Divertiküler hastalıklar, tıbbi uygulamada sıkça karşılaşılan ve zaman zaman karmaşık yaklaşımlar gerektiren durumlar arasında yer alır. Özellikle acil serviste bu hastalığın doğru teşhis ve tedavisi, hızlı ve etkili bir müdahale gerektirir. Bu yazıda, divertiküler hastalıkların temel kavramlarına, sıklıkla karşılaşılan türlerine ve acil serviste bu hastalıklara nasıl yaklaşılması gerektiğine dair bilgilere yer verilmektedir.

Tanımlar

Gerçek divertikül, kas tabakasını da içeren bağırsak duvarının tüm katmanlarını etkilerken, psödodivertikül yalnızca mukoza ve submukoza tabakası ile kaplanır. Psödodivertikül, kas tabakasının zayıf noktalarından çıkıntı yapar ve büyük olasılıkla daha önce delinmiş bağırsak damarlarından kaynaklanmaktadır. Divertiküler hastalık, geniş bir klinik spektrumu kapsayan ve acil servislerde sıkça karşılaşılan bir gastrointestinal sorundur.

Divertikülozis: Divertikülozis, kolonun zayıf bölgelerinde divertikül adı verilen küçük keseciklerin oluşumu ile karakterizedir. Bu kesecikler genellikle sigmoid kolon bölgesinde yer alır ve genelde belirti vermeyen bir durumdur. Divertikülozisin prevalansı yaşla birlikte artar ve Batı ülkelerinde yaygındır.

Divertikülit: Divertikülit, bu divertiküllerin iltihaplanması ve enfekte olması durumudur. Hastalar genellikle sol alt karın ağrısı, ateş, bulantı, kusma ve değişen dışkılama alışkanlıkları gibi semptomlar ile başvurur.

Etiyoloji​1​

* Esas olarak yaşam tarzı ve çevresel faktörlerden kaynaklanır

* Diyet: Düşük lifli, yağ ve kırmızı etten zengin diyetler divertikülit riskini artırabilir.

* Obezite

* Düşük fiziksel aktivite

* Artan yaş

* Sigara içmek

* Diğer nedenler: genetik faktörler

* Bağ dokusu bozuklukları (örn. Marfan sendromu, Ehler-Danlos sendromu)

* Otozomal dominant polikistik böbrek hastalığı

Klinik

* Divertikülozis* Genellikle asemptomatik* Özellikle kronik kabızlıkla ilişkiliyse karın ağrısıyla kendini gösterebilir.

* Divertiküler kanama

* Divertikülit* Çoğunlukla subfebril ateş* Sigmoid kolon en sık etkilenen bölgedir → sol alt kadran ağrısı şikayeti sıktır* Muhtemelen hassas, ele gelen kitle (perikolonik inflamasyon )* Bağırsak alışkanlıklarında değişiklikler gözlemlenebilir (vakaların yaklaşık %50'sinde kabızlık ve vakaların %25-35'inde ishal )* İdrar aciliyeti ve sıklığında artış gözlenebilir (vakaların yaklaşık %15'inde )

* Akut karın : olası perforasyon ve peritoniti gösterir

* Nadiren: hematokezya gözlemlenebilir

Divertikül ve Divertikülit Patofizyolojisi:

Divertiküller, en yaygın olarak sigmoid kolon duvarının zayıflaması ve intraluminal basıncın artmasıyla bağırsak duvarının yaşa bağlı veya fizyolojik zayıflığının bir kombinasyonu sonucu oluşurlar. Divertikülit, bir divertikülün tıkanması ve bakteriyel overgrowth ile ilişkilidir. Bu durum, divertikülde iltihaplanmaya ve sonrasında perforasyon, abses oluşumu, fistülizasyon ve peritonit gibi komplikasyonlara neden olabilir.

Divertikül Oluşumu:

* Zayıf Bağırsak Duvarı: Divertiküller, genellikle bağırsak duvarındaki zayıflık nedeniyle oluşur. Bu zayıflık,