İtiraf etmemiz gerekir ki acil serviste herhangi bir işlem veya muayene esnasında hastanın analjezisini ve konforunu sağlamak her zaman önceliklerimiz arasında bulunmuyor. Bir ülkede yerleşik tıbbi pratikler sadece hekimin inisiyatifinde şekillenemiyor ne yazık ki. Yoğun acil servis başvuruları, özellikle prosedürel sedo-analjezi (PSA) için yeterli zaman ve alan bulunamayışı haklı gerekçeler sayılsa da acil serviste pratik ve hızlı uygulayabileceğimiz analjezi uygulamalarını geliştirmemiz ve tanıdığımız önceliği gözden geçirmemiz gerektiği de bir gerçek.

Periferik sinir blokları ve diğer rejyonal anestezi uygulamaları bu açıdan büyüleyici bir alan. Hematom bloğu da rejyonal anestezinin pratiklerinden birisi. Acil başvuruları içerisinde önemli bir sıklığa sahip olan, genellikle hasta için ağrılı ve korkutucu bir deneyim olabilen ve kapalı redüksiyon gerektiren deplase ön kol kırıklarının redüksiyonunda her defasında PSA sağlama imkânı bulunmuyor. Zaten klinisyenlerin ekstremite kırığı olan hastalara sıklıkla yetersiz analjezi sağladığını düşündüren çalışmalar da mevcut.​1,2​ Bu yazı da bahsettiğimiz hasta grubunda başta olmak üzere, oldukça kolay uygulanabilen ve düşük komplikasyon oranlarına sahip bir yöntem olan hematom bloğunu ve konu ile ilgili çalışmaları özetlemeyi amaçlıyor.

Hematom bloğunun etkili ve güvenli biçimde acil serviste kullanılabileceğini gösteren ve Bier blok, sinir blokları, intravenöz analjezi ve prosedürel sedaanaljezi (PSA) gibi yöntemlerle karşılaştırıldığı randomize kontrollü çalışmalar ve meta-analizler mevcut. Fathi ve ark. distal radius kırıklarının redüksiyonunda PSA ile USG eşliğinde yapılan hematom bloğunu; işlem sırasındaki ağrı skorları, hasta ve doktor memnuniyeti, taburculuk süresi, erken yan etkiler ve geç komplikasyonlar açısından karşılaştırmış. Gruplar arasında redüksiyon öncesi, sırası ve redüksiyon sonrası 5. ve 15. dakika ağrı skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamış.​3​ Hasta ve doktor genel memnuniyeti iki grupta da benzer bulunmuş. Ancak taburculuk süresi USG eşliğinde hematom blok grubunda anlamlı olarak daha kısa saptanmış. PSA grubundaki dört hasta (%5.5) erken dönemde yan etki gösterirken her iki grupta da hiçbir hastada herhangi bir geç komplikasyon saptanmamış.​3​

Yine distal radius kırığının redüksiyonu için kullanılan hematom bloğu ve PSA’yı karşılaştıran bir meta-analizle​4​ bu iki uygulama; ağrı giderme düzeyi, tedavi başarısızlığı ve komplikasyonların sıklığı açısından incelenmiş ve hem yetişkin hem de pediatrik hastalarda distal radius kırığı redüksiyonunda analjezi için hematom bloğunun PSA’ya güvenli ve etkili bir alternatif olduğu gösterilmiş. Ayrıca erişkin hastalarda hematom bloğunun kırık redüksiyonu sonrasındaki analjezide, çocuk hastalarda ise kırık redüksiyonu esnasında PSA’dan önemli ölçüde daha iyi bir analjezi sağladığı gösterilmiş.​4​

Anatomi

Deplase ve açılı ekstremite kırıklarında, kırık fragmanları arasında bir hematom gelişir. Bu hematoma bir enjektör aracılığıyla USG eşliğinde veya USG kullanılmaksızın kolaylıkla ulaşılabilir. Üst ekstremitedeki önemli nörovasküler yapıların çoğunun volar yumuşak dokuda bulunması dorsal veya lateral yaklaşımı daha güvenli kılıyor. Alt ekstremitedeki önemli nörovasküler yapıların çoğu, proksimal ön uylukta veya bacağın arkasında yer alır, bu da uyluk proksimalinde lateral yaklaşımı ve uyluğun ortasından daha distalde anterior veya lateral yaklaşımı uygun hale getiriyor. Ancak alt ekstremite kırıklarında hematom bloğunun acil serviste kullanımı için henüz yeterli veri bulunmuyor. 

Endikasyonlar

Manipülasyon veya kapalı redüksiyon gerektiren eks...