ANLAT HOCAM

Mitoloji gerçekten geçmişte mi kaldı?

Narkissos’un aynasında kendimize, İkarus’un yükselişinde hırsımıza, Minotauros’un labirentinde sakladığımız taraflara, Orpheus’ta kaybetme korkumuza, Sisyphos’ta tekrar eden döngülerimize bakıyoruz.

Bu bölümde mitleri anlatmaktan çok, mitlerin bizi neden hâlâ anlattığını konuşuyoruz.

Belki mesele tanrılar ve kahramanlar değil.
Belki mesele, binlerce yıl önce anlatılmış hikâyelerde bugün hâlâ kendimize rastlamamız.

Ben Tuna. Burası Anlat Hocam.

Yeni eğitim öğretim yılı başlarken önemli bir soru soruyoruz: Çocuğu gerçekten yetiştiriyor muyuz, yoksa fark etmeden onun hayatını yönetiyor muyuz?Bu bölümde okul–aile–öğrenci üçlü sacayağını; sorumluluk, özerklik, başarı, hata yapma, övgü ve öğretmen beklentileri üzerinden konuşuyoruz.

Bir çocuğun gelişmesi için ne kadar yönlendirmeye, ne kadar alana ihtiyacı var? Ve en önemlisi: Onun yerine çözmekle, ona yol göstermek arasındaki sınır nerede?

Bölümde yararlanılan kitaplar:Carol S. Dweck — Mindset
William Stixrud & Ned Johnson — Gücünü Kendinden Alan Çocuk

Film tavsiyesi: Taare Zameen Par — Her Çocuk Özeldir

Bir cümle söylüyorsun… sen unutuyorsun, karşındaki unutmuyor.

Peki dilimiz neden bizi bu kadar kolay ele veriyor? Gazâlî’nin Dilin Âfetleri üzerinden; gıybetten tartışmaya, şakadan sırlara, boş konuşmadan “haklı çıkma” ihtiyacına kadar gündelik hayatta dilimizin başımıza açtığı işleri konuşuyoruz.

Dinlemeden önce kendine tek bir soru sor:
Sonradan keşke söylemeseydim dediğin son cümle neydi? Arkadaşlarınla kanalımı paylaşmayı unutma.

Bölümde bahsettiğim eserler:

İmam Gazâlî — Dilin Âfetleri
Sidney Lumet — 12 Angry Men (12 Öfkeli Adam)
Marshall B. Rosenberg — Şiddetsiz İletişim

Trafikte, işte, sosyal medyada, sokakta…

Ne ara birbirimize bu kadar tahammülsüz olduk?

Kabalık gerçekten arttı mı, yoksa biz mi değiştik?

Bu bölümde gündelik hayatın küçük gerilimlerinden yola çıkıp modern insanın öfkesini, sabırsızlığını ve giderek kaybettiği nezaketi konuşuyorum.

Çünkü bazen mesele karşımızdaki insanın kabalığı değil…

Bizim ne zaman ona dönüştüğümüz.

Bölümde adı geçenler:

Renata Salecl — Kabalık Çağı
Byung-Chul Han — Psikopolitika
Herman Melville — Kâtip Bartleby

İzleme önerileri:
The Social Dilemma

Başkalarını değiştirmeye, anlamaya ve kontrol etmeye çalışırken aslında en çok kendimizi yoruyor olabilir miyiz?

Mel Robbins’in Bırak Yapsınlar Teorisi üzerinden; ilişkileri, arkadaşlıkları, kıskançlığı, sınırları ve şu rahatsız edici gerçeği konuşuyoruz:

Bırak yapsınlar. Ama sen de kendine izin ver.

Belki de seni yoran insanlar değil. Dinlenmesini istediğin arkadaşlarınla paylaşmayı unutma.

Bir dövme insanı iyileştirebilir mi? Peki ya öldürebilir mi?

5.300 yıl önce Ötzi’nin bedenindeki 61 işaretten Mezopotamya’nın Deq geleneğine, denizcilerin uğur dövmelerinden 17 yaşındaki Şekercigüzeli Mustafa’nın hayatına mal olan küçücük bir sembole…

Dövme, tarih boyunca yalnızca süs olmadı. Bazen şifaydı, bazen dua, bazen aidiyet, bazen suç delili, bazen de “Ben buyum” demenin en kalıcı yolu.

Peki bugün bedenimize gerçekten kendimizi mi yazıyoruz, yoksa olmak istediğimiz kişiyi mi?

Dövme ve Derinin Ardındaki Hikâye’de mürekkebin değil, insanın binlerce yıllık hikâyesinin peşine düşüyoruz.

Dünü anla. Bugünü konuş. Yarını keşfet.

Zihniniz sandığınız kadar güvenilir mi?
Gördüğünüz bir olayı yanlış hatırlayabilir, verdiğiniz kötü bir kararı sırf haklı çıkmak için savunabilir, hatta neden öfkelendiğinizi bile yanlış yorumlayabilirsiniz.

Bu bölümde psikoloji tarihinin çarpıcı deneylerinden yola çıkarak hafızanın nasıl değiştiğini, zihnin kendi yalanına nasıl inandığını, etiketlerin davranışlarımızı nasıl dönüştürdüğünü ve acele ettiğimizde ahlakımızın nasıl sınandığını konuşuyoruz.

Elizabeth Loftus’tan Festinger’a, Jane Elliott’tan İyi Samariteli deneyine ve Joshua Bell’in metro performansına uzanan bu bölümün sonunda tek bir soru kalıyor:

Gerçekten sen mi düşünüyorsun, yoksa zihnin sana yaşanabilir bir hikâye mi anlatıyor?

İnsan Zihnini Ele Veren Psikoloji Deneyleri- Zihnin Sana Ne Kadar Yalan Söylüyor?

Dünü anla. Bugünü konuş. Yarını keşfet.

1976’da Ronald Wayne, Apple’daki yüzde 10 hissesini birkaç bin dolar karşılığında bıraktı.

Bugünden bakınca büyük bir hata gibi görünüyor. Ama biz bugünkü Apple’ı biliyoruz; o gün ortada yalnızca belirsiz, küçük bir girişim vardı.

Bu bölümde “Zamanında oradan alacaktık…” pişmanlığını, geriye dönük bakış yanılgısını ve geçmişteki kararlarımızı neden bugünün bilgisiyle yargıladığımızı konuşuyoruz.

Belki fırsatı kaçırmadın. Belki sadece geleceği bilmiyordun.

Netflix’te yeniden ilgi gören Çayırdaki Küçük Ev, gerçekten yalnızca sıcak bir aile hikâyesi mi?

Bu bölümde Ingalls ailesinin kurduğu yuvaya çitlerin öteki tarafından bakıyoruz: Osage halkı, görünmez bırakılan tarih, güneş şapkalarının sessiz mesajı ve Hollywood’un bize kimi sevdireceğine nasıl karar verdiği…

Bu bölümü dinledikten sonra Çayırdaki Küçük Ev’e aynı gözle bakmayacaksın.

İki yaşına kadar konuşamayan, üç yaşında kaçırılıp satılmaya çalışılan bir çocuk...

Nasıl oldu da Türkiye'nin en büyük kültür ve eğitim devrimlerinden birinin mimarına dönüştü?

Bu bölümde; Köy Enstitülerini, Hasan Âli Yücel Klasiklerini, dünya klasiklerinin Türkçeye kazandırılışını, liyakati, omurgalı devlet adamlığını ve bugün hâlâ tartışılan eğitim anlayışını Hasan Âli Yücel'in sıra dışı yaşam öyküsü üzerinden konuşuyoruz.

Bu bölümün sonunda Hasan Âli Yücel'e sadece bir Milli Eğitim Bakanı olarak bakamayacaksın.