyle servis yatışlarının azalmıştır ​4​. Bir takip çalışmasında ise AS'te başlatılan buprenorfinin, bağımlılık tedavisine katılımın artmasına ve iki ay içinde yasadışı opioid kullanımında bir düşüşe sebep olmasına karşın, 6 veya 12 ayda herhangi bir etkisinin olmadığı bildirilmiştir ​5​.

Buprenorfin Metadon

Peki Naltrekson Kullanılabilir mi?

Naltrekson ilk olarak 1970’li yıllarda geliştirilmiştir. İntravenöz ve oral opioidlerin hem subjektif hem de objektif etkilerini antagonize eden, uzun etkili, geri dönüşümlü bir opioid antagonistidir. Naltrekson; μ reseptörlerine yüksek, δ reseptörlerine düşük afinite gösteren,