De Mediation Podcast

In deze aflevering spreekt Roelof Hemmen met Robert Tettelaar, oprichter van het ADR-register. Tettelaar komt uit de scheepvaart, waar hij als arbiter ontdekte dat mensen na een uitspraak vaak alsnog vastliepen — dat bracht hem bij mediation, met als grootste winst: snel en gedegen vooruitgang boeken in plaats van blijven hangen in het conflict.

Hij legt uit hoe het ADR-register zo'n vijftien jaar geleden ontstond nadat het kwaliteitssysteem van het toenmalige NMI, opgezet met certificeerder DNV, na een bestuurswissel werd losgelaten. ADR certificeert breder dan alleen faciliterende mediation: ook arbiters, conflictcoaches en onderhandelaars vallen eronder, getoetst aan de Europese gedragsregels in plaats van aan één verplicht modeldocument.

Een groot deel van het gesprek gaat over de institutionele scheefgroei in Nederland: alleen MfN-mediators krijgen toegang tot gesubsidieerde rechtsbijstand en overheidsprojecten, zonder dat daar volgens Tettelaar een heldere norm of procedure aan ten grondslag ligt. Hij pleit voor één nationale kwaliteitsstandaard, gekoppeld aan sectorspecialisatie, om het geschatte miljoen jaarlijkse conflicten in Nederland beter te kunnen bedienen.

De Mediation Podcast is een podcast van Conflictbemiddeling Nederland.

In deze aflevering van De Mediation Podcast spreekt presentator Roelof Hemmen met Joppe van der Poel, mediator en voormalig opleider van mediators. Van der Poel ontwikkelde de opleidingsmodule familiespecialisatie voor Conflictbemiddeling Nederland en vertelt over wat familiemediation onderscheidt van andere vormen van mediation.

Volgens Van der Poel is het kenmerkende van familiezaken de existentiële impact: scheidingen, erfkwesties en omgangsregelingen raken mensen dieper dan andere conflicten, en er is bijna altijd een partij bij betrokken die niet aan tafel zit — de kinderen. Anders dan in de basisopleiding mediation, waar cliënten grotendeels zelf bepalen welke onderwerpen aan bod komen, bepaalt de familiemediator in de familiespecialisatie de volgorde. Van der Poel licht het protocol toe dat hij samen met collega's ontwikkelde en dat in vaste stappen wordt doorlopen.

De eerste stap is onderzoeken of een scheiding daadwerkelijk nodig is en, zo ja, of beide partijen de 'scheidingsmelding' kunnen accepteren — het besef dat de relatie definitief voorbij is. Pas daarna komen de kinderen aan bod: hoe gaan ouders de zorg na de scheiding vormgeven, en hoe voorkom je dat kinderen verstrikt raken in de rol- en gevoelswereld van hun ouders? Van der Poel benadrukt dat hij uitgaat van het idee dat er in bijna iedereen een goede ouder schuilgaat, en dat het zijn taak is om weg te halen wat daar niet bij hoort. Pas als er over de kinderen is gesproken, komen financiën aan bod — bewust laat in het traject, omdat mensen makkelijker offers brengen voor hun kinderen dan voor hun ex-partner.

Van der Poel deelt ook persoonlijke overwegingen: hij vermijdt een moraliserende houding ('geen opgeheven vingertje'), werkt oordeelloos en is zich bewust van het risico op overdracht — mede omdat hijzelf veertien jaar geen contact had met zijn vader. Permanente educatie en zelfreflectie noemt hij essentieel om te blijven onderscheiden waar het eigen verhaal ophoudt en dat van de cliënt begint.

Het gesprek sluit af met de vraag wanneer een mediation geslaagd is. Voor Van der Poel is dat het moment waarop kinderen hun eigen ouders terugkrijgen, in plaats van ouders die zich laten definiëren door wat een hulpverlener hen vertelt over goed ouderschap.

De Mediation Podcast is een podcast van Conflictbemiddeling Nederland.

Judith Simon-Emaus raakte in 2005 gegrepen door mediation, tijdens haar rechtenstudie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Voor haar afstudeeronderzoek liep ze stage bij het Landelijk Bureau Mediation naast Rechtspraak en onderzocht ze hoe rechters en mediators verschillend naar belangen in een conflict kijken. Waar een rechter gebonden is aan het juridische kader, zag zij dat de werkelijke belangen, wensen en behoeften van partijen vaak ergens anders liggen — en dat een onafhankelijke mediator daar wél bij kan komen. Die ontdekking bepaalde haar loopbaan: ze werd zelf mediator, later ook advocaat familierecht, en groeide door naar haar huidige rol als directeur-bestuurder van de MfN. Wat haar drijft, is de maatschappelijke inbedding van mediation en de kwaliteit van het vak.

De MfN is een non-profit kwaliteitsregister, opgericht in 1993 vanuit de beroepsgroep zelf, zonder commercieel belang. Mediators moeten voldoen aan strenge toetredingseisen — basisopleiding, theorie-examen en een praktijkassessment — en blijven daarna verplicht permanent bijscholen, praktijkervaring opdoen en intervisie volgen. Het MfN-register is bovendien het enige register dat erkend wordt door het Juridisch Loket, de Raad voor Rechtsbijstand en de rechtspraak, wat het de aangewezen route maakt voor gesubsidieerde mediation en doorverwijzingen.

Het slagingspercentage voor het MfN-assessment ligt rond de 68%. Volgens Judith onderschatten veel kandidaten — vaak ervaren advocaten, rechters, notarissen of psychologen — wat het vak vraagt. De grootste valkuil: het loslaten van de adviserende rol. Waar zij gewend zijn te sturen en te adviseren, moet een mediator juist neutraal en onafhankelijk procesbegeleider zijn. Die omslag is voor mensen die het vak op latere leeftijd instromen extra lastig, en soms zijn er meerdere pogingen nodig — tot wel zes keer, aldus Judith.

Mediation oogt soms zachter dan het is. Judith is daar helder over: continu in geëscaleerde conflicten en emoties zitten, is zwaar werk — zeker voor familiemediators die het vak al jarenlang uitoefenen. Tegelijk plaatst ze dat in perspectief: juist dat maakt goed opgeleide, vaardige mediators zo waardevol. Zelf oefent ze het vak niet meer actief uit, om onafhankelijk te blijven ten opzichte van de kwaliteitstoetsing die de MfN uitvoert — wel blijft ze nauw betrokken bij de praktijk.

Als grootste bedreiging voor het vak noemt Judith de ‘cowboys op de markt’: mensen die zich mediator noemen zonder erkende opleiding, toetsing of aansluiting bij een kwaliteitsregister. Omdat de titel ‘mediator’ niet beschermd is, kunnen consumenten hierdoor gedupeerd raken — soms voor tienduizenden euro’s. De MfN pleit daarom al twintig jaar, samen met het ministerie van Justitie en Veiligheid, voor een beschermde titel en een orde van mediators, naar analogie van de orde van advocaten. Een aanhangige Kamermotie ligt er al jaren, maar concrete stappen blijven vooralsnog uit.

• Circa 2.450 praktiserende MfN-mediators in Nederland

• 68% slagingspercentage voor het MfN-assessment

• 60–70% van de mediations resulteert in (gedeeltelijke) overeenstemming; bij strafzaken zelfs boven de 90%

• 48 PE-punten permanente educatie verplicht per drie jaar

• 54% van scheidende stellen raadpleegt als eerste een mediator

De mediationpodcast is een podcast van Conflictbemiddeling Nederland.

De podcast over het vak van de mediator: de opleiding, een eigen praktijk en de weg daarnaartoe.

We zijn volop in productie. Zodra de eerste aflevering klaar is, hoor je het hier als eerste.

Een podcast van:
Conflictbemiddeling Nederland