Türkiye'den Avrupa, İngiltere ve ABD Board sınavlarına giren meslektaşlarımla ilgili birçok haber alıyorum. Pediyatrinin travma dışı konuları ile ilgili sorular bu sınavlarda sıkça karşımıza çıkıyor ancak bu soruları yanıtlamak için bence TUKMOS’un Acil Tıp Eğitimi Müfredatı’na aldığı konulardan bir adım daha detaylı bilgiler gerekiyor.

Türkiye'de yeni yeni oturan yeterlilik sınavının sorularına göz atma fırsatım olmadı ama diğer sınavların içeriklerinden çok farklı olmadığını tahmin ediyorum.

Dolayısıyla hem günlük yaşamında daha çok pediyatrik hasta bakan meslektaşlarıma hem de board sınavlarına hazırlanan acil tıp doktorlarına faydalı olmasını umduğum bu yazıda sık karşımıza çıkan akut stridor ile ilgili pratik birkaç bilgiyi paylaşmak istedim.

Travma dışı pediyatrik acillerler her zaman kendimi çok güvende hissetmediğim bir alan oldu. Halit Aytar’ın pediyatrik hastaya yaklaşım yazısı benim gibi hisseden herkes için kesinlikle faydalı bir kaynak.

Stridor Nedir?

Daralan havayolundan geçen türbülanslı havanın oluşturduğu sese stridor diyoruz.

Normalde glottis üzeri havayolu tıkanıklarında duyulan, inspiratuar kökenli solunum sesidir.

Ekspiratuar olursa trakeobronşiyal tıkanıklıkları

düşündürür.

Eğer bifazik duyuluyorsa hem subglottik hem glottik tıkanıklık akla gelmelidir. (trakeomalazi, laringomalazi gibi)

Stridorun ses yüksekliği tıkanıklığın derecesi ile ilişkili değildir.

Sesin giderek azalıyor olması ya kliniğin iyileştiğine ya da

tıkanıklığın parsiyel halden tam tıkanıklık haline yaklaştığını gösterdiğinden dikkat

edilmesi gereken bir bulgudur.

Fizyoloji derslerinden aklımızda kalan Poiseuilles Yasasına

göre havayolu çapındaki 1 birim azalma, hava geçimine direçte çapın 4. Kuvveti kadar

etki göstereceğinden klinikteki yansıması oldukça dramatik oluyor.

pediyatrik havayolu

Stridordan bahsederken pediyatik havayolu anatomisindeki farklılıkları gözardı etmemeliyiz.

Zeretzke-Bien C.M. (2018) Airway: Pediatric Anatomy, Infants and Children. In: Zeretzke-Bien C., Swan T., Allen B. (eds) Quick Hits for Pediatric Emergency Medicine. Springer, Cham

Erişkine göre daha kolay kollaps olabilen, aksesuar kasların daha güçsüz olması nedeniyle daha az destek alan bir yapı. Şekil olarak erişkindeki silindirik borudan ziyade giderek çapı daralan bir koniye daha yakın. Bunun yanında kaslar ve özellikle diyafram erişkine göre daha kolay yorulabiliyor. Kotlar yine erişkindekine göre daha paralel. Tüm bunlar havayolunun verimliliğini azaltıyor.

Ayrıca fonksiyonel rezidüel kapasitenin daha küçük, respiratuar rezervin daha az olması daha hızlı dekompansasyona yol açıyor.

Bütün bunlar pediyatrik havayolunu erişkine göre daha az dayanıklı yapıyor.

Stridor sebepleri

Akut stridorun yaklaşık %80’i Krup kaynaklı olarak gözleniyor.

Geri kalan %20'lik grupta yaşamı tehdit edebilecek birçok sebep var.

Stridor sebeplerini yaşa ya da akut-kronik olmasına göre ayırabileceğimiz gibi görülme sıklığına göre de gruplayabiliriz.

SıkDaha NadirÇok Nadir

KrupEpiglotitAnjyonörotik ödem

Subglottik tıkanıklıklara veya laringomalaziye eşlik eden enfeksiyonlarBakteriyel TrakeitDifteri (özellikle aşısız grupta)