مرهم نمی گذاری، زخم دگر مزن !

جلال‌ الدین همایی ؛ استاد زبان و ادبیات فارسی نویسنده، ادیب، شاعر، ریاضی‌دان و تاریخ‌نگار

معاصر است. همایی قرآن را از حفظ داشت و در شعر تخلصش «سنا» بود.

جلال‌الدین همایی ، در سال ۱۲۷۸ در اصفهان متولد گردید. پدرش میرزا ابوالقاسم محمد نصیر

متخلص به «طرب »و جدش ملا محمدرضا همای شیرازی هر دو از شعرا و دانشمندان معروف عصر

خود بودند.

وی نوه همای شیرازی شاعر توانا است .

جلال‌ الدین تحت نظارت پدر دانشمند خود و در خانواده‌ ای که کلیه اعضای آن اهل خط و قلم بودند رشد

یافت و از اوان کودکی ملزم به فراگیری ادبیات عرب و حکمت و فلسفه شد .جلال الدين نزد مادر،

خواندن قرآن، گلستان و غزليات حافظ را فرا گرفت.

وی به مدرسه حقایق راه می‌یابد و مقدمات ریاضیات و علوم صرف و نحو عربی را یادمی‌گیرد.

سپس به اقامتی بیست ساله در نیم‌ ور (نیم‌آورد) در جهت طلبگی روی می آورد. و بر اثر سخت

کوشی‏های مستمر طولی نکشید که استاد همایی به دریافت چند فقره اجازه روایت و اجتهاد از علمای

بزرگ عصر نایل آمد . در سال‌های بعد، همین دوره است که به کمک او می‌آید و به مدت ۱۲ سال به

تدریس درس فقه در دوره‌ های لیسانس و فوق لیسانس دانشکده حقوق دانشگاه تهران می‌ پردازد؛ و

نیز اثرات همین دوره است که بعدها منجر به تألیف «غزالی نامه» در شرح و توصیف احوال امام

محمد غزالی از زبان همایی می‌شود. چندی بعد همایی برای تدریس فلسفه و ادبیات به تبریز می‌رود

و همزمان کتاب تاریخ ادبیات خود را می‌نویسد. در سال ۱۳۱۰ به تهران منتقل می شود و به تدریس

در دبیرستان‌های دارالفنون و شرف می پردازد.

در سال ۱۳۱۹ به تدریس در کلاس ششم ادبی که زیر نظر دانش‌ سرای عالی آن وقت بوده و مختص

شاگردان اوّل و دوم دانش‌ سرای مقدماتی کل کشور می‌ شده، منصوب می‌شود و پس آنگاه راهی

دانشگاه تهران می‌ گردد و ۱۲ سال به تدریس درس فقه در دانشکده حقوق می‌ پردازد و سپس به

دانشکده ادبیات دانشگاه تهران منتقل و به تدریس صنایع ادبی در هر سه دورهٔ لیسانس، فوق‌ لیسانس

و دکتری مشغول می‌شود. در سال ۱۳۴۵ درخواست بازنشستگی می‌ کند و با وجود موافقت با آن کار

تدریس در دانشگاه همچنان ادامه می‌ یابد.

ساير فعاليتها و برنامه هاي روزمره : از استاد همايي مقالاتي تحقيقي و انتقادي زيادي در نشريات

كشور انتشاريافته است. علاوه بر آن استاد در برخي از كنگره ها و مجامع علمي شركت مي نمود. وي

طبع شاعرانه نيز داشته است ؛ او در نظم انواع شعر ، به خصوص ساختن ماده تاريخ ، مهارت و

استادي كامل داشت.

گرايشهاي ویژه : استاد همايي تصحيح متون را از منظري ويژه مي نگريسته است. وي تصحيح

را امري فراتر از ‹‹ مقابله و ثبت نسخه بدل ها ›› مي شمرد و در مختاري نامه از اين كه برخي اهل

روزگار در كار تصحيح به مقابله نسخ اكتفا مي كنند گله كرده است. تصحيح از استاد همايي ، كاري

اجتهادي است كه بايد به دست اهل فن ( يعني كسي كه گذشته از آيين هاي مشترك تصحيح متون ، از

علم مورد بحث در متن هم مطلع باشد ) انجام گيرد.

همایی مانند غالب دانشمندان ایرانی گاهی به تفنن شعر هم می سرود و در شعر ” سنا ” تخلص می

کرد . شعر همایی در مایه سنتی فارسی است . پختگی معنی و اندیشه در آن بارز است . از فصاحت

الفاظ و استواری بیان برخوردار است و در عین حال زبان او روان و روشن و ساده است . در میان

اشعار او اثری از هجو و استهزاء دیده نمی شود . اشعار همایی دارای مضامین اخلاقی ، عرفانی و

معارف والای انسانی می باشد که . به طور کلی اشعار همایی با مضامین زیر همراه است .

پند نامه های اخلاقی

مدح و منقبت اهل بیت

اندیشه های فلسفی و عرفانی

تجلیل از بزرگان علم و ادب

شکوه و شکایت از اوضاع نابسامان روزگار

از استاد همایی بیش از پانزده هزار بیت شعر به جا مانده است .

او علاوه بر مقالات فراوان و همکاری در تدوین کتاب‌های درسی تالیفات فراوانی را از خود به جای

نهاد.

جوائز و نشانها : استاد همايي در سال 1308 جهت تاليف كتاب تاريخ ادبيات نشانهاي علمي درجه

دوم و مدال و نشان درجه اول علمي را كسب نمود.

آثار و تاٌ لیفات

استاد جلال‌الدین همایی در بیش از پنجاه اثر چاپ شده و نشده ارزنده دارد که هر یک می‌تواند به

تنهایی نمونه شایسته ای برای نشان دادن مقام علمی همائی بوده باشد :

مولانا چه می‌گوید؟

طلبه عطار و نسیم گلستان

سیر مثنوی مولوی (داستان قلعه ذات الصور)

مقام حافظ

دیوان طرب

تصحیح دیوان حکیم مختاری غزنوی

غزالی نامه

ـ طربخانه (درباره رباعیات خیام)

ـ رساله اصفهانی پاسدار

برگزیده دیوان سه شاعر اصفهانی (طرب ـ سها ـ عنقا)

ـ شرح احوال سروش اصفهانی......