Freudyen Hâller

"Şaka yaptım, bu kadar ciddiye alma."

Bazen bir şakanın içinde, doğrudan söylemeye cesaret edemediğimiz bir düşünce saklı olabilir. Bazen öfkemizi, kıskançlığımızı veya saldırganlığımızı bir kahkahanın içine yerleştiririz. Bazen de canımızı acıtan bir şeyi anlatırken kendimizi gülerken buluruz.

Peki insan neden bazı şeyleri ancak şakayla söyleyebilir? Mizah yalnızca eğlenmenin bir yolu mudur, yoksa ruhsallığımızla kurduğumuz ilişkinin de bir parçası olabilir mi?

Freudyen Hâller’in dördüncü bölümünde Freud’un Espriler ve Bilinçdışıyla İlişkileri (1905) ve Mizah (1927) çalışmalarından hareketle şakaların bilinçdışıyla ilişkisini, mizahın saldırganlığa nasıl ifade alanı açabildiğini ve acı verici yaşantılar karşısında nasıl farklı bir işlev üstlenebildiğini konuşuyoruz.

Bazen güldüğümüz şey, üzerine biraz daha düşünmeye değer olabilir.

🎙️ Her pazar yeni bölüm.

Keyifli dinlemeler!

#FreudyenHaller #Psikanaliz #Freud #Mizah #Psikoloji

“Bu kez farklı olacak” diyoruz. Farklı biriyle tanışıyor, yeni bir ilişkiye başlıyor, kendimize artık aynı şeyleri yaşamayacağımıza söz veriyoruz. Ama bir süre sonra tanıdık bir duygu beliriyor: Yine anlaşılmamışız. Yine kendimizi kanıtlamaya çalışıyoruz. Yine aynı yerden inciniyoruz.

Sanki kişiler değişiyor ama hikâyedeki yerimiz pek değişmiyor.

Peki, bizi yaralayan şeye neden bazen yeniden dönüyoruz? Bir deneyimin bize iyi gelmediğini bilmek, ondan uzaklaşmamıza neden her zaman yetmiyor? Ve geçmişte kaldığını düşündüğümüz bir yaşantı, bugünkü ilişkilerimizde nasıl yeniden ortaya çıkıyor?

Freudyen Hâller’in üçüncü bölümünde, Freud’un tekrar zorlantısı, aktarım ve derinlemesine çalışma kavramlarından yola çıkarak ilişkilerimizde tekrar eden duyguların ve çatışmaların izini sürüyoruz.

Freud, bazı yaşantıları yalnızca hatırlamadığımızı, farkında olmadan ilişkilerimizde yeniden canlandırabildiğimizi düşünür. Geçmiş, bazen anlatabildiğimiz bir anıdan çok, bugün taşıdığımız bir beklentide kendini gösterir. Bir mesajın gecikmesinde hissettiğimiz terk edilme korkusunda, küçük bir eleştirinin ardından yaşadığımız değersizlikte ya da yakınlık arttığında duyduğumuz uzaklaşma isteğinde…

Bu bölümde, Freud’un küçük bir çocuğun ipli makarayla oynadığı oyundan hareketle sorduğu soruya da uğruyoruz: İnsan, kendisi için hoş olmayan bir yaşantıyı neden tekrar sahneler? Edilgin biçimde yaşadığı bir deneyimde bu kez söz sahibi olmaya çalışıyor olabilir mi?

Tanıdık olanın neden her zaman güvenli olmadığını, bir örüntüyü anlamakla onu değiştirmek arasındaki mesafeyi ve ruhsal değişimin neden zaman alabildiğini konuşuyoruz.

Tekrar tekrar incinmek, acı çekmeyi istemek anlamına gelmez. Başkasının zarar verici davranışının sorumluluğu da zarar gören kişiye ait değildir. Buradaki sorumuz, bazı duygu ve beklentilerin bugünkü ilişkilerimize nasıl taşınabildiği ve her birimizin hayatında nasıl farklı anlamlar kazanabildiği.

Belki kendimize yalnızca “Neden yine aynı şeyi yaşadım?” diye sormak yerine, başka bir soruya da yer açabiliriz:

“Bu yaşantının hangi kısmı bana bu kadar tanıdık geliyor?”

🎧 Freudyen Hâller, insanın arzularını, çelişkilerini ve kendine bile itiraf etmekte zorlandığı yanlarını psikanalitik bir merakla ele alan bir podcast.

Bölüm sizde bir soruya dokunduysa, üzerine konuşmak istediğiniz biriyle paylaşabilir; yeni bölümler için Freudyen Hâller’i takip edebilirsiniz.

Bölümün kuramsal kaynakları:• Sigmund Freud (1914), Hatırlama, Tekrarlama ve Derinlemesine Çalışma.• Sigmund Freud (1920), Haz İlkesinin Ötesinde.

Keyifli dinlemeler!

Uzun zamandır istediğiniz şey sonunda gerçekleşiyor. Ama beklediğiniz sevinç yerini huzursuzluğa bırakıyor. İnsan, arzuladığı şeye kavuştuğunda neden rahatlayamaz?

Bu bölümde Freud’un “başarı karşısında yıkıma uğrayanlar” üzerine düşüncelerinden yola çıkarak arzu, bilinçdışı suçluluk ve kendimize mutluluğu ne ölçüde izin verebildiğimiz üzerine konuşuyoruz.

Shakespeare’in Lady Macbeth’i de bu tartışmaya eşlik ediyor: Bir şeyi istemekle, ona sahip olmak ve onunla yaşayabilmek arasındaki mesafeye bakıyoruz.

Temel kaynak: Sigmund Freud, Psikanalitik Çalışmada Karşılaşılan Bazı Karakter Tipleri (1916), “Başarı Karşısında Yıkıma Uğrayanlar” bölümü.

Keyifli dinlemeler!

Sevdiğimiz birinin güzel haberine neden bazen içtenlikle sevinemeyiz? Başkasının mutluluğu nasıl olur da kendi eksikliklerimizi, gerçekleşmemiş arzularımızı ve yetersizliklerimizi görünür hâle getirir?

Freudyen Hâller’in ilk bölümünde, dile getirmekten çoğu zaman utandığımız bir duygunun peşine düşüyoruz: Başkasının mutluluğuna üzülmek.

Freud’un ambivalans ve narsisizm üzerine düşüncelerinden, Melanie Klein’ın haset kavramına uzanarak sevgiyle düşmanlığın, hayranlıkla rekabetin ve sevinçle incinmenin nasıl bir arada bulunabildiğini konuşuyoruz.

Birini sevmek, ona karşı yalnızca güzel duygular beslemek zorunda olduğumuz anlamına mı gelir?

Bu bölümde, sevdiklerimizin mutluluğunda kendimizle nasıl karşılaştığımızı ve kabul etmekte zorlandığımız duyguların ruhsal dünyamızda nasıl bir yer tuttuğunu anlamaya çalışıyoruz.

Keyifli dinlemeler!