Acil tıp yaşam tarzını hep bir savaşa benzetmişimdir aklımın bir köşesinde. Hiç bitmeyen bir mücadele, içerisinde küçük zaferlerin büyük anlamlar taşıdığı, ön cephede meslektaşların dayanışmasının, kardeşliğinin çok önemli olduğu bir ortam benim için acil servis.

Çoğu meslektaşımın da benzer anlayış ile çalıştığını biliyorum. Bu motivasyon tarzı sağlık alanındaki mesleklerin, özellikle de acil tıbbın, en yorucu alanlardan biri olmasının nedenleri arasında.

British Medical Journal’da geçtiğimiz ay yayımlanmış bu konudaki bir yazıdan bahsetmek istedim.​1​ Çalışma acil servis doktorlarının şiftleri arasında kendilerini toparlama gereksinimleri üzerine.

Çalışma, daha önce Hollanda’da şift usulü çalışanlar üzerinde yapılmış, şiftler arasında toparlanma ihtiyacını araştıran bir skordan ilham alınarak planlanmış. Çeşitli meslek grupları ile karşılaştırıldığında acil servis çalışanlarında bu skor neredeyse iki kat fazla gözlenmiş. Bu sonuçlar acil servis koşulları açısından düşündürücü.

Çalışmanın diğer bir önemli özelliği acil servis asistanları tarafından tasarlanıp, asistan kongrelerinde yapılan toplantılarda geliştirilmiş olması. The UK Trainee Emergency Research Network (TERN)  acil servis asistanlarının araştırma projeleri ile ilgili kurdukları bir grup. St.Emlyn’s Blog’da yayımlanmış bağlantıdaki yazıdan bu proje  ilgili bilgiye ulaşabilirsiniz. Acil tıp derneklerinin projelerine de ilham olabilir belki.

Çalışmanın orijinal adı “Need for recovery amongst emergency physicians in the UK and Ireland: a cross-sectional survey”. Makaleyi kısaca özetleyelim:

Birleşik Krallık ve İrlanda’da acil servis doktorlarının nöbetten sonra toparlanma ihtiyaçları: kesitsel çalışma

Giriş

Acil sağlık hizmetlerinde uzun süreli hizmet verebilmeleri için çalışanların iyilik hallerinin öneminin altı çiziliyor. İşten tatmin olamama, yüksek stres altında uzun süre çalışma gibi faktörlerin uzun vadede çalışanların kendi sağlıklarının etkilenmesine, dolayısıyla mesleklerine devam edememelerine yol açacağı söyleniyor.

Acil servise toparlanma ihtiyacı skalası (Orijinal makalede Need for Recovery Scale olarak geçiyor, yazıda TİS olarak kısaltılacak) kişinin bir çalışma günü ardından mental ve fiziksel olarak normale dönme ihtiyacını ölçüyor. Toparlanma ihtiyacı (Tİ) subjektif olarak bir anket yardımıyla değerlendiriliyor. Burada ölçülen toparlanana kadar geçmesi gereken süre değil, toparlanmaya ne kadar ihtiyaç olduğu. Bu skala vasıtasıyla vardiya usulü çalışan personelde tükenmişliğin (burnout) erken belirtilerinin fark edilmesi amaçlanıyor.

Acil serviste vardiyalar önceden öngörülemez şekilde çok yoğun geçebiliyor ve buna acil servis kalabalığı, kaynak azlığı ve hasta volümünün kontrol edilemeyişi gibi faktörler eklenince Tİ bu durumlardan negatif etkileniyor.

Vardiya aralarında yorgunluk ve tükenmişlik hisleri tamamen geçmezse kümülatif olarak etki gösteriyorlar ve kişilerde iş yaşamına dair stres kaynağı olup zihinsel sağlığı uzun dönemde kötü yönde etkileyebiliyorlar.

Tükenmişlik kavramı son yıllarda giderek artan bir şekilde doktorların iyilik hallerini değerlendirmek için kullanılıyor. Tükenmişlik genellikle ölçeklerle değerlendiriliyor ama tükenmişliğin tanımında farklılık olabilmesi, anketlerin doldurulması ile ilgili sorunlar (tükenmiş insanların anketlere vakit ayırmaması veya anketleri doldurdukça sorulara karşı tolerans geliştirmeleri gibi), tespit edilen tükenmişliğe etki edecek müdahalelerin gelmemesi ...