Kempa Kultury

Czy literatura może pomóc człowiekowi odnaleźć sens w świecie, w którym tradycyjne przekonania religijne i światopoglądowe tracą swoją oczywistość? Czym są tytułowe otchłań i blask? Jak pisarze mierzą się z doświadczeniem zwątpienia, niepewności, a zarazem potrzebą odnalezienia jedności ze światem?

Gościem Agaty Kempy i Marii Wiktorskiej w radiu Jazzkultura jest prof. Łukasz Tischner – historyk literatury, badacz związków literatury, filozofii i religii, kierownik Katedry Historii Literatury Polskiej XX Wieku na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Punktem wyjścia do rozmowy jest jego najnowsza książka „Otchłań i blask. Czytanie w epoce świeckiej”, opublikowana przez Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. Autor przygląda się w niej polskiej literaturze XX i XXI wieku, analizując sposoby, w jakie pisarze odpowiadają na doświadczenie „odczarowania” świata, kryzys wiary oraz pytania o sens ludzkiego istnienia. Inspiracją dla tych rozważań jest między innymi filozofia Charlesa Taylora, autora „A Secular Age”.

Bohaterami książki są między innymi Czesław Miłosz, Witold Gombrowicz, Stanisław Lem, Józef Wittlin, Stanisław Barańczak i Adam Zagajewski. Choć różnią ich przekonania i sposoby postrzegania rzeczywistości, łączy ich próba zmierzenia się z doświadczeniem egzystencjalnej otchłani oraz poszukiwanie chwil blasku – poczucia sensu, zachwytu i jedności ze światem.

Rozmawiamy o literaturze jako przestrzeni stawiania najważniejszych pytań, o relacjach między wiarą a sceptycyzmem, o filozoficznych inspiracjach twórców i o tym, dlaczego wielkie dzieła literackie wciąż pomagają nam lepiej rozumieć współczesność.

Prowadzenie: Agata Kempa i Maria Wiktorska

Gość: prof. dr hab. Łukasz Tischner

Audycja: Kempa Kultury, Radio Jazzkultura

Książka: „Otchłań i blask. Czytanie w epoce świeckiej”, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2026.

Lucy Brown to skrzypaczka, improwizatorka i kompozytorka aktywna na europejskiej scenie jazzu i muzyki improwizowanej. Jest liderką Lucy Brown Quintet i Lucy Brown Quartet, współtworzy duet Myszkowski | Brown, a jej muzyczna droga prowadziła przez Katowice, Oslo, Göteborg i Kopenhagę.

Właśnie te skandynawskie doświadczenia stały się punktem wyjścia do jej najnowszego projektu – „Nordic Violin Concerto”, którego premiera odbędzie się 23 października 2026 roku. Album jest zapisem majowego koncertu w Victoria Nasjonal Jazzscene w Oslo, z udziałem 16 muzyków: improwizującej orkiestry smyczkowej oraz jazzowego kwintetu.Koncert został podzielony na trzy części – każda nosi nazwę portu lotniczego i opowiada o innym etapie życia Lucy w Oslo, Göteborgu i Kopenhadze. To muzyczna podróż przez zachwyt, samotność, eksperyment i kolejne artystyczne odkrycia.

W audycji porozmawiamy o tym, jak improwizuje się na skrzypcach, czym różnią się skandynawskie sceny muzyczne, jak powstawał „Nordic Violin Concerto”, po co skrzypaczce synteza granularna i efekty gitarowe oraz jak wygląda przejście od muzyki koncertowej do komponowania muzyki filmowej.

Chcociaż mówi nim niewiele osób, to jest wciąż żywym językiem. Język wilamowski – to o nim będzie mowa.

Skąd wziął się język wilamowski i co sprawiło, że wciąż jest żywy?

Dlaczego Wilamowianie byli bogatsi niż mieszkańcy okolicznych wsi?

Czy naprawdę strój Wilamowianek był droższy niż dom?

To tylko kilka pytań, na które poznacie odpowiedzi, słuchając opowieści Pawła! Zapraszam!

Paweł Szutow, świeżo upieczony doktorant Szkoły Nauk Humanistycznych UW. Absolwent Polonistyki na UW i Wydziału Artes Liberales UW. Językoznawca, interesujący się językami mniejszości w Polsce oraz polskim jako językiem mniejszości poza granicami kraju. Członek stowarzyszenia Wilamowianie, hobbystycznie śpiewa piosenki ludowe.

/ rozmowa powstała w ramach audycji Kempa Kultury w radiu Jazzkultura 

Poszłyśmy z redaktorą Joanną Kudyną-Antonik na koncert Zespołu Pieśni i Tańcą Śląsk oraz Miuosha. Mamy nadzieję, że to ten przypadek kłamią, że to tylko jeden raz na milion taki koncert i będziemy mogły go powtórzyć. Zapraszam na omówienie!

/ rozmowa odbyła się w ramach audycji Kempa Kultury w radiu Jazzkultura

Czy Bułgaria to tylko złoto i rakija? Co warto zobaczyć podczas wakacji w Bułgarii i co z nich przywieźć? Jak jeździć rydwanem po Poznaniu i zmieniać drogę do przedszkola w pełną przygód podróż? Jak mieć radość z pisania?

O tym rozmawiałam z Magdaleną Genow.

Magdalena Genow

Pisarka, redaktorka, dziennikarka. Tworzy „Radość pisania” – przestrzeń, w której teksty zamieniają się w książki. Prowadzi kursy pisania, warsztaty storytellingowe i plenery literackie. Autorka książki non–fiction „Bułgaria. Złoto i rakija”, książeczki dla dzieci „Rogale, koziołki i rydwan Kalinki” oraz powieści „Złodziejka matek” nominowanej do „Odkryć Empiku” w kategorii literatura. Obecnie pracuje nad reportażem o Wielkopolsce.

Opis ze strony wydawcy książki Bułgaria. Złoto i rakija

Dlaczego rakii nie pije się na raz? Czy to prawda, że Bułgaria jest rajem dla archeologów i że przeciętny Bułgar lubi rozmawiać o ziołach? Dlaczego ostatni car Bułgarii wrócił do władzy? I w końcu, jak to się stało, że ten czarnomorski kraj zasłużył sobie na miano „Róży Europy”?

Bułgaria kojarzy nam się przede wszystkim z wczasami w PRL-u. Na wakacjach w Złotych Piaskach popijano pomarańczowy schweppes, a na pamiątkę każdy pakował do torby koniak Słynczew Briag. Kwitł nie tylko handel wymienny, ale także nawiązywały się wieloletnie przyjaźnie. A jaka jest współczesna Bułgaria? Autorka przedstawia nieznane oblicze jednego z najciekawszych krajów Europy. Prowadzi nas mało uczęszczanymi szlakami, mierzy się z mitami, uwodzi znajomością miejsca i kultury.

/ rozmowa powstała w ramach audycji Kempa Kultury w radiu Jazzkultura

Kempa i Kampa? Kampa i Kempa? Zaprosiłam Wojtka Kampę (Kino Pod Baranami), żeby porozmawiać o (już!) 20. edycji Letniego Taniego Kinobrania.

20. WAKACYJNY FESTIWAL FILMOWY. LETNIE TANIE KINOBRANIE

/ ze strony Kina Pod Baranami

Rusza u nas dwudzieste Letnie Tanie Kinobranie! Jubileuszowy wakacyjny festiwal filmowy to aż 10 tematycznych tygodni i ponad 200 filmów! Tegoroczny festiwal odbywa się pod hasłem NAJLEPSZE LATO EVER i potrwa od 26 czerwca do 3 września. W programie imprezy są najpopularniejsze filmy ostatnich miesięcy i klasyka kina; wielkie hity i warte odkrycia perełki. To także uwielbiane przez widzów pokazy pod gwiazdami w malowniczym Ogrodzie Muzeum Manggha.

Letnie Tanie Kinobranie każdego roku przyciąga tysiące miłośników dobrego kina, którzy obejrzą dziesiątki filmów, wybranych również przez naszych widzów. W tym roku - w ramach celebracji dwóch dekad festiwalowej historii - impreza potrwa rekordowo długo, bo aż 10 tygodni.

Od początku istnienia nasz festiwal wyróżnia program podzielony na tygodnie tematyczne. Co tydzień więc zmienia się główny temat prezentowanych filmów, ich nastrój i wymowa. Od kilku lat Kinobranie ma też swój motyw przewodni - w poprzednich latach były to emocje, planety, kolory - mówi Marynia Gierat, dyrektor Kina Pod Baranami. W tym roku jest to jubileuszowe NAJLEPSZE LATO EVER i to właśnie słowo LATO pojawia się w nazwach wszystkich tygodni. Będzie więc lato podróży i lato miłości, lato kobiet i męskie lato, lato tajemnic i lato młodości.

Pierwszy tydzień festiwalu to filmy pogodne i pozytywne; drugi to opowieści o relacjach - rodzinnych, przyjacielskich, społecznych. Trzeci tydzień to podróż w rożne strony świata, nawet w kosmos i do swojego wnętrza. Czwarty to historie młodych - ich pasji, trosk i wyzwań, a piąty to różne oblicza miłości. Szósty tydzień to fascynujące kobiece bohaterki. Tydzień siódmy to paleta emocji - smutek i radość, fascynacja i gniew. Ósmy tydzień pełen jest tajemnic, tego co zagadkowe i niewyjaśnione. Dziewiąty to wszystko o mężczyznach - silnych i wrażliwych. Festiwal zakończy lato na bis, czyli tydzień z najpopularniejszymi filmami ostatnich miesięcy i poprzednich edycji Kinobrania.

/ rozmowa powstała w ramiach audycji Kempa Kultury w radiu Jazzkultura

Najpierw Hamlet w Dynymarku, dziś Kempa w „Kempie Kultury”!

„Tragedyjo Hamleta, ksiyncia Dynymarku” w reżyserii Roberta Talarczyka to pierwsza w historii śląskojęzyczna inscenizacja dramatu Williama Shakespeare’a. Autorem przekładu jest Mirosław Syniawa, a w roli Hamleta występuje Paweł Kempa, który po śląsku mówi nie tylko na scenie, ale i na co dzień.

Moim gościem był... mój brat!

Jak brzmi Shakespeare po śląsku? Jak gra się Hamleta w języku, który jest częścią własnej codzienności? I jak rodził się spektakl, który w historii zapisze się jako pierwsza śląskojęzyczna realizacja tego dramatu? W której roli było najcieplej? I czy Paweł się kiedyś utopił?

Koniecznie posłuchajcie rozmowy!

/ rozmowa powstała w ramach audycji Kempa Kultury w radiu Jazzkultura

Kocham Bałkany, mam nadzieję, że ze wzajemnością.

W tym roku po raz trzeci odwiedziłam Serbię. Podczas pobytu w Belgradzie spotkałam się z Irminą Stanković, przewodniczką po serbskiej stolicy. Wpadnijcie posłuchać, o co ją wypytałam.

/ rozmowa powstała w lutym 2026

Czy kobieta w XVIII wieku naprawdę nie miała wyboru?A może potrafiła grać według zasad... i jednocześnie je omijać?

Rozmawiam z Karoliną Cholewą o życiu kobiet między normą a rzeczywistością.

Karolina Cholewa to historyczka, doktorantka w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Stypendystka NCN w grancie dr Doroty Wiśniewskiej Przed feminizmem. Kobiety i świat polityki w Anglii, Francji i Polsce c. 1750-1830 oraz współtwórczyni wrocławskiej kampanii edukacyjnej z okazji Miesiąca Historii Kobiet 2026.

Naukowo zajmuje się historią polityczną i społeczno-kulturową XVIII-wiecznej Wielkiej Brytanii, szczególnie interesują ją losy buntowników, literatów i miłośników podróży. Badając narracje o przeszłości, chętnie sięga po kobiece perspektywy. Zamiłowanie do opowiadania historii realizuje też poza uczelnią: od kilku lat współpracuje z Zamkiem Królewskim na Wawelu jako edukatorka.

#Jazzkultura #KempaKultury #historia #kobiety #radio

/ rozmowa powstała w ramach audycji Kempa Kultury w radiu Jazzkultura

przeniesiemy się na Śląsk. Wszystko za sprawą redaktorki Agata Kempa oraz Beaty i Pawła Pomykalskich, którzy opowiedzą o swojej najnowszej książce „Po szychcie. Życie w cieniu przemysłu. Opowieść o Górnym Śląsku”

To opowieść o godności ludzi pracy ⚒️, o przemianie Górnego Śląska 🏭, o końcu epoki przemysłu ciężkiego i narodzinach nowej tożsamości regionu 🌫️➡️🌱.

✨ Beata i Paweł Pomykalscy ✨ to duet w pracy i życiu, skutecznie łączący obowiązki zawodowe z zainteresowaniami. Podróżnicy, autorzy przewodników krajoznawczych i książek podróżniczych. W ramach promocji dziedzictwa kulturowego współpracują z różnymi instytucjami, organizacjami i samorządami, wygłaszają prelekcje podróżnicze i wykłady. Z urodzenia i wyboru związani z Górnym Śląskiem, któremu poświęcają szczególnie dużo uwagi. Specjalizują się w Bałkanach Zachodnich, Niemczech, Czechach i we Włoszech. Uwielbiają duże miasta i metropolie, pełne ciekawych historii, wspaniałych zabytków, wielkiej sztuki i niebanalnych postaci. Prowadzą blog Adventum - Konkretnie o podróżach, profil na Facebooku o tej samej nazwie, a także konto na Instagramie: @beatapomykalska.

/ rozmowa powstała w ramach audycji Kempa Kultury w radiu Jazzkultura