Tüm dünyada sadece

sağlık alanını değil ekonomi, eğitim ve sosyal alanların tümünü etkisi altına

alan COVID-19 pandemisi hakkında bilgiye erişimin günümüz teknolojileri ile

oldukça hızlı ve kolay olması salgınla mücadelede bir avantaj yaratmakta.

Salgın konusunda herkes bilgiye ulaşabilir, hatta

dağıtabilir hale geldi. Bu durumun çok büyük avantajları var. Bilgiye erişim

kolaylaştıkça, etki büyümekte, dolayısı ile tepki de çoğalmakta. Herkes

koruyuculara, tanı ve tedaviye, ne yapması gerektiğine birkaç dakika içerisinde

ulaşabilmekte. Artık aynı paylaşımlar farklı sosyal gruplarda aynı anda akıllı

telefonlara yansıyabiliyor.

Fakat avantajları yanında dezavantajları da var. Özellikle sosyal medyada olmak üzere bilgi denetimli olarak yayılmamakta. Bilgi birden fazla yerden doğru yada yanlış kaynaklardan gelebilmekte. Hatta bilginin doğruluğundan emin olunması amacı ile altına yanlış kaynaklar da gösterilebilmekte. Bu durum da yanlış bilgi içeren “fake” paylaşımlar, kanıtlanmamış tedaviler hakkında uzun tartışmalara ve tümevarımlara yol açmakta.

Dünya Sağlık Örgütü tarafından 2 Şubat 2020'de COVID-19 Infodemi "Infodemic" tanımı ortaya atılmış, doğru olmayan bilginin özellikle internet ortamında yayılımı ve sorunun çözümüne zarar verdiği konusu gündeme getirilmiştir(1). DSÖ tarafından infodemi “insanların ihtiyacı olduğunda güvenilir ve geçerli kaynakları bulmada zorluk yaşamasına neden olan -bazıları doğru bazıları değil- bilgi fazlalığı” olarak tanımlanmıştır (2). Yanlışla doğrunun birbirine karışması ile doğru bilgiye olan güven de bir o kadar etkilenmekte. CoMuNe Lab (Bruno Kessler vakfı araştırma laboratuvarı) tarafından makine öğrenmesine dayalı yapılan tweet analizlerine göre gönderilen tweetlerin yaklaşık %30'unun güvenilmez olduğu saptanmış.

İnfodeminin artması kaygı, ırkçılık, belirsizlik ortamına neden olmakta. Dolayısı ile DSÖ mücadelede kanıta dayalı, en güncel bilgileri paylaşmak için sosyal medya kanallarından da halka direk erişimi açarak, sadece pandemi ile değil infodemi ile de mücadele ettiğini belirtmekte(2,3). Bunun için sosyal medya kanalları ile de ortaklık kuran DSÖ, Google’da COVID ile ilgili arama sonuçlarının en başında DSÖ'nün görüntülenmesi çözümüne de gitti. Amazon tedavi ettiği öne sürülen ürünlerinde denetime gitti, IBS Data Science Group tarafından global olarak da yayılan “Facts before Rumors” adında özellikle salgının başladığı yerlerdeki 200 söylentiyi toplayıp kategorize ettiği bir kampanya başlatıldı, CDC ve DSÖ söylentilere yönelik sayfalar oluşturdu.

Sosyal medyada bilgi akışının farklı bir açısı ise Çin’de hastalık tanısında ilk adı geçen doktor Li Wenliang’ın videosunun hızla yayılımı (“viral” olması) sonucu hükümet tarafından bilgi akışı kontrol edilmeye çalışıldı fakat öldükten sonra sosyal medyada öngörücü bilginin yayılımı hakkında haklı çıktığı sonucuna varılıp sansürler dahi kaldırıldı. Bu durum bilimsel olarak Ocak ayında yayınlanan, Avustralya' da yapılmış bir çalışmada astım fırtınası öncesi, tweetlerin takip algoritması ile salgının önceden...