In deze aflevering nemen we je mee in een proces dat misschien simpel klinkt, maar in de praktijk behoorlijk weerbarstig is:
hoe help je iemand van onbewust gedrag naar bewustwording?
Een essentieel thema in therapie, coaching én relaties.
Waar gaat deze aflevering over?
- Waarom sommige mensen niet kunnen reflecteren op hun gedrag
- Hoe je bewustwording op gang brengt (zonder strijd)
- De rol van veiligheid, schaamte en motivatie
- En: waarom je soms moet accepteren dat iemand er (nog) niet aan toe is
Casus: “Paul”
- Krijgt de vraag: “Wat was het effect van jouw keuze op jullie relatie?”
- Reageert defensief en gaat uitleggen waarom hij handelde zoals hij deed
- Reflectie op impact lukt niet
Klassiek voorbeeld van iemand die nog onbewust is van het effect van zijn gedrag
De 4 fases van leren & bewustwording
1. Onbewust onbekwaam
Je weet niet wat je niet weet
- Geen inzicht, geen probleem (lijkt het)
- Geen motivatie tot verandering
Zoals Paul: geen besef van impact
2. Bewust onbekwaam
Je ziet dat je iets niet kunt
- Confronterend
- Keuzemoment: blijf je hier, of ga je leren?
Hier ontstaat vaak weerstand, schaamte of vermijding
3. Bewust bekwaam
Je leert nieuw gedrag
- Inzicht groeit
- Maar kost nog moeite en aandacht
Je moet er nog “bij nadenken”
4. Onbewust bekwaam
Nieuw gedrag is geïntegreerd
- Het gaat vanzelf
- Je handelt zonder erover na te denken
Dit is waar echte verandering duurzaam wordt
Waarom bewustwording zo lastig is
- Mensen voelen zich snel aangevallen
- Schaamte kan enorm in de weg zitten
- Verdediging (uitleggen, ontkennen) voelt veiliger
Liever blijven mensen soms “onder water” dan dat ze die pijn aankijken
Wat helpt wél?
1. Veiligheid creëren
Zonder veiligheid → geen bewustwording
- Minder oordeel
- Minder druk
- Meer ruimte om te onderzoeken
2. De juiste vragen stellen
Niet:
Wel:
- “Wat denk je dat het effect was op de ander?”
- “Hoe kijk je daar zelf naar?”
Nodigt uit tot reflectie zonder aanval
3. Aansluiten in plaats van overtuigen
Wat niet werkt:
Dat vergroot alleen maar weerstand
4. Werken met blokkades
Onder weerstand zit vaak:
Vragen die helpen:
- “Wat maakt dit lastig om naar te kijken?”
- “Waar ben je bang voor?”
5. Missen en gissen (tentatief spiegelen)
- Voorzichtig woorden geven aan wat je vermoedt
- Samen zoeken naar wat er speelt
Je “denkt mee” zonder het op te leggen
6. Normaliseren van weerstand
- “Het is logisch dat dit moeilijk is”
- “Weerstand heeft een functie”
Haalt de druk eraf
Belangrijk inzicht
Bewustwording ontstaat pas als iemand de impact van zijn gedrag kan voelen
En:
Je kunt het proces begeleiden, maar niet afdwingen
Realistische noot
Soms:
- Is iemand er nog niet aan toe
- Of kan het (nog) niet aan
Dan is acceptatie óók onderdeel van professioneel werken
Mooie take-away
Motivatie + veiligheid + herhaling = verandering
Dank je wel voor het luisteren naar de podast. Heb je een vraag over trainingen? Wil je een bepaald onderwerp behandeld hebben? Laat het even weten.
Wil jij meer weten over de SCHIPaanpak? Je vindt alle informatie op www.schipaanpak.com.
Wil je getraind worden om de SCHIPaanpak uit te voeren? We geven vier à vijf keer per jaar een driedaagse training in Utrecht. Op de website vind je alle informatie.
Incompany trainingen zijn ook mogelijk. Neem daarvoor contact met ons op.
Zoek je een SCHIPbehandelaar? Check de website, je vindt daar de landkaart met alle behandelaren in Nederland en België.
