Kosmos można dziś nie tylko oglądać na zdjęciach NASA. Coraz więcej miejsc na świecie pozwala zobaczyć starty rakiet na żywo, odwiedzić największe teleskopy i wejść do obserwatoriów, które jeszcze niedawno były dostępne głównie dla naukowców.

W odcinku rozmawiamy o najbardziej niezwykłych miejscach dla fanów astronomii i eksploracji kosmosu – od Kennedy Space Center Visitor Complex na Florydzie, gdzie można obserwować starty rakiet i zobaczyć historyczne misje NASA z bliska, po obserwatoria oferujące darmowe pokazy nieba i publiczne noce obserwacyjne, takie jak Griffith Observatory czy Lowell Observatory.

Pojawia się też pytanie, czy turystyka astronomiczna stanie się w przyszłości czymś powszechnym – i czy obserwowanie startów rakiet będzie kiedyś tak popularne jak zwiedzanie parków narodowych.

To odcinek o miejscach, w których kosmos przestaje być abstrakcją i staje się czymś, co można zobaczyć na własne oczy.

Gościnnie w odcinku wystąpił Piotr Staniewicz.

Bohaterem tego odcinka jest Adam Giedrys - legendarny „krawiec-astronom” ze Szczecinka. Z zawodu był krawcem, ale całe życie poświęcił astronomii i popularyzacji nauki. Swoją pierwszą lunetę skonstruował z soczewek od zwykłych okularów, a później na dachu kamienicy zbudował własne obserwatorium z teleskopem wykonanym własnoręcznie.

Rozmawiamy o niezwykłej historii człowieka, który po wojnie, więzieniu i ciężkiej chorobie całkowicie poświęcił się astronomii. O jego obserwacjach nieba, kontaktach z NASA, międzynarodowych konferencjach astronomicznych i o tym, jak z pasji jednego człowieka narodziło się jedno z najbardziej niezwykłych amatorskich obserwatoriów astronomicznych w Polsce.

To właśnie dzięki Adamowi Giedrysowi do Szczecinka trafił z NASA fragment skały księżycowej przywiezionej podczas misji Apollo 11. Przez pewien czas był prezentowany na wystawie w Szczecinku i stał się jedną z najbardziej niezwykłych atrakcji astronomicznych w Polsce tamtych lat.

Słońce wchodzi w jeden z najbardziej dynamicznych okresów swojej aktywności. Liczba plam słonecznych rośnie, pojawiają się potężne rozbłyski i wyrzuty materii, a globalne pole magnetyczne naszej gwiazdy stopniowo zmienia orientację. To naturalny proces związany z cyklem słonecznym, który co kilkanaście lat prowadzi do przebiegunowania Słońca i wpływa na całe środowisko kosmiczne wokół Ziemi.

W tym samym czasie James Webb Space Telescope dostarcza kolejnych obserwacji, które zmieniają współczesną astronomię. Teleskop obserwuje najdalsze galaktyki, bada atmosfery egzoplanet i pokazuje Wszechświat z dokładnością, jakiej wcześniej nie mieliśmy.

W odcinku łączymy najnowsze badania Słońca z najgłośniejszymi odkryciami Webba i zastanawiamy się, jak bardzo zmienia się dziś nasze spojrzenie na kosmos.

Sztuczna inteligencja, chmura obliczeniowa i rozwój technologii cyfrowych sprawiają, że centra danych zużywają coraz więcej energii i wymagają coraz bardziej zaawansowanego chłodzenia. Wraz z rosnącymi potrzebami pojawia się pytanie, które jeszcze niedawno brzmiało jak science fiction: czy serwery przyszłości mogą trafić na orbitę?

W odcinku rozmawiamy o koncepcjach budowy centrów danych w kosmosie, ich potencjalnych zaletach i problemach technologicznych. Jak wyglądałoby zasilanie takich instalacji? Czy próżnia kosmiczna rzeczywiście pomaga w chłodzeniu? Ile kosztowałoby wyniesienie infrastruktury na orbitę i czy byłoby to bardziej ekologiczne niż budowa kolejnych serwerowni na Ziemi?

To opowieść o granicy między futurystyczną wizją a realnymi planami firm i agencji kosmicznych, które coraz poważniej myślą o przenoszeniu części infrastruktury poza naszą planetę.

Energia elektryczna jest podstawą działania współczesnej eksploracji kosmosu. Bez niej nie działałyby satelity, stacje kosmiczne, łaziki ani teleskopy obserwujące najdalsze rejony Wszechświata.

W odcinku rozmawiamy o tym, jak produkuje się energię w przestrzeni kosmicznej - od klasycznych paneli słonecznych po radioizotopowe generatory wykorzystywane tam, gdzie światło słoneczne jest zbyt słabe.

Pojawia się również jedna z najbardziej futurystycznych koncepcji współczesnej inżynierii: orbitalne elektrownie słoneczne. Czy możliwe jest budowanie gigantycznych farm energetycznych na orbicie i przesyłanie energii na Ziemię za pomocą mikrofal lub laserów? I dlaczego część naukowców uważa, że taka technologia może kiedyś zmienić globalną energetykę?

To odcinek o fizyce, technologii i pomysłach, które jeszcze niedawno wydawały się science fiction.

3200 megapikseli. Największa cyfrowa kamera w historii astronomii.

Vera C. Rubin Observatory rozpoczyna nową erę obserwacji nieba. Teleskop LSST będzie fotografował całe południowe niebo co kilka dni, generując niewyobrażalne ilości danych i tworząc największy film Wszechświata w historii.

Miliony galaktyk, eksplozje supernowych, potencjalnie niebezpieczne planetoidy i obiekty, których jeszcze nawet nie znamy – wszystko to ma zostać uchwycone przez największą kamerę, jaką zbudowała ludzkość.

Dlaczego galaktyki obracają się szybciej, niż powinny?
To właśnie Vera Rubin jako jedna z pierwszych pokazała, że we Wszechświecie musi istnieć coś, czego nie widzimy – ciemna materia. Jej obserwacje na zawsze zmieniły astronomię i nasze rozumienie kosmosu.

Dziś jej imię nosi jeden z najbardziej ambitnych teleskopów w historii – Vera C. Rubin Observatory. Dzięki gigantycznej kamerze LSST teleskop będzie fotografował całe niebo co kilka dni, tworząc największy film Wszechświata w historii astronomii.

2026 zapowiada się jako jeden z najważniejszych lat w eksploracji kosmosu.
Po historycznej misji Artemis II ludzkość wraca w okolice Księżyca i przygotowuje się do kolejnych kroków w stronę jego powierzchni.

To także rok intensywnego rozwoju nowych teleskopów i misji naukowych – od planowanego startu Nancy Grace Roman Space Telescope, który ma zrewolucjonizować badania galaktyk, po misje badające wpływ Słońca na Ziemię, takie jak projekt SMILE.

Na Księżycu robi się tłoczno – Chiny planują kolejną misję w okolice bieguna południowego, gdzie może znajdować się lód wodny.

Równolegle trwa wyścig technologiczny: nowe rakiety, setki startów i coraz większe ambicje agencji kosmicznych oraz prywatnych firm. Europa planuje dziesiątki misji i rozwija nowe systemy satelitarne oraz nawigacyjne.

2025 rok pokazał, że kosmos przyspiesza.
Nowe odkrycia z James Webb Space Telescope, coraz lepsze teleskopy na Ziemi i w przestrzeni, a do tego wyścig rakietowy, który wchodzi na zupełnie nowy poziom.

To był rok, w którym patrzyliśmy dalej niż kiedykolwiek – i jednocześnie coraz częściej wychodziliśmy w kosmos.

Ludzie wrócili w okolice Księżyca po ponad 50 latach – i wrócili bezpiecznie.
Misja Artemis II zakończyła się sukcesem: czteroosobowa załoga – Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch i Jeremy Hansen – okrążyła Księżyc i wróciła na Ziemię, testując systemy, które mają zabrać nas z powrotem na jego powierzchnię.

W odcinku podsumowujemy, co się udało, jakie były wnioski i co to oznacza dla przyszłych misji.

Ale nie wszystko w kosmosie poszło zgodnie z planem – rakieta New Glenn od Blue Origin miała wynieść satelitę na orbitę… i nie dowiozła tematu. Ładunek trafił na niewłaściwą orbitę, a misja zakończyła się problemami i dochodzeniem FAA.

Sukces NASA i potknięcie Blue Origin – o tym, gdzie dziś naprawdę jesteśmy w wyścigu kosmicznym.