March 20, 2026

“De hel van Jipsinghuizen” – Journalist Cees Stolk

56 minutes

NIEUWOLDA - “Ik kom niet van het Groninger land. Ik kom uit de Betuwe.” Cees Stolk groeit op in een streng calvinistisch dorp, “in de slipstream van de Bijbel,” waar zijn toekomst al min of meer vastligt. “Ik kom uit een dominee’s familie. Drie ooms waren dominee, twee neven en ik zou het ook worden volgens mijn ouders.” Maar het liep anders. “Kees werd geen dominee. Kees wou archeoloog worden.” Hij was gefascineerd door mythologie, Romeinen, Grieken en Egyptenaren en slurpte die verhalen op.

Zijn plan strandde. “Mijn leraar zei: jij moet eigenlijk journalist worden.” Journalist. “Waar ik dus nooit aan gedacht had.” Hij ging naar de School voor Journalistiek, maar stapte al snel de praktijk in. “Tabee school. Ik ga de praktijk in.” Bij het Brabants Dagblad maakte hij een verhaal over werklozen. “Wij dachten: wat betekent werkloosheid nou voor iemand?” Maar zijn hoofdredacteur noemde het “banaal”. “Ik dacht: banaal? Dit is menselijk.” Cees vertrok. Hij wilde verhalen van binnenuit vertellen.

Dat nam hij mee naar het Noorden. Bij de Winschoter krant kreeg hij de opdracht: “ga ook tussen de mensen liggen en maak daar een reportage van.” Dat werd zijn manier van werken. Cees kwam als buitenstaander. “Ik was een nobody.” “Ik sprak geen woord Gronings, dus ik schreef alles fonetisch op.” Maar hij merkte: “als jij een beetje Gronings praat, dan praten zij makkelijker.”

Zijn drijfveer ligt dieper. Zijn vader sprak nooit over de oorlog. Eén zin bleef hangen: “hier hebben de moffen mij gepakt…” Later vond Cees brieven uit kamp Amersfoort. “Toen dacht ik: potverdorie… mijn vader heeft daar gestaan.” “Eigenlijk had ik mijn vader veel meer moeten vragen.” Sindsdien vertelt hij verhalen van anderen. “Zodat ze zichtbaar worden en een gezicht krijgen.”

Zo stuit hij op Jipsinghuizen. Een vergeten geschiedenis. “Duizenden werklozen moesten met de schop het land omspitten… kregen bloed in de handen… ‘werk maar door, het bloed wordt vanzelf eelt.’ Dat was slavenarbeid.” Voor een paar gulden per week. “Ze moesten merken dat ze werkloos waren.”

Hij schrijft erover. Eerst in de krant, later in een boek. De reacties zijn groot. “Een arbeider zei: ‘Zo, nu kan ik rustig doodgaan. Nu staat mijn verhaal op papier. Mijn waarheid.’” “Ik geef geen oordeel, ik noteer.” Maar tegelijk: “Ik geef die mensen hun geschiedenis terug.” Niet alleen arbeiders, maar ook boeren en andere perspectieven. “Ik wilde een palet samenstellen.”

“Geschiedenis wordt van bovenaf geschreven, maar hoe mensen het zelf beleefd hebben, staat niet eens in een voetnoot.” Daarom schrijft hij van onderaf. “Het gaat erom dat ieder mens gezien wil worden.”

Ondertussen raakt hij geworteld in Groningen. “Ik was hier een nobody, ik kende niemand.” Juist daardoor kijkt hij anders. “Ik hoorde: ‘Het was niks, is niks en wordt niks.’” Maar hij ziet de rijkdom van het landschap en de verhalen. “Ik heb wel eens gezegd: de beste ambassadeur voor Groningen is een niet-Groninger.”

Welkom bie Bert op de Kovvie! Bert reist het Groningerland door, op zoek naar het geloof in Groningen. Onder het genot van ‘n kopje kovvie, delen bekende en minder bekende Grunnegers, hun levensverhalen en inzichten met hem. Reis je mee?

Volg Bert op de Kovvie op sociale media!