Endtidal karbondioksit (EtCO2) Nedir? Tarihçesi

Endtidal karbonsioksit (EtCO2), ekspiryum sırasında dışarıya verilen havadaki karbondioksit düzeyidir. Kapnometri ya da kapnografi aracığılıyla infrared radyasyon kullanılarak özel bir dalga boyunda (4,26 mikrometre) karbondioksitin absorbsiyonu ölçülür. İlk olarak 50’li yıllarda entübasyon sonrası endotrakeal tüpün yerini doğrulamak amaçlı anestezistler tarafından kullanılmaya başlanmıştır. Endtidal karbonsioksit ölçümünün kolay uygulanabilir, invazif olmayan, tekrarlanabilen bir tetkik olması, her solukla birlikte eş zamanlı olarak ventilasyon durumunu göstermesi ve zamanla değişikliği izlemeye izin vermesi gibi avantajları kullanım artmıştır.

Günümüzde anestezi, yoğun bakım ve acil tıp bölümlerince

* Endotrakeal tüpün yerinin doğrulanması

* Hasta izlemi/transferi sırasında endotrakeal tüpün yer monitorizasyonu

* Solunum monitorizasyonu (hipoapne, apne)

* Kardiyopulmoner resüsistasyon kalitesinin incelenmesi, spontan dolaşımın sağlanmasının erken evrede fark edilmesi, resüsitasyon sonlandırma kararının verilmesi

* Kronik obstruktif akciğer hastalığı yönetimi

* İntrakraniyel basınç artışı olan hastalarda hipokarbinin sağlanması amaçlı hiperventilasyonun monitorizasyonu,

* Nöbet geçiren hastanın izlemi

* Sedoanaljezi yapılan hastanın solunumunun monitorizasyonu

gibi birçok alanda kullanılmaktadır ​1​.

Endtidal karbonsioksit (EtCO2) Monitörü Tipleri

Endtidal karbonsioksit (EtCO2)entübe hastalarda endotrakeal tüp yardımıyla ölçülebileceği gibi nazal kanül ya da diğer solunum desteği cihazlarına bağlanarak da ölçüm yapılabilmektedir (Yaygın bilinenin aksine entübe olmayan hastalarda da EtCO2 ölçümü yapılabilmektedir).

Nazal kanül aracılı ölçüm aparatı (sol), Endotrakeal tüpe bağlanan aparatı (sağ)

Endtidal karbonsioksit (EtCO2) monitorü, kalitatif ya da kantitatif olabilir. Kalitatif cihazlar EtCO2 seviyesi hakkında kabaca bilgi verirler. Bu cihazlar kalorimetriktir ve EtCO2 seviyesine göre turnusol kağıdının renk değiştirme prensibini kullanırlar. Kullanılan cihazın markasına göre eşik değerlerde az miktarda farklılık olmasıyla birlikte kabaca bu cihazlarda ölçülen EtCO2 düşük ise mor, orta seviyede ise açık kahverengi, yüksek ise de sarı rengi alırlar. Entübasyon sonrasında tüpün yerini doğrulamakta kullanılabilir ve doğru yerleşim sonrasındaki bir ölçümde sarı renk alması beklenir ​1​. Bu cihazlar günümüzde yerini daha çok kantitatif ölçüm yapan cihazlara bırakmıştır. Kantitatif cihazlar EtCO2 seviyesini ölçerek milimetre civa cinsinden spesifik sonuç verirler.

Kapnometrik cihazlarda sadece değer ölçülürken, kapnografik cihazlarda ilaveten zamana bağlı EtCO2 değerindeki değişikliği de gösteren dalga formu da izlenmektedir. Elde edilen bu grafiğe kapnogram ismi verilir.

Kantitafi ölçüm yapan cihaz(sol), Kapnometre (orta), Kapnograf (sağ)

Kapnografik Dalga Formu Analizi

Normal bir kapnogram 4 fazdan oluşur. Birinci faz; A-B arasındaki ölü boşluğun üst havayolundan temizlenmesi ile başlar. İkinci faz; B-C arasındaki hızlı CO2 artışının olduğu alveollerdeki CO2’nin üst havayollarına ulaştığı dönemdir. Üçüncü faz; C-D döneminin temsil ettiği ekspirasyon dönemi...