Bir kertenkelenin tükürüğü, GLP-1 ilaçlarını (Ozempic, Wegovy, Mounjaro) nasıl doğurdu? Tıp tarihinin en garip keşif hikayelerinden biri.

Bu bölüm, GLP-1 reseptör agonistleri üzerine kurulu 4 bölümlük serimizin ilk bölümü. Bir Kuzey Amerika kertenkelesinden izole edilen bir molekülden, bir ilaç devinin projeyi kapatmaya bir adım kala genç bir araştırmacının şirket içi "bilim insanı kaçırmasına," molekülün kandaki 2 dakikalık ömrünü 7 güne çıkaran moleküler mühendisliğe ve bariatrik cerrahiyle yarışan klinik sonuçlara kadar uzanan gerçek bir bilim tarihi yolculuğu.

Bu bölümde:
— Dr. John Eng'in Gila Canavarı'ndan Exendin-4'ü keşfi
— Novo Nordisk'in iptal edilmek üzere olan gizli GLP-1 projesi
— Molekülü haftalık bir ilaca dönüştüren albümin-bağlama mühendisliği
— SELECT ve SURMOUNT-1 gibi klinik araştırmaların sonuçları
— İrade, biyoloji ve gelecek üzerine bir kapanış

Anlatan: Dr. Dyt. Caner Özyıldırım

Bu bölüm reklam veya sponsorlu içerik değildir; bağımsız bilim iletişimi amacıyla hazırlanmıştır.

Sosyal medyada özgün içerikler paylaşmaya uğraşıyorum, beni takip etmeyi unutmayın:

Instagram:@canerozy - https://www.instagram.com/canerozy/

X: https://x.com/CanerOzy

Linkedin: www.linkedin.com/in/caner-ozyildirim-35345b228

İlk sezonun son bölümüyle karşınızdayım! Bu sefer zayıf olmak zorunda mıyım konusunu konuşuyoruz. Obezitenin neden bir küresel halk sağlığı sorunu olduğundan, yağ dokumuzdan, beden kütle indeksinden ve zayıf olmak sağlıklı olmak mıdır bunlardan bahsediyoruz. Dinlemeyi, eşe dosta bahsetmeyi, instagramdan takip etmeyi unutma! Instagram: Instagram.com/konsantrebilim

Yeni bölümde şeker dosyasını açıyoruz. Şeker her ne kadar kültürlerde iyiyi ve güzeli çağrıştırsa da oldukça acı bir tarihe sahip. Sağlığımıza olan etkilerini de düşündüğümüzde bugün şeker, yüzümüzde bir mutluluktan çok bir kuşkuya ve mutsuzluğa sebep oluyor. Yiyene kadar tabiki..

Bu bölümde kölelik ticaretini arşa ulaştıran şekerin kanlı tarihinden başlayıp kimyasına, besin etiketlerine ve şekerin sağlığımız için neden risk teşkil etttiğine dair geniş bir yolculuğa çıkıyoruz. Meyve yemeli miyim, şeker yerine bal mı kullansam, çaya attığım şekerden ne olur gibi birçok önemli soruya da cevap veriyoruz.

Abone olmayı, instagramdan takip etmeyi unutmayın.

 instagram.com/konsantrebillim

Herkes adı gibi bilir, paketli gıdalardan uzak durmak gerekir. Peki neden? Bana göre en önemli diyetsel risk faktörlerinin başında ultra işlenmiş besinler geliyor. Ultra işlenmiş besin kavramı neyi ifade diyor? Ultra işlenmiş besinleri nasıl tanırız, vücudumuza olan etkileri neler, bu besinleri neden bu kadar çok tüketiyoruz, hepsinin cevabı bu bölümde. Beslenmesine dikkat eden, dikkat etmeyi amaçlayan herkesin dinlemesi gereken önemli bilgiler içeren bir bölüm oldu. İyi dinlemeler.

Çok önemli bir bölümle daha karşınızdayım. Sistem obez olmamızı istiyor! Evet, şaka değil. Komplo teorisi de değil. İnsanlık kendisine öyle bir düzen durdu ki yaptığımız her şey daha fazla yağ depolamızla sonuçlanıyor. İşte bu bölümde, obezitenin ne kadar multifaktöriyel nedenli bir hastalık olduğunu ortaya koyan, obeziteye sebep olan diyet dışı faktörlerden bahsediyoruz. Mesela yaşadığınız şehrin sizi obez yapabileceğini düşündünüz mü? Kullandığınız antibiyotiğin? Gece vardiyanızın? 

Daha fazla içerik için instagramda takip etmeyi, eşe dosta bahsetmeyi unutmayın.

instagram.com/konsantrebilim

Diyetler neden işe yaramıyorun 2.bölümüyle karşınızdayım. İlk bölümde daha çok kişisel ve psikolojik sebeplerden bahsetmiştik. Bu bölümde ise kilo kaybını zorlaştıran fizyolojik sebepleri inceliyoruz.

Bunun yanında bu bölümde cevaplarını aradığımız çok önemli sorular var:

Kilo kaybının kalıcı olmasını sağlayan diyet var mı?

Diyet yapmak yerine başka ne deneyebiliriz?

Kilo veren kişilerin ortak özellikleri neler?

Verdiğimiz kilo almayı önlemenin yolları var mı?

Aslında bir dönem dersini anlatacağım konuyu yine konsantre hale getirdim. Kısa kısa, birçok önemli noktaya değindik.

instagram.com/konsantrebilim

Bu bölümde diyet yapacaklara sesleniyorum.

2 kilo fazlam varcılar, o elbiseye girmem gerek diyenler, hatır gönülle kendisine diyet yazdıranlar..

Bir diyeti başarılı veya başarısız yapan unsurlar nelerdir? Diyet yaparken nasıl bir tavır takınmalıyız, işin doğrusu yanlışı nedir birçok sorunun cevabını verdiğim, yer yer yargı dağıttığım yeni bölüme hoş geldiniz. 

Bölümde bahsettiğim US News'in listeleri: https://health.usnews.com/best-diet?int=hp_rankings_and_ratings_health

Bölümün 2.kısmı haftaya sizlerle olacak. Orada işin biraz daha fizyolojisine ve bilimine ineceğiz.

İnstagramdan takip etmeyi unutmayın, orada da içerik üretiyorum. Instagram.com/konsantrebilim

Bu bölümde popüler diyetlerle karşınızdayım. İnsanlar zayıflamak için neler denemiş, ne kadar akıl dışı yollara başvurmuş şaşıracaksınız. İlk "diyet şehidi" İngiliz kralı The William'ın ilginç hikayesi, ilk çok satan diyet kitapları, "Ne yiyorsan osun" lafının ortaya çıkışı, ilk düşük karbonhidratlı diyetin savucunuları, nefes ve güneş ışığıyla doyacağını düşünenler, patlayıcı etken maddesi dinitrofenol  hapı tüketenler, diyete bakışın ticari ve estetik hale gelişinin etkileri ve daha neler neler.. Hepsi bu bölümde. 

Peki "doğru" diyeti bulmak mümkün mü? Sahte diyetler nasıl anlaşılır? Sahte bilim nedir? Sizi yönlendirecek ufak bir sahte diyet kılavuzu da bölümün içerisinde yer alıyor. İyi dinlemeler! Paylaşmayı, takip etmeyi unutmayın.

İlk bölümde beslenmenin yolculuğuna çıkmıştık. İkinci bölümümüzde ise diyetetiğin ve diyetisyenliğin yolculuğuna çıkıyoruz. Diyet ve sağlıklı beslenme nedir, diyet tedavisinin binlerce yıllık yolculuğu sonucunda iş buralara nasıl geldi, hangi önemli çalışmalar beslenme biliminin ortaya çıkmasına ve gelişmesine aracı oldu gibi önemli sorulara yanıt arıyor olacağız. Bunun yanında Türkiye'de ve Dünya'da diyetisyenlik mesleğinin ortaya çıkması, diyetisyenlerin yaptığı işler ve çalıştığı alanlar ile Beslenme ve Diyetetik bölümünün durumu üzerine saptamalar yapacağız.

Konuyla ilgili daha fazla içeriğe ulaşmak ve podcastle etkileşim kurmak için instagram.com/konsantrebilim

İlk insanlardan bugüne beslenmenin dönüşümü nasıl oldu? Atalarımız nasıl besleniyordu? Beslenme mi evrimi etkiledi, evrim mi beslenmeyi? Tarım devrimi nelere yol açtı, gerçekten bir devrim miydi? Tüm bu dönüşümler bizi nereye getirdi? Paleodiyet nedir, etkileri nelerdir? 

Tüm bu soruların cevaplarını arıyoruz, beslenmenin uzun yolculuğuna konsantre bir bakış atıyoruz.

Konuyla ilgili içeriklere ulaşmak, podcastle etkileşim kurmak için Instagram: konsantrebilim

Öne Çıkan Kaynaklar

Stanley J. Ulijasze-Evolving Human Nutrition

Christopher Cumo-Ancestral Diet and Nutrition

Robyn Cutright-The Story of the Food in the Human Past

İnsan evrimini gösteren interaktif bir zaman çizelgesi: https://humanorigins.si.edu/evidence/human-evolution-interactive-timeline

Tüm kaynaklar için:

https://docs.google.com/document/d/1bC3H_AjuPrWWyDtr9t88vKCHDMNQd2ay/edit?usp=sharing&ouid=107750376351292951153&rtpof=true&sd=true