Dan Sandberg 2014 yılında bir konferansta “Acil Tıp, diğer tüm uzmanlık dallarının en ilginç 15 dakikasıdır” demiş. Peki bu eğlenceli 15 dakikaların ilk dakikalarını içeren stabilizasyon periyodunda nasıl anamnez almalı? Nelere dikkat etmeli?

Yazmaya başlamadan önce Acil Tıp hekimi nasıl düşünmeli sorusunun cevabını aradım. Bu alanda yazılmış çok başarılı kaynaklardan biri olan Joe Lex’in “Thinking Like an Emergency Physician”​1​, benim için güzel bir yol gösterici oldu. Sonrasında SAEM’in “Emergency Medicine Clerkship Primer”​2​ kılavuzunu baz alarak (Society for Academic Emergency Medicine, 2011), farklı kaynaklardan​3–6​ edindiğim bilgileri ve tabi ki kişisel görüşlerimi de içene katarak yazıyı tamamladım. İyi okumalar...

Acil Tıp literatürü, uzmanlığımızı “…beklenmedik hastalık ve yaralanmaları değerlendirmek, yönetmek, tedavi etmek ve önlemek temel misyonu ile...” olarak tanımlamaktadır. Acil Tıp hekimliği, birçok hastayla karşılaşıp, özellikle de nadir görülen hastalık prezentasyonlarını veya beklenmeyen sorunları hızlı bir şekilde tanıyabilmeyi gerektirir. Ciddi hastalıkları tanımlamak için kullanılan "altıncı his", tecrübeyle edinilmiş beceridir ve hastaya bakmak konusunda isteksiz olanlar asla öğrenemez.

Merhaba size nasıl yardımcı olabilirim?

Bana güvenmelisin ve bana dürüstçe cevap verdiğine ben de inanmalıyım. Sana pek çok soru soracağım. Doğru bir karara varabilmem için doğru soruları doğru sırayla sormak için elimden gelenin en iyisini yapacağım. Bana hikayeni anlatmanı istiyorum. Bu hikayeyi daha iyi anlayıp cevaplarını netleştirmek için sözünü kesmem gerekebilir.

Tıpta genel yaklaşım “Acaba bu hastanın tanısı ne?” şeklindedir. Acil Tıpta ise farklı olan şudur: “Bu hastanın neye ihtiyacı var? Şimdi? 5 dakika içinde? İki saat içinde?" Acil Tıp tanılardan ziyade semptomları daha çok önemser çünkü ölmeye giden yol doğrudandır - solunum yetmezliği, kalp yetmezliği, beyin yetmezliği veya metabolizma yetmezliği. Her hastalık döner dolaşır gelir ABCDE yaklaşımını bulur.

Mantık

Bir hastayı tedavi ederken, herhangi bir yolla toplanan bilgiler, hayati derecede size rehberlik edebilir ve hasta bakımını yönlendirir. Hastalarla ilk karşılaşmaların çoğu, hastanın tıbbi geçmişinin sorulmasını içerir.

Anamnez, ayırıcı tanılarda yol gösterir. Hastadan anamnez almanın birincil amacı, hastanın sağlık durumunu daha iyi anlamak ve öykü içinde sizi bir tanıya yönlendirmek için herhangi akut şikayet olup olmadığını belirlemektir. İkincil amaç, tedavi sırasında hastaya olası bir zararı önlemek için bilgi edinmek, örneğin hastanın alerjisi olan ilaçlardan kaçınmak veya hastanın daha önce aldığı ve olumsuz reaksiyon gösterdiği bir ilacı vermekten ya da reçete etmekten kaçınmaktır.

Acil ortamında hastanın tıbbi geçmişini toplayanlar, eksiksiz bir tıbbi geçmiş elde etmek için yeterli zamana veya fırsata sahip olamayabilirler. Bu durumlarda, öncelikle mevcut durumla en alakalı geçmişe odaklanılmalıdır. Hasta, hayati, uzuv veya görme tehdidi gibi acil tedaviye ihtiyaç duyarsa, hekim, acil tehditler ele alınıp stabilize edilinceye kadar ayrıntılı tıbbi geçmişi hakkında sorular sormaktan vazgeçebilir.

Bazı durumlar ancak birkaç soruya izin verebilir. Bu durumda hastaya sorulacak 3 temel soru; hastanın genel ve kısa tıbbi geçmişi, alerjileri ve şu anda veya yakın zamanda almakta olduğu ilaçlar hakkındadır. Hasta stabilize olduktan sonra tam tıbbi öykü alınabilir. Hasta, tıbbi geçmişiyle ilgili soruları yanıtlayamadığında veya emin olmadığında,