Het gesprek aan de keukentafel

Hoe klei, als cadeau, een rode draad zou worden in zijn creatieve carrière.

Ik zit in het atelier bij Martin Pottjewijd. Kleikunstenaar en kleimeester. Over creativiteit, verwonderen en de ruimte voor jezelf nemen.

'Stel, je denkt dat je een beslissing moet maken, dan kan het zijn dat we net bij een splitsing van twee paadjes komen. Dat kan ik dan gelijk gebruiken. En dat soort situaties gebeuren zo vaak. In dit geval kan ik de client vragen te kiezen en één pad een paar stappen in te gaan, om vervolgens het andere pad te gebruiken. Of juist vragen stappen achteruit te nemen. Om het te overzien: moet je op dit moment eigenlijk wel een beslissing maken?'

Maaike Zuidgeest is buitenpsycholoog. Ze heeft haar kantoor met witte plafondplaten waar ze cliënten de hele dag door ontving vervangen door de buitenlucht, de natuur, het bos. Daar loopt, zit, staat zij bijna dagelijks met mensen die zij begeleidt.

En dat inspireerde mij. Ook om dan niet binnen aan de keukentafel te zitten maar het bos in te gaan. Het beleven. En zo spraken we af, in het bos, op de grond en uit de wind. Gaandeweg het gesprek realiseerde ik me dat ik tijdens het gesprek aan het bouwen was met stokjes, blaadjes en dennenappels.

We vergeten dat wij mens ook onderdeel van de natuur zijn. En we ons kunnen verwonderen, tot rust kunnen komen door buiten te zijn, in beweging te zijn en dingen te ontdekken. En dat gaat vanzelf in de natuur. Als je er voor open staat.

‘Ik zeg helemaal niets’ - en voor we het weten zijn we een uur verder.

Ik zit aan de keukentafel, nou ja, woonkamertafel met een voor mij dierbaar persoon: mijn vader. Hij is mijn trouwste podcast fan en ik zit al tijden te azen op een gesprek. Want als iemand het onderwijs beleefd heeft, is hij het wel. Na de kweekschool gestart als meester, daarna hoofd der school en uiteindelijk meerscholing directeur. 

Onderwijsmensen zullen het wel herkennen: Elke keer als wij elkaar treffen gaat het gesprek op een gegeven moment weer over onderwijs en opvoeden. De familie heeft zich daar al jaren bij neergelegd ;-)

Al 14 jaar met pensioen en ruim 40 jaar onderwijservaring. Ik heb hem altijd gezien als innovatief en creatief onderwijsmens. Oog voor de kinderen, team en ouders. Altijd kijken wat er wel kan. Gedreven. Als jongetje van 10 mocht ik al een robot programmeren die over een behangrol reed en tekende. Hij introduceerde de P2000 (de PC met van die kleine bandjes die altijd vastliepen) op school, was ruim 25 jaar geleden een pilotschool voor de VVE methodiek Piramide. De methodiek waar ik ‘toevallig’ al 3 jaar trainer van ben.

‘Pap, wil je een keer met mij opnemen?’, en steevast kreeg ik als antwoord:’ik zal er over nadenken.’ Afgelopen weekend greep ik mijn kans. Mijn jongste ging oud logeren. En zo lag er naast haar koffer mijn podcastkoffer in de kofferbak. En eenmaal daar aangekomen rolde ik deze naar binnen en zette alles demonstratief op. Ik zag hem argwanend kijken. Er was geen weg meer terug. ‘Ik zeg helemaal niets’, waren zijn eerste woorden. En daarna hoefde ik alleen maar wat vragen te stellen.

Over het belang van het contact met ouders. Over de krakende vloeren van 40 jaar geleden, het gemis van creatieve vakken, de kinderen echt zien en het belang van een hecht schoolteam.

Podcast het gesprek aan de keukentafel: Doen is de beste manier van denken.

En hoe kunnen we ervoor zorgen dat het gat tussen doen en denken zo klein mogelijk wordt? Want waar qua ontwikkelingen te maken hebben met een exponentiële groei blijven we vasthouden aan ons aangeleerde gedrag: mensen voorbereiden op een baan. Managers erboven en maandelijks een salaris. Iedereen zoveel mogelijk in het keurslijf, uitgaande van het gemiddelde. Waar de industriële revolutie echt een revolutie was, blijft de huidige revolutie uit en blijven we doen wat we deden. Terwijl de wereld om ons heen ons meer nodig heeft zoals we zelf zijn. Meer dan ooit.

Arthur Kruisman en ik gaan op zoek hoe er verandering in gebracht kan worden. Dat we kinderen laten ontwikkelen in hun eigen tempo, creativiteit minstens net zo belangrijk is als taal en rekenen en ze aangespoord worden om fouten te maken. Dat we scholieren de kans geven om te ontdekken, te proberen. Want je kan een jongere niet meer vragen wat hij / zij later wil worden. Domweg omdat de wereld er over 10 jaar weer heel anders uitziet. En dat werknemers gezien worden. Talenten gezien worden en benut worden. Dat we mensen niet meer zien als human resources, maar als human beings.

We delen elkaar onze ervaringen. Als vaders, werknemers, zelfstandigen en creatievelingen. Altijd op zoek naar wat er wel kan. Dit moet je gewoon horen. Want het moet anders.

'Leerlingen die ongewenst gedrag vertonen, ZIJN niet moeilijk, ze HEBBEN het moeilijk. Als jij het daar moeilijk mee hebt, help ik je graag om het gemakkelijker te maken!' Dit staat te lezen op de profielpagina van Nathanja Schreuder. 

En al gauw blijkt tijdens het gesprek dat er bij veel 'lastig' gedrag of 'lastige' groepen bijna altijd voorbij gegaan wordt aan de leerling zelf. We de kinderen vaak niet echt zien. En dat dit misschien komt omdat er zoveel gevraagd wordt van leerkrachten, dat ze niet meer toekomen aan waarvoor ze het vak gekozen hebben: het kind. 

Beste Michiel, mijn missie? De zorg voor pasgeboren en jonge baby’s optimaliseren door professionals te trainen hoe zijn in contact en verbinding kunnen blijven tijdens medische- en paramedische handelingen die zij moeten uitvoeren. Daarnaast ben ik werkzaam bij Dunstan Babytaal Nederland wat mijn werkzaamheden nog eens extra verrijkt.

En tijdens de podcast blijkt dat het allemaal draait om elkaar zien en echt horen. Zorgverleners, ouders en de (premature) baby.  Pure communicatie en veiligheid. Want wist jij dat een baby met minimaal 12 unieke klanken iets 'zegt'?   

'Hoi Michiel! Ik zag je oproepje voor het keukentafelgesprek. Dat lijkt me heel leuk. Maar ook spannend 😁. Mijn eerste kinderboek is net uitgegeven met in de hoofdrol een 11-jarige jongen met autisme. Dus dat is sowieso iets waar ik graag over praat: schrijven voor en over kinderen. Ik hoor het wel of je dat interessant vindt. Groetjes, Susanne.'

Ik lees het berichtje en ben gelijk enthousiast. Hoe word je kinderboekenschrijfster? En hoe werkt dat? Hoe komen de verhalen tot stand? Hoe is het om je eerste exemplaar in handen te hebben? Allemaal vragen die bij mij gelijk naar boven kwamen. 

En gaandeweg het gesprek wordt het duidelijk: je hart, je gevoel, geef het een naam: volg het. 

Ik ga aan de slag met mijn manuscript. Want mij is duidelijk geworden dat ik dat ook met een reden geschreven heb. 

De vrijwillige ouderbijdrage. In hoeverre is deze echt vrijwillig? De overheid heeft bepaald dat deze nooit verplicht mag zijn. Gaan alle scholen hier ook in mee? Of is het toch een vorm van 'sociale' verplichting? Inclusief de herinneringen die als ouder krijgt. En wat als ouders/verzorgers het niet kunnen betalen? Wat doet dat met de kinderen? 

Ik ga erover in gesprek met Myrthe Meurders. Want zij ervaart het niet als iets 'vrijwilligs' en denkt daarbij ook de ouders die het misschien echt wel zouden willen maar echt niet kunnen betalen. 45% van de Nederlanders leeft onder de armoedegrens in 2022. En als je dan als school in totaal voor zo'n 600 Euro aan vrijwillige bijdrage doet, onder andere voor een schoolreis naar de Vogezen..

En zo gaat het gesprek over veel meer dan die bijdrage. Het gaat over de rol als directeur, het gaat over de  leerlingen zien. Weten wat er speelt achter die voordeur. Het gaat over die toetsen en opbrengsten. En dat leren verder gaat dan dat klaslokaal. En dat kinderen tijdens het weekje naar de Vogezen veel meer leren dan die week op school. 

En dan heb je ook nog die vrijwillige ouderbijdrage. 

De ijsberg. Een mooie metafoor voor zichtbaar gedrag en het gevoel eronder. En na de inspirerende podcast opname met Aukje kwam dezelfde ijsberg weer terug in een volgend gesprek: in boekvorm. Toeval bestaat niet. 

Aukje heeft ook een eigen podcast ‘Voor kinderen van u’ In deze podcast neem ze de luisteraars mee in allerlei thema's rondom de Kinderen van Nu. Met de regelmatig terugkerende vraag; Waarom leren we dit niet in het onderwijs? Wat zou persoonlijke ontwikkeling in het onderwijs dan precies mogen zijn? Waarbij verschillende bewuste en inspirerende mensen hun ervaringen delen. En centraal staat: het gedrag.

En wat doe je met dat gedrag: bij je kind thuis of in de groep? Reageer je primair door het weg te sturen, straf te geven? Of zie je het kind en de reden achter het gedrag? En wat zegt dat over jezelf? Waarom triggert dat jou? Duw je het gedrag als ver een bal onder water, waardoor het later een keer keihard omhoog schiet?

En gaandeweg werd het voor mij ook duidelijk hoe ik er zelf in sta. En wat voor mij die ‘bal’ was waardoor ik er achter kwam dat ik helemaal niet meer naar mijn eigen gevoel luisterde. Want dat vond ik wel opmerkelijk: Alle mensen die Aukje in haar podcast gesproken heeft hebben iets ‘heftigs’ in hun leven meegemaakt waardoor ze zich daar bewust van werden. En meer naar hun eigen gevoel gingen luisteren.

Zelf gebruikt ze bij kinderen één zin waar ze bepaald gedrag ziet wat haar opvalt: ik zie dat… kan het zijn dat.. Of het nou een kind is wat steeds tussen jou en je gesprekspartner door speelt of het kind wat boos tegen de muur slaat. Want dan laat je zien dat je het kind echt ziet. 

‘Er zijn meer oplossingen dan problemen.’ (Malinca Verwiel). Laat ik met deze quote beginnen. Want deze staat wel centraal in ons gesprek aan de keukentafel.

Malinca is ‘hoofd’ en enig docent van haar school ‘Humor en Authenticity’ en is zelfs in 2020 uitgeroepen tot beste opleider van het jaar. Dat laatste ontdekte ik net pas, toen ik deze tekst ging schrijven.

Humor. Het gaat dit keer niet om de snelle grap maar hoe humor je helpt. In elke situatie. Humor is overal en altijd inzetbaar.

En zo gaan we via mijn herfstbladerbulten en truien met ‘Press’ gedrukt, om mensen uit hun ‘box’ te trekken, over naar de kern van humor. Mensen inzicht geven, zelfbesef en daardoor zelf laten zoeken naar oplossingen. Waar cabaretiers meesters / meesteressen zijn in die spiegel voorhouden kan je dat zelf ook buiten het theater leren.

Zoals het boek vol met tampons.

Er is kunst omdat er drama is. En er zijn meer oplossingen dan problemen. Lach.

Luister maar gewoon.