"Ben kimseye boyun eğmem" deriz. Gündelik bir laf. Ama durup düşününce

tuhaf bir şey var: teslimiyeti anlatırken bedenden bir uzuv seçmişiz,

hem de en savunmasız olanını.

Bu bölümde inancın kafanın içinde taşınan bir fikir değil, dizle, alınla

ve adımla dünyaya yazılan bir şey olduğunu konuşuyoruz. Tibet'te üç

adımda bir yere kapanarak bin kilometre yol alan hacılardan Pers

sarayındaki eğilme adabına, Babil'de yılda bir gün tokatlanan kraldan

bayram sabahı öpülüp alna götürülen ele, tavaftan semâya, hac

yollarından katedral zeminindeki labirente ve kökü "bağlamak" demek

olan yogaya.

Bölümde geçen kelimeler ve kavramlar: boyun eğmek, el pençe divan,

secde, rükû, namaste, tavaf, pradakshina, semâ, asana.

00:00 Boyun eğmek: dilin içindeki jest

00:59 Beden önce inanır

02:51 Şaman davulundan namaza: bedenin sözlüğü

03:33 Eğilmek: dikliğin gönüllü terki

05:37 Pers sarayında eğilme adabı

06:19 Kendini alçaltan yükselir

07:58 Babil: kralın tokatlandığı gün

08:52 Bayram sabahı: el öpüp alna götürmek

10:06 Namaste: sendeki kutsalı selamlıyorum

10:58 Tavaf: merkezin etrafında dönmek

12:16 Pradakshina: kutsal hep sağda

13:31 Semâ: dönen beden

16:02 Hac yolları: Kudüs, Mekke, Santiago

17:58 Katedral zemininde labirent

19:19 İnanç taklitle öğrenilir

22:45 Modern beden: oturan insan

Okuma metninin tamamı ve kaynakça:

https://kutsaladonus.com/podcast/kutsal-hareket-bedenin-duasi

Birine nankör dediğimizde ne söylediğimizi pek düşünmeyiz. Oysa kelime Farsçadan geliyor ve içinde ekmek var: nan, ekmek demektir. Nankör, yediği ekmeği görmeyen kişidir. Yani nankörlük, kökeninde sofrayı unutmaktır.

Bu bölümde yemeğin neden insanlık tarihinin en eski ve en evrensel kutsal eylemlerinden biri olduğunu konuşuyoruz. Ekmek ve tuz hakkı ve misafirin dokunulmazlığı, Enkidu'yu insan yapan ilk lokma, Yunan sunağındaki pay bölüşümü, Mezopotamya tapınağında tanrıya kurulan sofra, libasyon ve saçı, hamursuz ve aşure, ve son olarak tabağın boş kaldığı sofra: oruç.

Okuma metninin tamamı: kutsaladonus.com/podcast/kutsal-yemek-tanrilarla-sofra

Evinizde bir türlü atamadığınız bir eşya duruyordur. Ufacık bir taş, bir deniz kabuğu, eski bir bilet koçanı. Maddi hiçbir değeri yoktur ama çöpe atılmasına da izin veremezsiniz. Neden?

Kadim dünya bu sorunun cevabını çok iyi biliyordu: çünkü bazı nesnelerin içinden bir an için bambaşka bir şey görünür.

Bu bölümde Yakup'un taş yastığından Musa'nın yanan çalısına, Japonya'da kayalara bağlanan pirinç sapı iplerinden Bodhi ağacına uzanıyoruz. Din tarihinin en temel kavramlarından birinin, hierofaninin izini sürüyoruz: kutsalın kendini gösterdiği o an. Sonra kelimenin yolculuğuna çıkıyoruz — İbranice kabod'un ağırlığından Yunanca doksa'ya, Latince gloria'dan Türkçenin en eski kelimelerinden biri olan kut'a. Ve en sonunda bugüne dönüyoruz: kaybolan kutsal mıydı, yoksa bizim görme melekemiz mi?

Anlatan: Şira Nur Uysal

▸ Bölümler

0:00 Açılış — çekmecedeki eşya

0:48 Yakup'un rüyası: taş yastık (Tekvin 28)

4:11 Musa ve yanan çalı (Çıkış 3)

5:51 Sahildeki çocuk ve çakıl

7:13 Hierofani: kutsalın görünmesi

7:49 Japonya: shimenawa ipi

8:28 Bodhi ağacı

9:37 Kabod: kutsalın ağırlığı

10:16 Doksa ve Gloria

11:41 Beytel: isim koymak

13:44 Merkez ve yönlerin doğuşu

14:21 Hac: görünmenin merkezine yürümek

15:59 Türkçede kut

17:51 Bugün: körelen görme melekesi

20:40 Kapanış ve sonraki bölüm

▸ Kaynaklar

◇ Tekvin 28 ve 35: Yakup'un Beytel'deki rüyası ve taşın dikilmesi

◇ Çıkış 3: Musa ve yanan çalı, "Çarıklarını çıkar"

◇ Mircea Eliade, Dinler Tarihine Giriş ve Kutsal ve Dindışı: hierofani kavramı

◇ Rudolf Otto, Das Heilige: mysterium tremendum et fascinans

◇ Kelime zinciri: İbranice kabod (ağırlık), Yunanca doksa, Latince gloria

◇ Türkçe kut: kutlu, kutsal, kutsamak

◇ Japonya: shimenawa geleneği · Hindistan: Bodhi ağacı ve Ficus religiosa

▸ Seri

Bu, "Kutsala Dönüş — Seri 1: Kozmik Evren"in beşinci bölümü.

Önceki: #1 Kutsal Zaman · #2 Kutsal Yön · #3 Bir Şehrin Doğuşu · #4 Gökten İnen Medeniyet

Sonraki: #6 kutsalın sofraya inişi — ekmek, tuz ve paylaşılan yemek.

▸ Bağlantılar

Tüm platformlar: kutsaladonus.com/linkler

Instagram: @kutsaladonus

İki kardeş bir sabah toprağa bir çizgi çiziyor. Biri o çizgiyi kutsal bir sınır olarak görüyor, diğeri üzerinden atlıyor. Bu bölümde Roma'nın kuruluş anlatısından yola çıkarak antik insanın bir şehri nasıl kurduğunu inceliyoruz. Kuşların uçuşunu okuyan augurlardan yerin altına açılan mundus çukuruna, sabanla çizilen ilk karıktan şehrin kutsal sınırı pomerium'a uzanan bir yolculuk.

Antik şehir bir yerleşim yeri değildi. Kozmosun yeryüzüne indirilmiş bir modeliydi. Çin'in tören aksından Hint tapınak şehirlerine, Mısır piramitlerinden Atina Akropolis'ine kadar aynı düşüncenin izini sürüyoruz: Şehrin haritası yeryüzünde değil, ta baştan gökte yazılıydı.

Bölümler:

00:00 Giriş: İki Kardeş, Bir Çizgi

02:35 Auguria: Kuşların Uçuşunu Okumak

04:06 Inauguratio: Kutsal Başlangıç

05:00 Mundus: Dünyalar Arasındaki Çukur

06:02 Temenos: Kesilip Ayrılan Alan

06:51 Kuruluş Ritüeli: Saban ve İlk Karık

07:17 Cardo ve Decumanus: Şehrin Eksenleri

08:40 Pomerium: Şehrin Kutsal Sınırı

09:53 Porta: Kapının Doğuşu

10:28 Terminus: Yerinden Kımıldamayan Tanrı

11:36 Rubicon'u Geçmek

12:47 Remus'un Atlayışı

16:04 Çin ve Hint: Kozmik Şehirler

17:01 Mısır Piramitleri

17:31 Katedrallerin Gül Pencereleri

18:30 Şehrin Katmanları: Soma'dan Akropolis'e

20:35 Kapanış: Gökte Yazılı Harita

Kutsala Dönüş, kadim insanın kutsal zaman ve mekân anlayışını çağdaş bir dille yeniden okuyan bir anlatı serisidir. Şira Nur Uysal ile.

Okuma metni: kutsaladonus.com/podcast/bir-sehrin-dogusu

Haftanız neden yedi gün? Saatiniz neden altmış dakika, daireniz neden üç yüz altmış derece? Ve bir kralın yönetme hakkı nereden gelir? Kadim dünyanın cevabı tek ve sarsıcıydı: hepsi gökten indi.

Bu bölümde Sümer'in "Krallık gökten indiğinde" diye başlayan kral listesinden, Hammurabi'nin güneş tanrısı Şamaş'tan aldığı ölçü çubuğuna; Mısırlı rahiplerin yıldızlarla böldüğü geceden, Babil'in altmışlık matematiğine kadar medeniyetin iskeletini birlikte söküyoruz. Takvim, saat, yasa ve krallık — hepsinin göksel kökenini takip ediyoruz.

Anlatan: Şira Nur Uysal

▸ Bölümler

00:00 Açılış — Katip ve krallar listesi

01:54 Hafta neden yedi gün?

03:12 Gün adları: gökyüzü tüm dillerde

04:43 Fransız Devrimi ve on günlük hafta

06:01 Saat, 24, 60, 360 nereden geliyor?

09:19 Güç: Krallık gökten indi

11:13 Yasa ve Hammurabi steli

14:56 Ay tutulması ve vekil kral ritüeli

15:57 Bilim tapınaktan doğdu

18:09 Büyük tablo ve kapanış

▸ Kaynaklar

Sümer Kral Listesi · Hammurabi steli · Babil altmışlık (sexagesimal) sistem ve Saros döngüsü · Hafta günleri–yedi gezegen eşleşmesi · Mısır dekan yıldızları · Çin: Göğün Vekâleti

▸ Seri

"Kutsala Dönüş — Seri 1: Kozmik Evren"in dördüncü bölümü.

Önceki: #1 Kutsal Zaman · #2 Kutsal Yön · #3 Bir Şehrin Doğuşu

Sonraki: #5 Hierophany — kutsalın kendini gösterdiği an

Instagram: @kutsaladonus

İki kardeş bir sabah toprağa bir çizgi çiziyor. Biri o çizgiyi kutsal bir sınır olarak görüyor, diğeri üzerinden atlıyor. Bu bölümde Roma'nın kuruluş anlatısından yola çıkarak antik insanın bir şehri nasıl kurduğunu inceliyoruz. Kuşların uçuşunu okuyan augurlardan yerin altına açılan mundus çukuruna, sabanla çizilen ilk karıktan şehrin kutsal sınırı pomerium'a uzanan bir yolculuk.

Antik şehir bir yerleşim yeri değildi. Kozmosun yeryüzüne indirilmiş bir modeliydi. Çin'in tören aksından Hint tapınak şehirlerine, Mısır piramitlerinden Atina Akropolis'ine kadar aynı düşüncenin izini sürüyoruz: Şehrin haritası yeryüzünde değil, ta baştan gökte yazılıydı.

Bölümler:

00:00 Giriş: İki Kardeş, Bir Çizgi

02:35 Auguria: Kuşların Uçuşunu Okumak

04:06 Inauguratio: Kutsal Başlangıç

05:00 Mundus: Dünyalar Arasındaki Çukur

06:02 Temenos: Kesilip Ayrılan Alan

06:51 Kuruluş Ritüeli: Saban ve İlk Karık

07:17 Cardo ve Decumanus: Şehrin Eksenleri

08:40 Pomerium: Şehrin Kutsal Sınırı

09:53 Porta: Kapının Doğuşu

10:28 Terminus: Yerinden Kımıldamayan Tanrı

11:36 Rubicon'u Geçmek

12:47 Remus'un Atlayışı

16:04 Çin ve Hint: Kozmik Şehirler

17:01 Mısır Piramitleri

17:31 Katedrallerin Gül Pencereleri

18:30 Şehrin Katmanları: Soma'dan Akropolis'e

20:35 Kapanış: Gökte Yazılı Harita

Kutsala Dönüş, kadim insanın kutsal zaman ve mekân anlayışını çağdaş bir dille yeniden okuyan bir anlatı serisidir. Şira Nur Uysal ile.

Okuma metni: kutsaladonus.com/podcast/bir-sehrin-dogusu

Avustralya'nın kızıl çöllerinde, hiçbir haritanın olmadığı bir toprakta göçebe bir kabile düşünün. Yanlarında taşıdıkları en değerli şey ne yiyecek ne silah; yalnızca bir direk. Bir gün o direk kırılıyor ve kabile, ortada hiçbir fiziksel tehlike olmadığı halde yere uzanıp ölmeyi bekliyor. Çünkü kaybettikleri sıradan bir tahta parçası değildi — dünyanın merkeziydi.

Bu bölümde kutsal coğrafyanın izini sürüyoruz: "oryantasyon" kelimesinin neden "doğu" demek olduğundan, eski haritalarda yukarısının neden kuzey değil doğu olduğuna; dünyanın göbeği omphalos'tan İnka'nın altın asasına ve Aztek'in kartalına; katedrallerin sunağının neden hep doğuya baktığından, "düşünmek" (consider) ile "felaket" (disaster) kelimelerinin içinde saklı yıldızlara kadar. Kadim insan kendini evrenin neresine yerleştiriyordu — ve biz, cebimizde GPS'le, kuzeyimizi nasıl kaybettik?

Bölümler

0:00 Soğuk açılış: kutsal direk ve kırılan kabile

2:07 Nerede olduğunuzu biliyor musunuz?

2:34 Kuzeyini kaybetmek: kutup yıldızı

3:25 İki eksen: yolculuk ve kılavuz

4:37 ORIENT: yön bulmak, doğuyu bulmaktır

5:23 Orta Çağ dünya haritaları ve Kudüs

6:16 Mezokozmos: şehir, gök ile insan arasında köprü

7:16 MESKEN: huzurun indiği yer

7:56 Merkezi bulmak: omphalos, İnka asası, Aztek kartalı

9:33 Yönlendirme: sunak hep doğuda

10:26 Axis mundi: gökyüzüne açılan dikey eksen

11:33 CONSIDER & DISASTER: yıldızlarla düşünmek

12:59 Gökyüzü, okunabilir bir metin

13:22 Modern insan: GPS var, pusula yok

14:23 Kapanış: direk hâlâ ayakta

Kutsala Dönüş — kadim bilgeliğin; kutsal zaman ve mekânın; sembollerin unutulmuş dilinin izinde bir seri. Seri 1: Unutulan Dünya.

kutsaladonus.com | Tüm bağlantılar: kutsaladonus.com/linkler | Instagram: @kutsaladonus

Kaynaklar: Mircea Eliade (Kutsal ve Din Dışı; Ebedi Dönüş Miti) · Rudolf Otto (Kutsal'a Dair / Das Heilige — numinous) · Gaston Bachelard (Mekânın Poetikası) · Émile Durkheim (Dini Hayatın İlkel Biçimleri) · Titus Burckhardt (kutsal mimari ve şehir) · Ananda Coomaraswamy (mikrokozmos–makrokozmos, kubbe sembolizmi) · Giorgio de Santillana & Hertha von Dechend (Hamlet's Mill — gök-mit, Kutup Yıldızı ve eksen) · Delphi/omphalos · İnka (Cusco) ve Aztek (Tenochtitlan) kuruluş efsaneleri · Orta Çağ T-O haritaları (Isidorus, Beatus) · orient/consider/disaster etimolojisi.

Kutsala Dönüş · Bölüm 1. Yeni bir serinin ilk bölümü — devamı geliyor. Tüm bölümler, yazılar ve atölyeler: kutsaladonus.com

Dünyanın en güçlü adamı, bir tapınağın karanlık koridorunda soyuluyor, diz çöküyor ve yüzüne bir tokat yiyor. Üstelik bunu kendi isteğiyle yapıyor. Çünkü onun dünyasında zaman canlıydı — yıpranır, hastalanır ve düzenli olarak onarılması gerekirdi.

Bu ilk bölümde, zamanı bir kaynak değil de ölüp yeniden doğan canlı bir varlık olarak gören o unutulmuş dünyaya gidiyoruz: Babil'in on iki günlük Akitu festivalinden "takvim" kelimesinin ardındaki "dik tutmak" fikrine; tempus ile templum'un ortak kökünden, her gün baktığımız "saat"in içinde gizli "kıyamet"e kadar.

Bu bölümde

• Bir imparator neden soyulup tokatlanır ve ağlamak zorunda bırakılır?
• "Takvim" neden bir sayma değil, bir "doğrultma" aracıdır?
• Zaman ile mekân — tempus/templum, tekuma/makom — neden aynı kökten doğar?
• Döngüsel zaman, düz çizginin ağırlığına karşı nasıl bir kurtuluştu?

Bölümler
0:00 — Soğuk açılış: Babil kralı, tokat ve gözyaşı
2:01 — Bugün saate baktığımızda ne görüyoruz?
3:03 — "Takvim": q-w-m kökü ve zamanı dik tutmak
4:23 — İbranice kök: kum, tekuma, makom
5:36 — Zaman, evrenin nabzı
7:05 — Babil, MÖ 600: Akitu festivali başlıyor
9:05 — Sahipsiz günler
10:07 — Kralın sökülüşü ve tokadın gerçek anlamı
11:14 — Enuma Eliş: Marduk ve Tiamat
12:19 — Yeniden taç giyme: başlangıca dönüş
14:16 — Günlerin katalogu ve haftanın günleri
14:52 — Tempus · Templum: zaman ile mekânın ortak kökü
17:00 — Neden döngüsel zaman? Düz çizginin ağırlığı
19:01 — "Sâa" ve kapanış

Geçen kavramlar: Akitu · Enuma Eliş · Marduk ve Tiamat · takvim (q-w-m kökü) · tekuma · makom · tempus · templum · sâa · Mezopotamya hemerolojisi · döngüsel zaman

Kaynaklar
Mircea Eliade — Ebedi Dönüş Miti; Kutsal ve Din Dışı
Fernand Schwarz — Kadim Bilgeliğin Yeniden Keşfi
Babil Akitu Festivali ve Enuma Eliş destanı
Mezopotamya hemeroloji tabletleri

Kutsala Dönüş — kutsal zamanın, kutsal mekânın ve sembollerin unutulmuş dilinin izinde bir seri. Bir sonraki bölümde kutsal coğrafyaya gidiyoruz; çünkü kutsal zaman, ancak kutsal bir mekânda yaşanır.

Web: kutsaladonus.com
Instagram: @...
Yeni bölümler için takip edin.