Je Eigen Perfecte Tuin

Een tijd geleden belandde er een interessante vraag in mijn mailbox, waar ik zelf ook lang mee geworsteld heb en waar ik in mijn boek uitgebreid op inga. Na het volgen van een boeiende workshop over bodem en groenteteelt, vroeg iemand zich af hoe je in de moestuin moet omgaan met het evenwicht tussen bacteriën en schimmels.

Men hoort namelijk vaak dat een bacterierijke bodem een vereiste is voor groenten, terwijl een schimmelrijke bodem vooral voor meerjarigen en struiken is. Hoe pas je dit toe als je mulcht met diverse materialen, en moet je daar überhaupt wel rekening mee houden?

Het korte antwoord is: zoals bijna alles wat je in een tuin gaat doen, mag je ook hier bijna alles vergeten wat je ooit verteld is.

Als je zorgt dat de bodem in orde is, dan volgt bovengronds eigenlijk alles vanzelf en hoef je niet al te veel te rekenen in een moestuin. Maar daar zit een lange uitleg achter, waar we in deze podcast dieper op ingaan.

Ik ben, zoals je misschien al wel weet, aan mijn nieuwe boek aan het werken en het onderwerp is de bodem.

Lang heb ik erover getwijfeld of dat wel nodig zou zijn, maar ik heb gemerkt in mijn jaar bij de bodempioniers dat er toch wel veel kennis opkomt, dat er nog veel verkeerde informatie bekend is of gedeeld wordt, en dat er echt wel heel veel nieuwe onderzoeken zijn die aantonen dat we het op sommige vlakken beter kunnen doen of anders moeten aanpakken om beter voor onze bodem te zorgen.

Als je met iets start, ga je altijd kijken in het verleden hoe we uitgekomen zijn waar we nu zijn, en er zijn toch wel wat verrassende feiten of verhalen op te tekenen.

Een tijdje geleden heb ik een vraag gekregen in mijn mailbox over mulchen, en aangezien het nu toch wel stilaan de tijd is om terug volop te beginnen mulchen voor het najaar en de winter, leek het mij een goed moment om die vraag te beantwoorden.

Dit is een vraag in twee delen en dit is de eerste vraag. Een persoon had een boek gelezen over mulchen in de natuurlijke moestuin en stelde nu een bijkomende vraag:

Mag je tomatenblad gebruiken als mulch?

Ik ben momenteel een nieuw boek aan het schrijven in de reeks van Natuurlijk Tuinieren en het onderwerp is de bodem.

Tijdens het onderzoek en het opzoeken naar allerlei zaken in verband met de bodem die eventueel geschikt zijn voor het boek, ben ik toch op heel wat speciale zaken gebotst die in de bodem gebeuren door organismen.

Dan ben ik toch op heel veel rare dingen gebotst om het zo te zeggen, maar ook wel op belangrijke zaken. Sommige hebben het boek gehaald, maar er kan natuurlijk niet alles in.

Andere hebben het niet gehaald, maar ik zou toch verschillende van die specialere, wat minder bekende zaken eens willen bespreken in deze podcast. Al is het een soort van voorproefje van wat er allemaal in het boek komt, en ook gewoon omdat ik het best wel interessant en fascinerend vind wat er allemaal in die bodem gebeurt, waar we soms wel het effect van merken, maar niet goed weten waarom dat dat is.

Ik ben nog altijd van de overtuiging: als je weet waarom iets gebeurt, dan is het ook veel gemakkelijker om dat op te lossen, of om te weten dat je dat niet moet oplossen en dat het vanzelf wel oplost. Dat maakt het tuinieren volgens mij toch wel net wat aangenamer.

Een hele tijd geleden heb ik het al eens gehad over onkruid in de tuin. Ik heb toen uitgelegd dat wij een systeem hanteren waarmee we de onkruiddruk vrij gemakkelijk laag houden.

Door regelmatig alles te passeren, zorgen we er in principe voor dat er nooit onkruid in het zaad komt, waardoor we altijd relatief weinig onkruid in onze tuin hebben. Mocht je dat interesseren, dan kun je die podcast zeker nog eens terugluisteren.

Maar hoe pakken wij nu stukken aan waar wél veel onkruid staat? En wat doen we met echt hardnekkige soorten, zoals brandnetels, bramen en zevenblad? Daar wil ik het in deze podcast graag over hebben.

Wanneer ik het heb over het gebruik van compost en mulch, leg ik altijd uit dat wij dit niet in de grond inwerken, maar dat we het er simpelweg bovenop leggen.

Soms gaat het om stevige lagen: in het begin 10 centimeter compost, en daarna vaak 5, 10 of zelfs 15 centimeter mulch, afhankelijk van het soort materiaal.

Een vraag die dan ook heel vaak terugkomt, is: "Wordt je bodem daardoor dan niet enorm aangehoogd? Ga je na verloop van tijd niet op een grond werken die een meter hoger ligt dan de omgeving, puur omdat je steeds maar materiaal blijft toevoegen?"

In de podcast van vandaag wil ik het graag hebben over water geven. Dat is misschien niet verrassend, aangezien het al zo lang droog is en water geven voor veel mensen momenteel hét gespreksonderwerp is. Als je nu niet stilaan begint met water geven, zal er straks namelijk niet veel te oogsten zijn.

Ik heb lang op een boomkwekerij en in een tuincentrum gewerkt. Daar heb ik ontzettend veel geleerd over hoe mensen water geven, wat er allemaal verkeerd kan gaan en hoe je het beste aanpakt. De belangrijkste les die ik daar heb geleerd, is dat water geven op zich niet moeilijk is, maar dat correct water geven een heel ander verhaal is. Wat ik daar precies mee bedoel, ga ik in deze podcast uitleggen.

Afgelopen weekend stond ik op het festival van de coöperaties van CERA, op de Citadel in Diest. Omdat we bezig zijn met het oprichten van een coöperatie, hadden we op hun vraag wat extra visueel toonmateriaal meegenomen om onze stand aan te kleden. We hadden twee vierkante meterbakken bij, ingezaaid en beplant volgens ons natuurlijke systeem van schijnbare chaos.

Bij één van die bakken lieten we de compost bloot, terwijl we de andere hadden gemulcht met grasmaaisel om te tonen dat dit belangrijk is en goed werkt.

Ik had er niet echt bij stilgestaan dat dit zoveel opmerkingen zou opleveren. Op zo’n festival lopen veel mensen rond die wel tuinieren, maar niet per se met natuurlijke methodes. Het verbaasde me dat mulchen bij hen nog zo onbekend is en dat er nog behoorlijk wat vragen over gesteld werden. Zelfs mensen die al langer tuinierden betwijfelden of het wel mocht en goed was.

Ze stelden een spervuur aan vragen: Wat is dat? Waarom leg je dat? Is dat enkel om water vast te houden in deze droge periode? Hoe dik mag je het leggen?

Dat vormt de ideale aanleiding voor deze podcast!. Ik ga kort in op de vele voordelen van mulchmateriaal, want het doet veel meer dan enkel de bodem afdekken.

In deze podcast zou ik het graag hebben over een cruciaal onderwerp voor de toekomst van onze tuin: het omgaan met regenwater. Door klimaatverandering worden we steeds vaker geconfronteerd met extremen: heel lang nat, heel lang droog, of zoals onlangs, heel lang heet. Dit zorgt voor problemen.

Traditioneel, zeker tot een tiental jaar geleden, voerden we al het regenwater zo snel mogelijk af omdat we de tuin liever droog hadden. Sinds 2017 en 2018 maken we echter vaak lange droge of juist natte periodes mee.

Om dit effectief en natuurlijk op te vangen, is de wadi (of regenwatertuin) de laatste jaren sterk in opmars. Dit kan veel betekenen in zowel een kleine als een grote tuin.

Als je in een bos wandelt, zie je vaak omgevallen bomen, grote en kleine takken en heel veel afval op de bodem. Wat veel mensen niet weten, is dat dit dode materiaal eigenlijk essentieel is voor de biodiversiteit in het bos. Er wordt gezegd dat maar liefst 30 tot 40% van alle organismen in een bos daarvan afhankelijk is.

Schimmels, bacteriën, kevers en vogels hebben in hun levenscyclus allemaal ergens baat bij dood en rottend materiaal. Toch hebben we in onze eigen tuin vaak de neiging om alles netjes op te ruimen. Daar wil ik het in deze podcast graag eens wat uitgebreider over hebben.