#bombspodcast #newworldorder #digital

De aanslagen van 11 september 2001 waren een schok voor de wereld, net als de financiële crisis van 2008. Geen van beide is te vergelijken met de coronacrisis.

Toen de aanslagen van 11 september en de financiële crisis van 2008 plaatsvonden, was de wereldorde stevig gevestigd. De Verenigde Staten gingen snel over tot actie en coördineerden een globaal antwoord met de steun van de rest van de wereld. Nu zijn de VS druk doende om de eigen noodsituatie onder controle te krijgen. Internationaal leiderschap is de laatste van alle zorgen in Washington. 

De waarheid is natuurlijk dat Washington al een tijdje het internationaal leiderschap aan het loslaten was, en de pandemie versnelt dat alleen maar. De coronacrisis is de eerste crisis in onze geopolitieke leiderloze wereld, en de crisis versnelt geopolitieke trends die al in beweging waren gezet. Drie trends zullen een bovenmaatse rol spelen in de volgende, post-Amerikaanse wereldorde, een wereldorde die zal ontstaan als de pandemie voorbij is.

Deglobalisering. De globalisering bracht de wereld meer samen tijdens een goed deel van de vorige eeuw. Het politieke momentum van de globalisering was de voorbije jaren al verdwenen (denk aan de  brexit en de verkiezing van Donald Trump). Multinationale ondernemingen hadden het al moeilijk om hun aanvoerlijnen volgens het 'just in time'-principe te laten werken. Niet zo lang geleden werden die bedrijven nog geprezen door overheden en markten om hun winstmaximalisatie door hun overzeese investeringen. Die dagen zijn voorbij. 

Door het coronavirus zijn er miljoenen werklozen. De multinationals hebben af te rekenen met disrupties in hun aanvoerlijnen en zullen daarnaast onder bijkomende politiek druk komen te staan om te 'hernationaliseren', en hun productieproces minder op winst en meer op het nationaal belang af te stellen.

Een gedeeld geloof in wereldwijde samenwerking was de drijfveer van de vorige wereldorde. Een gefragmenteerd antwoord in een gedeglobaliseerde wereld zal de nieuwe wereldorde definiëren.

Nationalisme. Naast de toenemende kritiek op de globalisering, is er ook een opwaartse trend in het nationalisme en de 'mijn land eerst'-politiek. Opmerkelijk is dat de toename van het nationalisme kwam tijdens een periode van relatieve economische stabiliteit en welvaart in de wereld. Die economische welvaart was af te lezen aan de bbp-cijfers maar onder die cijfers was een toenemende ongelijkheid de middenklasse in de ontwikkelde wereld aan het uithollen.

Het coronavirus zal in één klap de goede economische cijfers onderuithalen en meteen de mensen die het al moeilijk hadden nog meer in de problemen brengen. Degenen die het hardst getroffen worden, zullen degenen zijn die zich dat het minst kunnen veroorloven. Veel burgers zullen het ontbreken van een 21ste-eeuws sociaal vangnet ervaren. En omdat de mensen gedwongen worden zich te isoleren, zullen de sociale media steeds meer hun eerste contact met de buitenwereld worden. Daardoor zullen ze nog meer onder de invloed van polariserende nieuwsberichten komen. Er komt dus nog meer nationalisme, niet minder.

China. Over alle trends heen wordt het duidelijk dat China zal uitgroeien tot een echte politieke wereldmacht. Dat China een economische en technologische supermacht zou worden lag in de lijn van de verwachtingen. Het is verrassend dat Peking het coronavirus gebruikt om door hulpverlening en bijstand ook zijn 'soft power' te versterken