Dört sezon, 116 bölüm, sayısız soru, tartışma ve birlikte keşfettiğimiz kocaman bir beslenme dünyası…

Diyetisyen & Moleküler Biyolog Ahmet Fazıl Bakır ve Diyetisyen Arha Ilıkoba moderatörlüğünde hazırlanan Besin Sokağı Podcast, 4 sezon boyunca beslenmeye yalnızca “ne yemeliyiz?” sorusuyla değil; bilimin, insan davranışının, yaşam tarzının ve bireysel farklılıkların penceresinden bakmaya çalıştı.

Bu final bölümünde ise yeni bir konu başlığından çok, geride bıraktığımız bu yolculuğa dönüyoruz. İlk bölümden bugüne neler konuştuk? Hangi konular bizi en çok düşündürdü, hangileri ezberlerimizi değiştirdi? Beslenme bilimine bakışımız bu dört sezon boyunca nasıl dönüştü? Bilimsel bilginin değişen doğasını, doğru bildiğimiz yanlışları, popüler beslenme söylemlerini ve bir diyetisyen olarak bu yolculuktan geriye ne kaldığını birlikte değerlendiriyoruz.

Glutenden şekere, mikrobiyotadan epigenetiğe, yağlardan genetiğe, ruh sağlığından kişiselleştirilmiş beslenmeye kadar uzanan bu uzun yolculukta aslında hep aynı sorunun peşinden gittik:

“Beslenmeyi gerçekten ne kadar biliyoruz?”

Belki bazı sorularımıza cevap bulduk, belki yeni sorular sorduk. Çünkü bilimde yolculuk, her şeyi bilmekten çok daha iyi sorular sormayı öğrenmekle ilgili.

Besin Sokağı bizim için yalnızca bir podcast olmadı; öğrendiğimiz, sorguladığımız, zaman zaman yanıldığımız ve birlikte büyüdüğümüz bir alan oldu. Bizi dinleyen, eleştiren, destekleyen, bölümlerimizi paylaşan ve dört sezon boyunca bu sokağın bir parçası olan herkese teşekkür ederiz.

Şimdi mikrofonu son kez açıyor, dört sezonluk bu hikâyeye birlikte bakıyor ve Besin Sokağı’nın son bölümüne hep birlikte giriyoruz.

Keyifli dinlemeler!

Diyetisyen Arha Ilıkoba: https://www.instagram.com/dehb.diyetisyeni/

Diyetisyen & Moleküler Biyolog Ahmet Fazıl Bakır: https://birdiyetisteyen.com/

Diyetisyen Arha Ilıkoba tarafından hazırlanan bu bölümde; son yıllarda giderek daha fazla konuşulan ama hâlâ yeterince anlaşılmayan bir sağlık durumunu, lipödemi ele aldık. Lipödemin ne olduğunu, obezite ve lenfödemden nasıl ayrıldığını, hangi yaş gruplarını ve neden özellikle kadınları etkilediğini konuşurken; bu hastalığın son dönemde neden bu kadar popüler hale geldiğini de irdeledik.

Lipödemin fiziksel, metabolik ve psikososyal etkilerinden yola çıkarak, geleneksel diyet ve egzersiz yaklaşımlarının neden çoğu zaman yetersiz kaldığını anlattık. Ketojenik diyet ve Akdeniz diyeti başta olmak üzere, güncel bilimsel literatürde lipödem yönetiminde öne çıkan beslenme yaklaşımlarını; sebze, et ve karbonhidrat seçimlerinden glutensiz diyete kadar detaylıca değerlendirdik.

Beslenmenin lipödem yönetiminde güçlü ama tek başına yeterli olmayan bir araç olduğunun altını çizdiğimiz, bireyselleştirilmiş yaklaşımın ve multidisipliner desteğin önemini vurguladığımız yeni bölümümüzle karşınızdayız.

Diyetisyen Arha Ilıkoba ve Diyetisyen Ahmet Fazıl Bakır moderatörlüğünde beslenme alanında farklı konuların konuşulduğu Besin Sokağı podcast serisinin 4. sezonunun 15. bölümü sizlerle! 

Keyifli dinlemeler!

İletişim: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠[email protected]⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠

Sosyal medya: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.instagram.com/besinsokagi/⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠

Diyetisyen & Moleküler Biyolog Ahmet Fazıl Bakır tarafından hazırlanan bu bölümde moleküler biyoloji ve diyetetiğin kesişiminde gelişen multidisipliner yaklaşımı, beslenme biliminin hücresel boyuttaki dönüşümünü ve bu iki disiplinin birbirini nasıl tamamladığını konuştuk. Precision nutrition (hassas beslenme) ve omics teknolojilerinden epigenetik mekanizmalara, genetik varyasyonlardan (SNP) bağırsak mikrobiyotasına kadar derinleşen yeni nesil beslenme ekosistemini ele alırken, moleküler biyolojinin diyetisyene sunduğu derinlikli bakış açısını, genetik verilerin mutlak reçeteler sunmaması, popüler epigenetik iddiaları ve mikrobiyota testlerinin klinik sınırları gibi popülist yaklaşımlarla birlikte değerlendirdik.

Hücresel düzeydeki mekanizmaları klinik gözlemle birleştirmenin ve bireysel yanıtları anlamanın hâlâ beslenmenin merkezinde olduğunu vurguladığımız, geleceğin sağlık profesyonelinin interdisipliner bakış açısı, genetik veri okuryazarlığı ve kişiselleştirilmiş beslenme alanlarında kendini geliştirmesinin önemini detaylıca konuştuğumuz yeni bölümümüzle karşınızdayız.

Diyetisyen & Moleküler Biyolog Ahmet Fazıl Bakır ve Diyetisyen Arha Ilıkoba moderatörlüğünde beslenme alanında farklı konuların konuşulduğu Besin Sokağı podcast serisinin 4. sezonunun 14. bölümü sizlerle!

Keyifli dinlemeler!

İletişim: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠[email protected]⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠

Sosyal medya: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.instagram.com/besinsokagi/

Diyetisyen Arha Ilıkoba tarafından hazırlanan bu bölümde; “taze her zaman daha iyidir” inanışını masaya yatırdık ve dondurulmuş sebze meyvelerin besin değeri açısından gerçekte ne ifade ettiğini konuştuk. Manavdan alınan bir sebzenin hasat edildiği andan tabağınıza gelene kadar geçirdiği süreçten, endüstriyel hızlı dondurma teknolojisinin (IQF) hücre yapısını nasıl koruduğuna kadar, hem gıda mühendisliği hem diyetisyenlik bakış açısıyla konuyu derinlemesine ele aldık.

Vitamin kaybının zamana ve sıcaklığa nasıl bağlı olduğunu, blanşing (haşlama ön işlemi) sürecinin ne işe yaradığını ve bilimsel çalışmalardan somut örnekleri paylaştığımız bu bölümde; gıda israfı ve sürdürülebilirlik açısından dondurulmuş ürünlerin sunduğu avantajlara, hangi durumda taze hangi durumda dondurulmuşun tercih edilmesi gerektiğine, market alışverişinde ve evde doğru saklama-çözdürme yöntemlerine de detaylıca değindik. Diyetisyen Arha Ilıkoba’nın kendi mesleki tecrübesini de sorguladığı, “taze mi donmuş mu” tartışmasına bilimsel ve dengeli bir bakış getiren yeni bölümümüzle karşınızdayız. 

Diyetisyen Arha Ilıkoba ve Diyetisyen Ahmet Fazıl Bakır moderatörlüğünde beslenme alanında farklı konuların konuşulduğu Besin Sokağı podcast serisinin 4. sezonunun 13. bölümü sizlerle! 

Keyifli dinlemeler!

İletişim: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠[email protected]⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠

Sosyal medya: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.instagram.com/besinsokagi/⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠

Diyetisyen Ahmet Fazıl Bakır tarafından hazırlanan bu bölümde; yapay zekanın sağlık ve beslenme dünyasında meydana getirdiği dönüşümü, diyetisyenlik mesleğinin geleceğini ve insan dokunuşunun neden hâlâ vazgeçilmez olduğunu konuştuk. ChatGPT ve benzeri yapay zeka modellerinden CGM (Sürekli Glikoz İzleme ) sistemlerine, giyilebilir teknolojilerden akıllı mutfak cihazlarına kadar büyüyen dijital sağlık ekosisteminin beslenme alanını nasıl değiştirdiğini ele alırken; yapay zekanın hızlı veri analizi ve diyet planlama gibi güçlü yönlerini, kalori hesaplama hataları, klinik karar verme zorlukları ve veri güvenliği gibi risklerle birlikte değerlendirdik.

Empati, davranış değişikliği oluşturma ve kişiye özel yaklaşımın hâlâ diyetisyenliğin merkezinde olduğunu vurguladığımız, geleceğin diyetisyeninin veri okuryazarlığı, dijital sağlık araçları ve kişiselleştirilmiş beslenme alanlarında kendini geliştirmesinin önemini detaylıca konuştuğumuz yeni bölümümüzle karşınızdayız.

Diyetisyen Ahmet Fazıl Bakır ve Diyetisyen Arha Ilıkoba moderatörlüğünde beslenme alanında farklı konuların konuşulduğu Besin Sokağı podcast serisinin 4. sezonunun 12. bölümü sizlerle!

Keyifli dinlemeler!

İletişim: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠[email protected]⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠

Sosyal medya: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.instagram.com/besinsokagi/⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠

Diyetisyen Arha Ilıkoba tarafından hazırlanan bu bölümde, adını çoğu kişinin hiç duymadığı ama sessizce yayılan bir tablo var: Ortoreksiya Nervoza yani “doğru beslenme” saplantısı. Sağlıklı yemek istemek neden bir hastalık olarak görülsün ki? Kelimenin kendisi bile masum görünüyorken, bilim bunu neden ciddiye alıyor? Anoreksiyadan farkı ne, ikisi neden karıştırılıyor?

Etiket okumak için markette kırk beş dakika geçirmek normal mi? Arkadaşlarla dışarıda yemek yiyememek bir tercih mi, yoksa bir alarm mı? Obsesif kompulsif bozuklukla akrabalığı nereye kadar uzanıyor? Ve belki en çarpıcısı: Sosyal medyadan beslenme bilgisi alan kişilerde bu eğilim neden daha yüksek çıkıyor hem de sağlık okuryazarlığı puanları daha yüksek olsa bile? Bilmek, neden bazen yetmiyor?

DSM-5’in bu tabloyu hâlâ neden resmi olarak tanımadığını, Türkiye’de üniversite öğrencileri arasında yapılan araştırmaların ne söylediğini ve bir yakınınızda bu belirtileri fark ederseniz nasıl yaklaşmanız gerektiğini bu bölümde konuştuk.

Diyetisyen Arha Ilıkoba ve Diyetisyen Ahmet Fazıl Bakır moderatörlüğünde beslenme alanında farklı konuların konuşulduğu Besin Sokağı podcast serisinin 4. sezonunun 11. bölümü sizlerle! 

Keyifli dinlemeler!

İletişim: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠[email protected]⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠

Sosyal medya: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.instagram.com/besinsokagi/⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠

Diyetisyen Ahmet Fazıl Bakır tarafından hazırlanan bu bölümde; modern beslenme dünyasının bizi zorladığı "katı ve dogmatik" diyet kamplarının ötesine geçerek, hem sağlığımızı hem de gezegenimizi koruyan "esnek vejetaryenliği", yani fleksitaryen beslenmeyi masaya yatırdık. Bölümde, bitki temelli beslenmenin bağırsak mikrobiyotamızda ürettiği yararlı bileşenlerin (kısa zincirli yağ asitleri) bağırsak bariyerini nasıl güçlendirdiğini , iştahı dengeleyen tokluk sinyallerini ve hayvansal proteinlerin aşırı tüketimiyle tetiklenen damar sertliği riskinin arkasındaki biyokimyasal gerçekleri inceledik.

Diyet psikolojisinde bizi zihinsel bir hapishaneye sokan "Katı Diyet Kontrolü" yerine , tıkınırcasına yeme ataklarını önleyen ve sürdürülebilir kilo yönetimini sağlayan "Esnek Diyet Kontrolü" modelini ele alırken; Harvard ve EAT-Lancet Komisyonu'nun çığır açıcı verileri ışığında sağlıklı ve sağlıksız bitki temelli diyetler arasındaki o ince çizgiyi konuştuk. Fleksitaryen bir tabakta demir, çinko ve B12 biyoyararlanımını optimize etmek için uygulanabilecek mutfak kimyası stratejilerini , kadınlarda ve gebelerde besin depolarını güvenle doldurmanın pratik yollarını detaylıca konuştuğumuz yeni bölümümüzle karşınızdayız.

Diyetisyen Ahmet Fazıl Bakır ve Diyetisyen Arha Ilıkoba moderatörlüğünde beslenme alanında farklı konuların konuşulduğu Besin Sokağı podcast serisinin 4. sezonunun 10. bölümü sizlerle!

Keyifli dinlemeler!

Podcastte bahsedilen kaynaklar:

1- Nature Microbiology makalesi: https://www.nature.com/articles/s41564-024-01870-z 

2- University of Rochester çalışması: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37419391/ 

3- Harvard çalışması: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28728684/ 

4- Esnek kontrol ölçeği: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26162949/ 

5- EAT-Lancet Komisyonu 2025 raporu: https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(25)01201-2/fulltext 

6- Planetary Health Diet Index çalışması: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0002916524003897?via%3Dihub 

İletişim: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠[email protected]⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠

Sosyal medya: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.instagram.com/besinsokagi/⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠

Diyetisyen Arha Ilıkoba tarafından hazırlanan bu bölümde, milyonlarca kadını etkileyen ama yıllarca yanlış çerçevelenen bir konu var: PCOS artık PMOS oldu ve bu sadece bir harf değişikliği değil. 

Yıllardır“kist” odaklı bakılan bu tablo neden aslında hiçbir zaman sadece bir yumurtalık sorunu değildi? Tanısız kalan yüzde yetmiş neden bu kadar uzun süre görünmez kaldı? “Kist yok, git” cümlesi kaç kadının hayatını etkiledi?

İnsülin direnci neden bu tablonun kalbi? Akne, saç dökülmesi, adet düzensizliği ve infertilite arasındaki ortak bağ ne? Normal kiloda olmak neden sizi bu riskten muaf tutmuyor? Bağırsak mikrobiyomundan yumurtalığa giden yol nasıl işliyor?

Ve en önemlisi: tabağınız bu tabloda gerçekten bir tedavi aracı olabilir mi? Akdeniz diyeti, inositol, düşük glisemik beslenme, aralıklı oruç — hangisi kime, neden işe yarıyor?

11 yıllık bir bilimsel sürecin sonunda Mayıs 2026’da The Lancet’te yayımlanan tarihi kararı, araştırmalar ve pratik beslenme yaklaşımlarıyla masaya yatırdık.

Diyetisyen Arha Ilıkoba ve Diyetisyen Ahmet Fazıl Bakır moderatörlüğünde beslenme alanında farklı konuların konuşulduğu Besin Sokağı podcast serisinin 4. sezonunun 9. bölümü sizlerle! 

Keyifli dinlemeler!

İletişim: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠[email protected]⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠

Sosyal medya: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.instagram.com/besinsokagi/⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠

Diyetisyen Ahmet Fazıl Bakır tarafından hazırlanan bu bölümde; modern dünyanın "sessiz katili" hipertansiyonla mücadelede klinik başarısı kanıtlanmış DASH diyetinin sodyum kısıtlamasının ötesine geçen biyokimyasal mantığını, potasyum ve magnezyum gibi minerallerin damar esnekliği üzerindeki kritik rollerini ele aldık. Türkiye’deki günlük 18 gramlık yüksek tuz tüketimi gerçeğine karşı, zeytin ve peyniri suda bekleterek sodyumu azaltmak gibi Türk mutfağına özgü pratik stratejileri ve çok daha fazlasını detaylıca konuştuğumuz yeni bölümümüzle karşınızdayız.  

Diyetisyen Ahmet Fazıl Bakır ve Diyetisyen Arha Ilıkoba moderatörlüğünde beslenme alanında farklı konuların konuşulduğu Besin Sokağı podcast serisinin 4. sezonunun 8. bölümü sizlerle!  

Keyifli dinlemeler!

İletişim: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠[email protected]⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠

Sosyal medya: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.instagram.com/besinsokagi/⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠

Diyetisyen Arha Ilıkoba tarafından hazırlanan bu bölümde, herkesi yakından ilgilendiren ama çok az kişinin doğru bildiği bir konu var: yaşa göre beslenme ve takviye kullanımı. 30’da mı, 50’de mi, 70’de mi? Hangi yaşta hangi takviye? Çocuklukta demir neden kritik? Ergenlikte kemik bankası neden şimdi dolduruluyor? 35 yaşından sonra vücutta sessizce ne değişiyor? Menopozda beslenme stratejisi neden baştan yazılmalı? 75’te amaç daha çok yıl mı, daha çok iyi gün mü?

Bu bölümde yaşa, cinsiyete ve yaşadığınız şehre göre değişen beslenme ihtiyaçlarını konuştuk. Adana’dan Erzurum’a, İstanbul’dan Trabzon’a — coğrafyanın sofranıza yansıması, doğru takviyeyi seçmenin püf noktaları ve “takviyeler doğru kişide etkilidir, yanlış kişide sadece pahalı idrardır” gerçeği masada.

Diyetisyen Ahmet Fazıl Bakır ve Diyetisyen Arha Ilıkoba moderatörlüğünde beslenme alanında farklı konuların konuşulduğu Besin Sokağı podcast serisinin 4. sezonunun 7. bölümü sizlerle! 

Keyifli dinlemeler!

İletişim: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠[email protected]⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠

Sosyal medya: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.instagram.com/besinsokagi/⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠