WMS Çığ İlişkili ve İlişkisiz Kar Altında Kalma Kazalarına Yaklaşım Kılavuzu (2017)​1​

Wilderness Medical Society’nin 2017’de yayınladığı çığ ilişkili ve ilişkisiz kar altında kalma kazalarına yaklaşım kılavuzunun ikinci kısmı olan “resüsitasyon” bölümü ile tekrar karşınızdayız. Kılavuzun birinci kısmına buradan ulaşabilirsiniz.

Çığ Altında Kalmış Hastada Resüsitasyon

Çığ bölgesinde resüsitasyon zorlu olabilir. Bir kurtarıcının, sınırlı ekipman ve personelin bulunduğu zorlu bir ortamda kardiyopulmoner resüsitasyon (KPR) ve ileri yaşam desteğine (İYD) başlanması gerekebilir. Eğer baş ve göğüs açıktaysa vücut tamamen çıkarılmadan önce resüsitasyon başlatılabilir.

Çığ altında kalan hastalarda sağkalım için prognostik faktörler, varsa yaralanmanın ciddiyeti, gömülme süresi, hava yolu açıklığı, vücut sıcaklığı ve sahada imkan varsa serum potasyum düzeyidir.

Yakın zamandaki retrospektif gözlemsel çalışmalar, uzun süreli KPR ve ekstrakorporeal yaşam desteği (ECLS) alan çığ kurbanlarının hayatta kalma oranlarının %11 gibi düşük bir düzeyde olduğunu bulmuştur. 

Kılavuzun uzun süreli KPR ve ECLS kriterlerini 2015 ERC kılavuzunda belirtildiği gibi anlatmış olması sebebiyle bu yazı 2020 kılavuzu ile teyit edilerek hazırlanmıştır.

Kılavuzlar beyhude resüsitasyon çabasını ve arama kurtarma esnasındaki değerli iş gücü ve kaynak kaybını önlemek adına hipotermik resüsitasyon eşiğini <60 dakika gömülü kalma ve > 30 C kor sıcaklığı sınırına koymuştur. Bu değerleri aşan vakaların nörolojik sağkalım ihtimalinin oldukça düşük olduğu belirtilmektedir.

Yaralanma olmaksızın tamamen kar altında kalma

Eğer hasta gömülme sonrasında halen alert ise özellikle 30 dakika sonrasında hipotermi gelişmesi muhtemeldir. Vücut cevap olarak termoregülasyon sonrasında titreme ile tekrar ısınma sağlayabilir.

Bu hastalarda nadir de olsa pulmoner ödem görülebilir. Etyoloji negatif basınca bağlı pulmoner ödem ile hipoksiye bağlı sol kalp yetmezliğinin birlikte görülmesi olarak açıklanmaktadır.

Öneri. Tamamen gömülmüş hastalar, hiç yaralanma olmaksızın çıkarılmış olsalar da, hasta stabilize edebilecek bir merkeze nakledilmelidir (Ö.D. 2C).

Travma yönetimi

Travma asfiksi ve hipotermiyi derinleştirebilir. Olası kafa travmaları, spinal yaralanmalar ve uzun kemik kırıkları genel kabul görmüş uygulamalarla değerlendirilebilir.

Öneri: Olası spinal yaralanmalar NEXUS veya Canadian C-Spine Rules kılavuzlarına göre yönetilebilir (Ö.D. Uzman Fikir Birliği).

Hipotermi yönetimi

Çığ altında kalmış soğuk ve bilinci kapalı hastada orta veya ağır hipotermiden şüphelenilmelidir.

Öneri. Çığ altında kalmış hastalarda hipoterminin yönetilmesi WMS veya ERC kılavuzlarına göre yürütülmelidir (Ö.D. Uzman Fikir Birliği).

Resüsitasyonun başlatılması

Çığ altından çıkarılan tüm hastalar hava yolu açıklığı, solunum ve dolaşım açısından değerlendirilmeli ve KPR yapmama endikasyonu yoksa, gerekli tüm hastalara KPR başlatılmalı ve kurtarıcı eğitimli ise ileri İYD uygulanmalıdır.

Eğer çığ altında gömülü kalma süresi 60 dakikadan az ve kor sıcaklığı 30C’den yüksek ise kardiyak arrest büyük ihtimalle ya travmaya ya da asfiksiye bağlı olabilir. Bu hastalarda ısıtmaya gerek yoktur ve 30 dakikalık KPR ile spontan dolaşımın geri dönüşü sağlanamazsa sağ ...