In de 19e eeuw werd er niet alleen gedacht over de maakbare volmaakte mens, maar ook over de massamens. De koopjesjager, bioscoopklant en amusementsmens die diep in de twintigste eeuw de hoofdtoon van de samenleving zou vormen, werd toen uitgevonden.Kenner van de 19e eeuw en historicus Auke van der Woud schreef ‘De Nieuwe mens. De culturele revolutie in Nederland rond 1900’.