Breddin

Tvey evni eru í sendingini. 

- Støðan hjá teimum, sum misnýta rúsevni, er ikki nøktandi, tí vit duga ov illa at raðfesta tey, sum longu eru misnýtarar, sigur Martin Kúrberg, leiðari á Herberginum.

Í sendingini í dag tosa vit við Martin Kúrberg, sum sjálvur var misnýtari í nógv ár. Vit hyggja at avbjóðingum og loysnum á økinum - og vit fara aftur um sendingina "Leivur vil liva", sum var í sjónvarpinum í gjárkvøldið, og sum setur sjóneykuna á júst hesi viðurskiftini.

Fiskavirkisskipanin

Landsstýriskvinnan í almannamálum, Margit Stórá, ætlar at gera broytingar í fiskavirkisskipanini.

Men hvat siga fyritøkurnar, sum í dag fáa gagn av skipanini, og hvat sigur ALS-stýrið?

Gestir: Margir Stórá, landsstýriskvinna í Almanna- og bústaðamálum.

Gjørt sendingina hava: Birgit Carina Eilasen, Annika Bolton Mortensen og Frants Jensen, sum eisini var redaktørur.

Tøknin elvir til avbjóðingar, bæði her heima og úti í verð.

Altjóða tykist semja vera um, at børn skulu ikki reika runt á internetinum og sosialum miðlum óavmarkað, og ymiskar avmarkingar eru gjørdar, ella eru á veg. 

Børn spegla sær í teimum vaksnu - og hetta er eisini galdandi fyri lærarar í skúlatíðini. 

Her heima verða blýantar, pappír og krit ikki brúkt so nógv longur. Nú skal tað mesta ganga fyri seg á skíggjum. Og meðan snildfonin er tikin frá børnunum, vilja lærarar hava arbeiðstelefonir aftrat sínum egnu privattelefonum, at brúka í skúlatíð. 

Hvussu raðfestir fólkaskúlin tøkni, og er fólkaskúlin farin ov langt við tøknini á summum økjum.

Gestir: Jacob Eli S. Olsen, formaður í Lærarafelagnum, Eyðun Gaard, stjóri í Námi, og Steintór Rasmussen, lærari.

Vertur: Annika Bolton Mortensen

Tað er vorðið dýrari og dýrari at fylla sær tangan.

Bensinprísurin er farin upp á 15 krónur og 56 oyru fyri liturin, og diesel kostar16 krónur og 38 oyru fyri liturin. Og at hita sær húsini kostar nú 13.725 krónur fyri 1000 litrar av olju, keypir tú frá Effo ella Magn.

Í vár segði samgongan, at brennievni til bilar var so dýrt, at neyðugt var at strika meirvirðisgjaldið á bensini og dieseli í tríggjar mánaðir fyri at veita fólki stuðul, sum vóru illa sperd fíggjarliga.

Nú er prísurin farin enn longri upp.

Men ætlar samgongan at gera nakað fyri at lætta um hjá føroyingum?

Politiskt orðaskifti var í seinnu helvt av sendingini millum Helga Abrahamsen, formann í fíggjarnevndini, og Eirikur í Jákupsstovu, tingmann fyri Tjóðveld.

Vertur: Frants Jensen, sum eisini er redaktørur.

Frá at vera eitt felag, sum stríddist í triðbestu deildini, hevur Manchester City seinastu árini verið eitt av mest sigursvandu fótbóltsfeløgum í Onglandi.

Men nú eru myrk skýggj at hóma yvir felagið.

Ein óheft nevnd hevur funnið Manchester City sekt í 114 av 115 ákærupunktum um brot á fíggjarreglurnar í Premier League.

Felagið sigur seg ikki hava gjørt nakað galið, og hevur kært úrskurðin.

Men hvørjar avleiðingar kann hetta fáa?

Kann City missa stig, meistaraheiti - ella kann tað enda við, at felagið verður tvingsilsniðurflutt til ein av lægru deildunum í Onglandi?

Og hvat merkir málið fyri trúvirðið hjá enskum fótbólti?

Gestir: Tróndur Arge, ítróttarjournalistur, og Eli Thorsteinsson, løgfrøðingur.

Vertur: Sigurjón Einarsson

13,5 milliónir krónur í avlopi.

Tað vísir fíggjarlógaruppskotið fyri næsta ár.

Men longu nú eru fleiri sparingar undir trýsti.

Sendistovan í Tel Aviv verður eftir øllum at døma kortini ikki latin aftur, kommunurnar mótmæla ætlanini um havnargjøld, og Læknafelagið rópar varskó, nú eingin nýggj játtan verður til serlæknapuljuna.

Samstundis eru stórar íløgur á skránni.

Men hvussu haldgott er fíggjarlógaruppskotið?

Hvussu er politiska stevið í nýggju samgonguni?

Og hvat leggja samgongan og andstøðan áherðslu á, nú fíggjarlógin er til fyrstu viðgerð í tinginum.

Tað fara vit at viðgera saman við politisku viðmerkjarunum í dag.

Gestir: Árni Gregersen, journalistur og Bjørt Samuelsen, fyrrverandi løgtingsforkvinna

Gjørt sendingina hava: Katrin Johannessen og Sigurjón Einarsson, sum eisini var redaktørur og vertur

Kunnu maskinur hugsa?

Longu í 1950 spurdi bretski støddfrøðingurin og teldufrøðingurin Alan Turing henda spurningin.

Í dag er spurningurin ein heilt annar.

Seinastu árini hava vit hoyrt nógv um, hvat vitlíki kann gera og lætta um gerandisdagin hjá okkum, men menningin hevur gingið so skjótt, at nú ávara fólk, sum sjálvi hava verið við til at menna tøknina, um avleiðingarnar av viklíki.

Tí halda fleiri, at vit standa við eitt vegamót, tí hvør hevur ábyrgdina, tá vitlíki sjálvt fer at taka avgerðir, sum kunnu fáa álvarsligar avleiðingar?

Og kann kapp­ingin millum stórveldini og tøknifyritøkurnar gera, at trygdin verður sett til viks fyri at koma fyrst á mál?

Og eru vit í holt við at skapa okkara egna Frankenstein - eina tøkni, sum vit hava gjørt, men ikki vita, um vit megna at stýra?

Gestir: Tóri Slættalíð, námslektari, og Jógvan D. Hansen, námslektari.

Vertur: Katrin Johannesen

Í dag seta vit Grønland á Breddan.

Umleið 120 vinnulívsfólk úr Føroyum hava síðstu dagarnar verið við á stórum vinnuátaki í Grønlandi.

Í gjárkvøldið undirskrivaðu Føroya Arbeiðsgevarafelag og Grønlands Erhverv eina samstarvsavtalu, sum skal styrkja bondini millum vinnulívið í báðum londum.

Tað er nógv virksemi í Grønlandi, og risa íløgur skulu gerast á fleiri økjum. Talan er um útbyggingar á orkuøkinum, teleøkinum og infrakervinum sum heild.

Eisini skulu nógvir pengar brúkast til at fáa gongd á eina námsvinnu í Grønlandi. Ferðavinnan skal mennast, og eisini skulu nógvir bústaðir byggjast og aðrir umvælast.

Aftrat øllum hesum koma tær útbyggingar, sum skulu gerast á trygdar- og verjuøkinum.

Við í sendingini: Kristin Isholm, Marius Olsen, Tummas Lervig, Benjamin Deveci, Christian Keldsen, Kristian Stórhamar og Jón Sigurðsson

Gjørt sendingina: Jón Brian Hvidtfeldt og Katrin Johannessenn, sum eisini var redaktørur.

Teknikari: Kári Annand Berg

Í gjár kom fíggjarlógaruppskotið fyri 2027. Tað fyrsta frá nýggju samgonguni.

Rakstraravlopið var 38,5 milliónir krónur, men 25 milliónir krónur fara út aftur beinanvegin at fíggja inntøkuminkingina, ið stendst av, at inntøkumarkið fyri mótrokning í pensjónini verður munandi hækkað.

Tá tann millumrokningin er gjørd, er avlopið tódnað niður í 13,5 milliónir krónur.

Avlopið er fingið til vega við sparingum onkrum samanleggingum.

Ein almennur stovnur, sum kundi hugsað sær nøkur oyru úr landskassanum, er Vørn, sum í løtuni er uttan vaktar- og bjargingarskip, nú bæði Tjaldrið og Brimil liggja - Tjaldrið við brotnum giri og Brimil vegna planlagt viðlíkahald.

Í fíggjarlógaruppskotinum fær Vørn fýra milliónir krónur til at fyrireika og prosjektera eitt nýtt vaktarskip, sum skal koma í staðin fyri 50 ára gamla Tjaldrið. Landsstýrið ætlar, at nýggja skipið skal verða liðugt 2030.

Fíggjarlógin og vaktarskipini eru evnini í Breddanum í dag.

Við í sendingini: Rebekka Joensen, búskaparfrøðingur, Aksel V. Johannesen, landsstýrismaður í fíggjarmálum, Jóhan Simonesen, fyribilsstjóri hjá Vørn, Jóannes Heimustovu, samskipari hjá Vørn og Bárður á Steig Nielsen, landsstýrismaður í uttanríkis- og fiskimálum

Gjørt sendingina: Birita Matras Petersen, Ingolf S. Olsen og Katrin Johannessen, sum eisini var redaktørur.

Framleiðari: Herluf Sørensen

Teknikari: Kári Annand Berg.

Fíggjarpolitiskt haldføri hava vit hoyrt nógv um.

Hetta snýr seg um, hvussu vit tryggja, at pengarnir í landskassanum røkka nóg langt, men hvussu tryggja vit, at fólk eru haldfør?

Hvussu tryggja vit, at tey trívast, orka og kunnu vera við í samfelagnum? Hvussu kunnu vit taka fólk og náttúruna við í roknistykkið, sum metir um haldføri?

'Hvussu framtíðartryggja vit vælferðarsamfelagið?' spyr felagsskapurin, MEGD, á ráðstevnu í dag.

Breddin í dag viðger, hvussu vit kunnu tryggja eina haldføra vælferð.

Við í sendingini: Ása Olsen, Romina Boarini, Majbritt Skov og Johnny í Grótinum.

Gjørt sendingina: Birita Matras Petersen, Ingolf Sólheim Olsen og Katrin Johannessen, sum eisini var redaktørur.

Framleiðari var Herluf Sørensen, og teknikari var Kári Annand Berg.

Tað er vorðið munandi dýrari at seta matin á borðið.

Seinastu fimm árini eru prísirnir á mati og drykkjuvørum hækkaðir meira enn 30 prosent.

Hetta seinasta árið er mat- og drykkjuvørur vorðnar knapt eitt prosent dýrari, men kjøt er dýrkað nærum átta prosent.

Men hví er maturin so nógv dýrari?

Er tað fyrst og fremst kríggj, kreppur og príshækkingar uttanlands, sum er orsøkin?

Ella er eisini okkurt við føroyska matvørumarknaðinum og kappingini, sum eisini trýstir prísirnar uppeftir?

Matvøruprísir er evnið í Breddanum í dag.

Gestir: Heri Joensen, hagfrøðingur á Hagstovuni, og Bjarni Dal-Christiansen, fulltrúi í Kappingareftirlitinum.

Gjørt sendingina hava: Birita Matras Petersen og Sigurjón Einarsson, sum eisini er redaktørur.