Xuyên suốt dòng chảy lịch sử Phật giáo, hình tượng Bồ-tát Văn Thù Sư Lợi mang một sức sống đặc biệt: không ngừng biến chuyển và liên tục được tái định hình qua từng thời đại và truyền thống, song vai trò và ý nghĩa cốt tủy vẫn vẹn nguyên không đổi. Bậc Đại Trí là kết tinh rõ ràng nhất cho mục tiêu tối hậu của con đường tu học: đoạn trừ vô minh bằng tuệ giác, vượt qua nhị nguyên và giải thoát khỏi phiền não.

Nếu Quán Thế Âm nêu biểu cho lòng từ bi ứng hiện trước khổ đau, thì Văn Thù Sư Lợi chính là trí tuệ soi chiếu bản chất đích thực của khổ đau ấy. Trong nghệ thuật Phật giáo, hai vị Bồ-tát Đại Trí, Đại Bi thường được an trí đăng đối hai bên đức Phật Thích Ca, như một tuyên ngôn thị giác rằng: chỉ khi được trí tuệ dẫn dắt, từ bi mới có khả năng nuôi dưỡng giải thoát, mới giúp được người khác và giúp được chính mình.