Drone'lar diğer adıyla insansız hava araçları son yıllarda pek çok alanda kullanılmaya  başlandı. Bugünlerde çoğu elektronik eşya mağazasından temin edilebilinen drone'lar kullanıma öncelikle askeri alanlarda başlandı.

Tabii ki teknolojik gelişmelerin tıp alanına entegrasyonu ise kaçınılmaz bir durum. Son yıllarda hem sivil hem askeri drone'ların kullanımının artması (fotoğrafcılık, yarış, güvenlik, taşımacılık/teslimat vb.) drone'ların sağlık sisteminde kullanılmaya başlanmasına ön ayak oldu.​1​ Medikal alanda drone kullanımı sağlık sisteminin her yerinde karşımıza çıkacak gibi duruyor.

Drone'ların kullanıma girdiği en önemi sektör hastane öncesi medikal sistemler oldu. CPR yapabilecek 'bystander' lara sesli ve görüntülü yardım yapmaktan başlayıp, olay yerine çeşitli medikal malzeme ve cihaz ulaştırmaya varan kapsamlı bir kullanım alanı oluşmuş durumda.

[box type="warning" align="aligncenter" class="" width=""]

Sağlık hizmetleri bir zincirdir.

Zincirler ancak en zayıf halkası kadar güçlüdür.

[/box]

Peki hastanelerde drone'ları görecek miyiz? Yakın gelecekte acillerin içinde uçan drone'ları görmek bizi heyecanlandıracak olsa da hastane içi kullanım alanları kısıtlı gibi. Yinede teknolojik ilerleme, hastalardan alınan tetkiklerin taşınmasından, kan ürünlerinin transportuna kadar kullanabileceğine yönünde.

Drone'ların literatürde medikal amaçlı kullanımına bir göz atalım.

* Olay yerine AED ulaşımının kolaylaştırılması​1​* İlaç/Doku, Kan ürünleri ulaşımı​2​* Travma kiti vb. medikal malzeme ulaşımı​3​* Teletıp (telemedicine)​4​* Arama-Kurtama operasyonlarına katkı​5​

[box type="success" align="aligncenter" class="" width=""]Hastane öncesi sistemlerde drone'ların bu kadar yaygın araştırılmasının en büyük kazanımları vakaların olay yerinde gerekli tıbbi müdahaleye daha hızlı ulaşabilecek olmaları.

Şoklanabilir ritmlere daha hızlı defibrilasyon, katastrofik kanamalara daha çabuk kontrol gibi faktörler drone'lar yaygınlaştığında bildiğimiz tüm mortalite oranları üzerinde etkili olacaktır. [/box]

Vakalara AED Ulaşımı: Hastane öncesi olaylarda şoklanabilir ritmi olan hastalara defibrilasyon cihazının ulaşımının ne kadar önemli olduğunu düşününce drone'ların bu ekipmanlara kentsel bölgelerde %32, helikopter, ambulans gibi araçların ulaşamadığı kırsal bölgelerde ise %93 daha hızlı ulaşımı sağlayabileceğini artık biliyoruz.

İlaç/Doku, Kan Ürünleri Ulaşımı: Organ ulaşımının sağlanmasında drone kullanımına yönelik çalışmalar çarpıcı şekilde detaylı; uçuş sırasında oluşan vibrasyon ve bunun taşınan dokuya etkisini; uçuş öncesi ve sonrası dönemde alınan biyopsilerle incelemelere varan kompleks çalışmalardan, ilaç ve kan ürünleri ihtiyacı olan zorlu bölgelerde bulunan sağlık merkezlerine ilaçların geleneksel yöntemlere göre hızlı sürede ulaştırıldığının gösterilmiş.

Telemedicine/Telesurgery: CPR gereksinimi olan hastaların yanındaki sağlık eğitimi olmayan kişilere kamera ve ses yardımıyla resüsitasyon başlanmasının ve AED kullanılmasının sağlanmasının ötesinde drone'lar aracılığı ile yapılabilecek ameliyatlar artık hayal dünyasında değil. Operatör/cerrah ile drone arasında sadece 20milisaniyelik gecikme ile yapılabilecek girişimler bilim-kurgu olmaktan çıkıp hayatımıza girmeye başladı bile.

Arama Kurtarma Operasyonları: Boğulma vakalarından, dağlık arazilerde gerçekleştirilen arama kurtarma operasyonlarının tümünde drone kullanımı mağdurlara ulaşımı hızlandırmakta.