Boerenverstand

Henri Holster is oprichter van De Fruitmotor in de Betuwe. Daarnaast is hij onderzoeker in Wageningen waar hij zich bezig houdt met veehouderij. Decennia lang heeft hij de versobering van het landbouwsysteem en van de boer-burgerverbinding aangezien. Volgens Henri is het nu tijd om “de handen aan de ploeg slaan”. 

Door de jaren heen is helaas veel natuur verdwenen. Henri wil de natuur weer binnenlaten in het fruitteeltsysteem. Op dat gebied is nog veel ruimte om te groeien. Een belangrijk onderdeel van deze transitie is volgens hem het beperken van natuurlijke schade aan de oogst. Samen met De Fruitmotor wordt er gezocht naar een evenwicht, met natuur als middelpunt op de weegschaal.

De Fruitmotor probeert de transitie naar een duurzaam landbouwsysteem te begeleiden. Hierbij staat het binnenlaten van de natuur dus centraal om zo de herstel van het landschap te ondersteunen. Op deze wijze wordt aan de weerbaarheid van het systeem gewerkt. De natuur wordt hier geholpen door het toepassen van nieuwe technologie, samen met coöperatieve telers en onderzoekers van Wageningen. 

In deze aflevering legt Henri uit hoe de transitie naar een natuurinclusief fruitteeltsysteem eruit kan zien voor het bedrijf van een fruitteler en hij belicht daarbij de natuurlijke en de economische kant.

Marcel Kuijpers heeft een innovatieve pluimveehouderij Kuijpers Kip in Grubbenhorst. Het bedrijf heeft niet altijd in een positief daglicht gestaan. Zo hebben zij in 2020 de Liegebeest Trofee gewonnen van Wakker Dier, omdat Kuijpers Kip misleidende en leugenachtige uitspraken zouden doen over dierenwelzijn. De kippen van De Kloeke Kip worden ook wel plofkippen genoemd die maar 6 weken leven en het daglicht niet zien.  Als we bedrijf bekijken vanuit een duurzaamheidsgedachte zou de stal wellicht de meest duurzame ter wereld kunnen zijn. Zo behaalt het bedrijf extreem lage emissies in ammoniak, fijnstof en lage ziektedruk, want open systemen zorgen bijvoorbeeld voor meer ammoniak, wat een van de belangrijkste speerpunten is uit onze duurzaamheidsdoelstellingen.
Kuijpers Kip probeert op diverse wijzes antwoord te geven op maatschappelijke vraagstukken die te maken hebben met duurzaamheid. Het bedrijf heeft hij een groot deel van de transport-schakels, en daarmee C02 uitstoot, uit de keten verwijderd. In de toekomst wil hij ook het slachthuis op de boerderij integreren, zodat ook die onnodige transport schakels verdwijnen.
En hoe zit het dan met het dierenleed? De maatschappij wenst het hoogste van dierenwelzijn, bijvoorbeeld door vrije uitloop en daglicht voor de dieren te eisen. Echter geeft vrije uitloop hoger risico’s op ziektes, waardoor duizenden kippen ineens opgeruimd moeten worden en maakt een gesloten stal het mogelijk optimaal te conditioneren.
Tot slot geeft Marcel aan dat we niet moeten vergeten dat zelf in Nederland er een grote groep mensen is die behoefte hebben aan eiwitrijk en betaalbaar voedsel. Dat is waar hij met zijn bedrijf ook een oplossing voor biedt, luister naar de podcast om een objectief beeld te vormen over deze complexe landbouwproblematiek.

--

De stikstofuitstoot speelt een belangrijke rol in  de transitie van de landbouwsector naar een duurzaam systeem, hoofdthema van dit seizoen van de Boerenverstand podcast. De landbouwsector is verantwoordelijk voor 46% van de stikstof uitstoot van Nederland. Luister naar hoogleraar en stikstofdeskundige Jan Willem Erisman om een beter begrip te krijgen van deze problematiek. Volgens Jan Willem kunnen wij ieder duurzaamheidsprobleem aan. Hij legt uit dat natuurbescherming alles te maken heeft met de huidige stikstofcrisis: van voedsel tot transport. Een van de belangrijkste bedreigingen voor natuurgebieden is de uitstoot van stikstofoxyde, dat door de lucht getransporteerd wordt. Jan Willem zet de oorzaken op een rijtje en noemt de getallen en percentages van stikstof-emissie erbij. Het is interessant om te horen over de rekenmodellen die zijn gemaakt en hoe die worden ingezet om de stikstof-emissie in kaart te brengen. Deze zijn modellen zijn van wereldklasse. Ook noemt Jan Willem belangrijke veelbelovende initiatieven om stikstof-uitstoot tegen te gaan. Luister naar de podcast om hier meer over te horen.

In dit seizoen van de Boerenverstand Podcast staat de transitie van de landbouwsector naar een duurzaam systeem centraal. Ook technologie speelt hierin een rol die bijdraagt aan verduurzaming.  Machinebedrijf Lely is gevestigd in Maassluis en is een belangrijke leverancier van landbouwmachines voor de melkveehouderij. Zij zijn bekend geworden door de innovatieve melkrobots. Lely is een echt familiebedrijf, opgericht door twee broers, die ook boer waren in 1948. Inmiddels is het bedrijf in meer dan 40 landen actief en marktleider binnen hun segment. André van Troost is de eerste CEO van buiten de familie en hij gelooft dat technologie een sleutelrol speelt in de problematiek waar de sector nu voor staat. Binnen het bedrijf ligt de focus vooral op data. 24 uur per dag wordt er door middel van robotica vooral gewerkt voor de koe: zij staat in het middelpunt. Aan de hand van data kan de individuele koe gemanaged worden en haar gezondheid gewaarborgd. De melk wordt zelfs real-time geanalyseerd. 
Belangrijkste speerpunt van het bedrijf is innovatie.  Een mooi voorbeeld: de Lelysphere. Dat is een machine die gekoppeld is aan een robot. De mest wordt zodanig bewerkt dat de stikstof-emissie met 70% wordt gereduceerd!Het bedrijf innoveert met de data van de boer om hun bedrijfsvoering te optimaliseren. Omdat er in Nederland veel kennis is en boeren veel produceren, neemt de vraag naar automatisering toe. En volgens André gaan we op het gebied van innovatie een fascinerende toekomst tegemoet. Luister naar de podcast om hier meer over te horen.

Op het Innovation center van FrieslandCampina in Wageningen zie je regelmatig mannen en vrouwen in witte jas rondlopen. We zijn te gast bij Jeroen Elfers Corporate Director Dairy development en Milkstreams van FrieslandCampina een van de grootste zuivelondernemingen in de wereld. 

In deze aflevering bespreken we met Jeroen Elfers de transitie die gaande is in de Nederlandse melkveehouderij, bijvoorbeeld de trend dat jaarlijks 5% van de Nederlandse veehouders stopt. In Nederland lijkt de transitie van de sector vooral te betekenen het inkrimpen van de landbouwsector. Echter, in ontwikkelingslanden is de beschikbaarheid van voedsel en hoge voedingswaarde prioriteit nummer 1, waarbij de opbouw van de landbouwsector en investeringen hierin een belangrijke rol spelen. Jeroen Elfers ziet vanuit zijn rol de vraag naar zuivelproducten in hoog tempo toenemen in landen als Nigeria, Vietnam en Pakistan. FrieslandCampina speelt op deze ontwikkelingen in met de kennis en ervaring vanuit Nederland. 

FrieslandCampina is een van de grootste zuivelondernemingen in de wereld en bestaat inmiddels 150 jaar. Het is een coöperatie waar 17.000 veehouders uit Nederland, Duitsland en België lid van zijn. De leden van de coöperatie produceren gezamenlijk meer dan 70% van de totale Nederlandse melkproductie. 1/3 van de productie blijft in Nederland voor lokale consumptie, en de rest wordt geëxporteerd, de helft binnen Europa en de ander helft gaat naar buiten Europa. 

Benieuwd naar hoe FrieslandCampina jaarlijks meer dan 80.000 boeren in buitenland traint? En welke rol zij spelen in het vormen van de visie voor de Nederlandse landbouwsector? Luister naar het gesprek om dit te ontdekken! Veel luisterplezier.

Een  consequentie van de transitie waar de Nederlandse landbouwsector zich in bevindt, is dat sommige boeren overwegen of besluiten hun heil in het buitenland te zoeken. In deze podcast spreken we met de landbouwraad, Reinoud Nuijten, van de Nederlandse ambassade in Oekraine.  Reinoud legt uit waarom Oekraïne zo’n belangrijk land is als het gaat om de landbouwsector en hij vertelt meer over de ervaringen en kansen voor Nederlandse boeren in Oekraïne.  Oekraïne heeft het potentieel een van de rijkste landbouweconomieën ter wereld te zijn.  Het land heeft meer dan 40M hectare akkerbouwgrond, dat is de grootte van ongeveer 30% van de akkerbouwgrond in Europa. Het is het land van de mega farms: boerderijen gemakkelijk enkele duizenden hectaren groot zijn en sommigen zijn zelfs tientallen duizenden hectaren groot. Ook is het land erg vruchtbaar. 80% van de landbouwgrond kan gebruikt worden voor akkerbouw en 2/3 van het land bestaat uit het meest vruchtbare soort (25% van de wereld reserves). 
Volgens Reinoud is er in Oekraïne een honger naar landbouwkennis en zouden Nederlandse boeren deze leegte kunnen vullen. Toch rolt Reinoud niet meteen de rode loper uit voor Nederlandse boeren om zich te vestigen in Oekraïne. Het vergt namelijk nogal wat lokale kennis en handigheid om succesvol te worden in het land en ook vraagt dit een bepaalde lokale maatschappelijke betrokkenheid. Reinoud vertelt je in deze podcast hier alles over. Veel luister plezier!

In het nieuwe seizoen van de Boerenverstand Podcast blijven wij in gesprek gaan met boeren. Wij spreken met die boeren, die elk op hun eigen manier invulling geven aan de landbouwtransitie. Het natuurgebied rondom boerderij De Kreel is ideaal voor het gemengde bedrijf van HP. De akkerbouw staat in dienst van zijn veehouderij en zo kan de bedrijfsvoering gesloten blijven. HP volgt de natuur zo goed mogelijk. Hij accepteert de beperkingen die soms door de natuur worden opgelegd, omdat HP per se op zijn plek wil blijven boeren. Hij begrijpt het resultaatdenken van de overheid en wil best voldoen aan de doelstellingen. Maar voor de praktische kant van het verhaal, zijn leven en levenswerk, zou hij graag meer terugkoppeling krijgen van de beleidsmakers. Als er van die kant meer erkenning van en vertrouwen in zijn vakkennis zou zijn, dan zou de boer meer betrokken worden bij het beleid en een stukje autonomie en vrijheid krijgen in hoe hij die doelen zou willen bereiken. Als zijn eigen bijdrage aan de landbouwtransitie noemt HP zaken die voor hem vanzelfsprekend zijn, zoals: biologisch vlees van de Kreelse koe, geen gebruik van kunstmest, geen antibiotica, geen bestrijdingsmiddelen. Hij laat zijn akkerranden bloeien. Dit maakt het gebied aantrekkelijk voor de vogels, de consument en de wandelaar. 

We openen  het nieuwe seizoen van Boerenverstand met een knaller! In deze nieuwe serie  gaan wij in gesprek met boeren en autoriteiten om de transitie van de landbouwsector verder vorm te geven. Als kick-off van de nieuwe serie is ons eerste gesprek met Cees Veerman. Door zijn uitgebreide ervaring als Minister van Landbouw, voorzitter van het college van bestuur van Wageningen Universiteit  en nog belangrijk: agrarisch ondernemer is hij bij uitstek geschikt om zijn visie op de Nederlandse landbouwsector te delen.  Meneer Veerman begrijpt  de problematiek waar Nederlandse boeren mee worstelen en de risico’s die zij dragen als ondernemer. Hij erkent ook de behoefte aan duidelijkheid die boeren hebben zodat zij aan een toekomstbestendig landbouwbedrijf kunnen bouwen. Volgens Cees Veerman heeft alles een prijs, maar wordt op dit moment de schade die de landbouw aan de natuur brengt niet ingeprijsd. Dit leidt volgens hem tot een onhoudbare situatie en hij is daarom met een task force bezig de noodzaak van de landbouwtransitie duidelijk te maken en de visie van hoe deze sector eruit moet zien verder uit te werken. In deze podcast schetst hij de huidige problematiek van de landbouwsector en wat er volgens hem moet veranderen. Veel luisterplezier.

Een nieuw begin: de transitie naar een sterk en duurzaam landbouwsysteem. 

Benieuwd waar de Boerenverstand podcast naar toe gaat? Luister naar deze aflevering waarin Joelle en Lilia vertellen hoe zij met de nieuwe serie van hun podcast willen bijdragen aan het vormen van een visie op de toekomst van de landbouwsector en de transitie hiernaar toe. Door in gesprek te gaan met innovatieve boeren en experts binnen de landbouwsector, beantwoorden zij die kritische vragen om de landbouwtransitie naar een robuust en duurzaam systeem verder vorm te geven. En door deze visie te vormen krijgen boeren eindelijk de duidelijkheid die ze verdienen en die hen helpt een toekomstbestendig landbouwbedrijf vorm te geven. Dit wordt weer een nieuwe serie met inspirerende verhalen en feitelijke informatie, waarbij we hopen stukje voor stukje de puzzel op te lossen die de landbouwtransitie heet. Veel luisterplezier!

De eerste serie van podcasts is afgerond. Benieuwd naar wat we  besproken hebben? 

In deze aflevering luister je naar de terugblik van Lilia en Joelle naar de 13 gesprekken die zij hebben gevoerd. Vorig jaar besloten zij een podcast op te zetten om te delen wat er speelt binnen de landbouwsector en om het geluid van boeren te laten horen. Het is duidelijk hoeveel afhankelijkheid er is tussen de landbouw en andere belangrijke thema’s in Nederland, zoals de energietransitie, huisvesting en natuurbeheer, want deze hebben allemaal betrekking op de inrichting van onze grond. Daarnaast is ons duidelijk geworden hoeveel mensen direct of indirect betrokken zijn bij de landbouw: iedere boer houdt 10 mensen aan het werk. Van oudsher zijn boeren gestimuleerd om zich te richten schaalvergroting, vanwege de wens van zelfredzaamheid in voedselvoorziening na de hongerwinter. Nu wij als Nederland welvarender zijn geworden, en er meer aandacht is voor onderwerpen als duurzaamheid, dierenwelzijn en natuur, wordt de landbouw verwacht hierin mee te ontwikkelen. In deze podcast blikken wij terug op reeks van podcasts die wij hebben gemaakt waarin we een kijkje geven in de innovatieve initiatieven waar boeren en andere stakeholders al proactief mee bezig zijn.