همه‌چیز داره خوب پیش میره. پروژه‌ات جواب داده. رابطه‌ات بالاخره آروم شده. یه پول خوبی به دستت رسیده. حس می‌کنی شاید، فقط شاید، بالاخره زندگی داره درست میشه. و بعد یهو با یه چیز الکی دعوا راه می‌اندازی. یا شب خوابت نمیبره و یه نگرانی عجیب میاد سراغت. یا بی‌دلیل مریض میشی. انگار یه دستی از جایی داره همه‌چیز رو خراب می‌کنه.

اما اگر اون دست، دستِ خودت باشه چه؟ اگر این خرابکاری‌ها تصادفی نباشن، بلکه یه سیستم دفاعی باشن که داره «نجاتت» میده چه؟

در این اپیزود از پادکست نخ، سراغ یکی از مهم‌ترین مفاهیمی می‌ریم که گی هندریکس توی کتاب «جهش بزرگ» معرفی کرده: مشکل حد بالایی. یه ترموستات روانی که توی دوران کودکی روی یه درجه‌ی خاص تنظیم شده و هر وقت خوشحالی‌مون از اون درجه بالاتر میره، سیستم عصبی‌مون زنگ خطر می‌زنه.

۱. ترموستات خوشبختی: ما یه ظرفیت درونی داریم برای میزان عشق، پول، و خوشحالی که «اجازه داریم» تجربه کنیم. این ظرفیت معمولاً توی بچگی تنظیم شده. بر اساس اینکه خونواده‌مون چقدر خوشحالی رو تحمل می‌کردن.۲. خودتخریبی به‌عنوان مکانیزم بقا: وقتی از منطقه‌ی امن روانی‌مون خارج میشیم، ناخودآگاه احساس خطر می‌کنه. نگرانی، دعوا، بیماری همه ابزارهایی هستن برای برگشتن به اون سطح آشنا.۳. توهم ظرفیت نامحدود: فکر می‌کنیم دنبال خوشبختی هستیم، ولی واقعیت اینه که فقط تا حدی که ظرفیتش رو داریم می‌تونیم خوشبختی رو تحمل کنیم. بیشتر از اون، ما رو می‌ترسونه.

از نظر سیستم عصبی، خوشحالیِ بیش از حد برای بدنی که به یه سطح خاص از استرس عادت کرده، یه تهدید محسوب میشه. بدن نمی‌فهمه این یه اتفاق خوبه. فقط می‌فهمه که از منطقه‌ی آشنا خارج شدی. و هر چیزی که ناآشناست، خطرناکه.

سؤال محوری این اپیزود این است: اگر هر بار که زندگی‌ات خوب میشه، ناخودآگاه داری خرابش می‌کنی—ترموستاتت روی چه درجه‌ای تنظیم شده؟ و مهم‌تر: کی و چرا این درجه رو تنظیم کرد؟

این اپیزود، یه سرزنش نیست؛ یه نقشه‌ست. از «چرا همیشه همه‌چیز رو خراب می‌کنم» به سمت «چطور کم‌کم ظرفیتم رو برای حس خوب بیشتر کنم» حرکت می‌کنیم.

منابع و کتاب‌های اشاره شده در این اپیزود:

کتاب: «جهش بزرگ» – اثر گی هندریکس
(برای فهم مشکل حد بالایی و راه‌های عبور از سقف شیشه‌ای درونی)