ACT Now EP.7.1 - Integrity Pact ข้อตกลงคุณธรรม

ข้อตกลงคุณธรรมเป็นมาตรการสำคัญที่จะทำให้การแก้ปัญหาคอร์รัปชันในการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐลุล่วงไปได้ อันนี้เป็นเรื่องที่มีความสำคัญมากเพราะว่าที่ผ่านมาคอร์รัปชันอันดับหนึ่ง ครึ่งหนึ่งของการคอร์รัปชันในประเทศไทย คือการคอร์รัปชันในการจัดซื้อจัดจ้างของภาครัฐซึ่งไม่เคยแก้ไขได้เลยในอดีตที่ผ่านมามีงานวิจัยที่บอกว่าช่วงหนึ่งมีการจ่ายใต้โต๊ะ จ่ายสินบนกันมากถึง 30-35% แล้วแต่ในแต่ละยุคแต่ละสมัยของการเมืองว่ามีความเข้มข้นแค่ไหน หรือมีการผูกขาดอำนาจมากแค่ไหน ในบางช่วงก็ลดลงมาอาจจะเหลือเป็น 20% 15% หรือ 10% ขึ้นอยู่กับยุคสมัยจริงๆ ตัวเลขเหล่านี้ทำให้เราเป็นห่วงมาก คือถ้าเราไม่ทำอะไรที่จริงจัง เราจะสูญเสียมาก ปีหนึ่งประมาณ 200,000-300,000 แสนล้านบาทในแต่ละปี

เราต้องเริ่มจากการป้องกัน ไม่ใช่การไปไล่จับ ไปล้างแค้นคนโกง ซึ่งประเทศชาติจะไม่ได้อะไรเลยจากจุดนั้น เพราะฉะนั้นการป้องกันที่ดีที่สุด ทั่วโลกยอมรับก็คือว่าเราต้องตรวจสอบทุกอย่างให้โปร่งใสเสียก่อนตั้งแต่ต้น การตรวจสอบที่ว่าก็คือว่าเอาประชาชนนี่แหละเข้ามาเป็นหูเป็นตาเพราะฉะนั้นในการร่างพรบ. จัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ ปีพ.ศ. 2560 จึงมีการเขียนเอาไว้ชัดเจนเลยในพรบ. ฉบับนี้ก็คือว่าจะต้องมีมาตรการให้ประชาชนเข้าไปมีส่วนร่วม ตรวจสอบในการจัดซื้อจัดจ้างเพื่อให้การจัดซื้อจัดจ้างเหล่านี้เกิดความโปร่งใสโดยเริ่มจากโครงการขนาดใหญ่ก็มีเขียนเอาไว้ส่วนหนึ่งเลย เราไปเอามาตรการสากลที่องค์กรเพื่อความโปร่งใสนานาชาติ เขาใช้อยู่ในหลายประเทศทั่วโลกแล้วได้ผลดี

อันนี้เราเรียกว่า "ข้อตกลงคุณธรรม" ภาษาอังกฤษเรียกว่า "Integrity Pact"

หลักการณ์ง่ายๆ ง่ายมากเลย ถ้าคุณจะจัดซื้อโครงการตั้งแต่ 1,000 ล้านบาทขึ้นไป หน่วยงานภาครัฐ เอกชนที่จะมาร่วมประมูลจะต้องเซ็นสัญญากันต่อหน้าสาธารณชนว่าเขาจะยินยอมให้ตัวแทนของภาคประชาชนมาเป็นบุคคลที่สาม ร่วมสังเกตการณ์ รับรู้ รับเห็น ข้อมูล การดำเนินงาน การตัดสินใจทุกอย่างในการจัดซื้อจัดจ้างโครงการนั้น เริ่มตั้งแต่คุณจะเขียน TOR อย่างไร เสร็จแล้วประมูลกันโปร่งใสไหม ทุกสิ่งทุกอย่างเป็นไปตามกฎหมาย ระเบียบวิธีปฏิบัติของพรบ. จัดซื้อจัดจ้างที่ทำกันมาหลายสิบปี อย่างนี้ถูกต้องไหม สิ่งที่ได้มาเป็นไปตามวัตถุประสงค์การใช้เงินจริงหรือเปล่า ในช่วงการก่อสร้าง หรือการผลิต การบริหารสัญญา ทุกอย่างเป็นไปตามสิ่งที่วางแผนไว้ เมื่อจบแล้วเราได้ของดีจริงๆ ข้อตกลงคุณธรรม ภาระหน้าที่ของประชาชนที่เข้าไปเป็นตัวแทนก็จะจบ อันนี้คือสิ่งที่เรียกว่าการบังคับให้โปร่งใส การเปิดให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วม ข้อดีก็คือว่าข้าราชการที่ดีๆ เขาจะมีความมั่นใจมากเลยว่าเขาทำงานได้โดยไม่ต้องเกรงใจนาย ไม่ต้องเกรงใจนักการเมือง ไม่ต้องเกงใจหรือกลัวพ่อค้าจะมาบีบคอเขาให้ทำโน่นทำนี้ เขาก็จะพูดได้ว่ามีตัวแทนประชาชนมานั่งดูอยู่ มีคนรับรู้ มีคนเห็นข้อมูลทุกอย่างอยู่แล้ว เพราะฉะนั้นทุกอย่างต้องตรงไปตรงมา

110 โครงการ มูลค่าเงินทั้งหมด 1.8 ล้านล้านบาท โครงการที่ประมูลไปแล้ว จบไปแล้ว ประหยัดเงินรวมๆ กันได้ประมาณ 24% 3ปี 5ปี เราจะประหยัดเงินกันมากขนาดไหนเพราะฉะนั้นสิ่งเหล่านี้เป็นสิ่งที่ดีมากและผลงานตลอดช่วงเวลา 5 ปีที่ผ่านมา ประเทศไทยได้รับการยอมรับมากจากองค์กรเพื่อความโปร่งใสนานาชาติ จากหลายๆ ประเทศเข้ามาดูงาน เข้ามาศึกษา มาจัดงานสัมนากัน แล้วก็เอาเคสนี้ เป็นตัวอย่างให้ประเทศอื่นได้ศึกษาเรียนรู้ว่าเกิดอะไรขึ้นในประเทศไทย แต่นี้เราใช้เฉพาะกับโครงการขนาดใหญ่เท่านั้น

มีโครงการที่น่าสนใจอันหนึ่ง คือโครงการย้ายเครื่องจักรของโรงงานยาสูบคือจากบริเวณคลองเตยเอาไปไว้ต่างจังหวัด โครงการมูลค่าประมาณ 7,000 ล้านบาท ผู้บริหารของโรงงานยาสูบที่เข้าใจวัตถุประสงค์ของการใช้ข้อตกลงคุณธรรมแล้วตัวท่านเองมีความตั้งใจดีที่จะทำทุกอย่างให้ลุล่วงอย่างรวดเร็วและเกิดผลประโยชน์กับองค์กรมากที่สุด เพราะฉะนั้นท่านให้ความสนับสนุนเต็มที่ อยากได้ข้อมูลอะไร มีข้อเสนออะไร ท่านรับฟังและก็ระดมสรรพกำลังมาช่วยเพื่อให้เกิดผลตามนั้น ปรากฏว่าโครงการลุล่วงได้ตามกำหนดที่ต้องการ สามารถประหยัดได้ 27% สาเหตุก็เพราะว่าคนที่ได้รับการคัดสรรเข้าไปเป็นผู้สังเกตการณ์ คนเหล่านี้เป็นคนที่มีความรู้ความสามารถ เป็นผู้ทรงคุณวุฒิจริงๆ เป็นผู้ที่มีประสบการณ์เฉพาะเรื่องในแต่ละด้าน เป็นวิศวกร เป็นนักบริหารธุรกิจหรือคนที่มีความชำนาญในเรื่องเกี่ยวกับเครื่องบิน ในแต่ละโครงการก็จะมีคนที่เก่งเฉพาะเรื่องเฉพาะทาง ไปช่วยกันคิด ช่วยกันเสนอแนะ ช่วยกันทำงานและก็ช่วยกันตรวจสอบ ตรงนี้จึงทำให้เกิดความสำเร็จ