1. روزا تۇتقانلىقى پاش بولغان روزىنىسا مەتروزى قاماقخانىدا جان ئۇزگەن

2. گاگا شەەۆكمەت، چاغان پائالىيىتىدە چىققان ماجىرادا ئابدۇرەېنىغا قىلىنغان مۇئامىلىنى زوراۋانلىق دەپ ئەيىبلىدى

3. خىتاينىڭ غوللۇق بىر تەشۋىقات سۇپىسى دولقۇن ئەيسا بىلەن ئابدۇرەېنىنى ۋەتەن خائىنى دەپ ئېلاان قىلغان

4. دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى خىتاينىڭ قارىلىشىغا ئۇچرىغان ياپون پارلامېنت ئەزاسى ئارفىيە ئابلەتنى قوللاپ بايانات ئېلان قىلدى.

5. تىبەت قوزغىلىڭىنىڭ 67-يىللىقىنى خاتىرىلەش پائالىيىتىگە ئۇيغۇر پائالىيەتچىلرىمۇ قاتناشتى

6. ئۇيغۇر تارىخىنى سىستېمىلىق ئوگىنىشنىڭ يېڭى بىر مۇ

7. خىتاي سەنئەتكار قولىدا ئۈرۈمچىدە لاگىردىكىلەرنىڭ مەجبۇرى ئەمگەككە سېلىۋەققىدە ۋىدىئو بارلىقىنى ئاشكارىلىدى.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

         غۇلجا بەيتۇللا مەسچىتىنىڭ چېقلىش ئالدىدا ئىكەنلىكى ئاشكارىلاندى

ۆرمەتلىك رادىئو ئاڭلىغۇچىلار، مەن ئەركىن ئاسىيا رادىئۇسى مۇخبىرى شۆەۇر. بۈگۈنكى ئاڭلىتىشىمىزدىكى مۇۇقتىلار تۆۋەندىكىچە:

غۇلجا شەەيتۇللا مەسچىتى 1760-يىلى سېلىنغان بولۇپ، ئاز كەم 300 يىللىق تارىخقا ئىگە. قۇرۇلغاندىن بېرى غۇلجا خەلقىنىڭەت تېەقنى تونۇشى، ئەخلاق-ئىنتىزام ۋە بىرلىك-ئىتتىپاقلىق ئىچىدە ياشىشىغا مەشەل بولۇپ كەلگەن بۇ مەسچىت، نۆۋەتتە خىتاي دائىرىلىرىنىڭ چىقىش پىلانىغا كىرگۈزۈلگەن. تېلېفونىمىزنى قوبۇل قىلغان ئالاقىدار خادىملار بەيتۇللا مەسچىتىنىڭ مۇشۇ ئاي ئىچىدە چېەققىدە قوللىرىدا ئۇقتۇرۇش بارلىقىنى دەلىللدى.

بۈگۈن دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ رەئىسى تۇرغۇن جان ئالاۋۇدۇن بۇەقتە پىكىر بايان قىلىپ، خىتاي تەرەپنىڭ ئۇيغۇر مەدەنىيىتىنى تۈپ يىلتىزىدىن يوقاتۇش ئۈچۈن قولىدىن كەلگەن بارلىق زوراۋانلىقى قىلىپ كېلىۋاتقانلىقىنى تەكىتلىدى. خىتاينىڭ بۇ قىلمىشىنى ئىرقىي قىرغىنچىلىق مەقسىتىدىكى مەدەنىيەت بۇزغۇنچىلىقى دەپ ئەيىبلىدى. ئۇ خەلقئارا جەمئىيەتنى، جۈملىدىن ئىسلام دۇنياسىنى بۇ خىل بۇزغۇنچىلىقلارغا سۈكۈت قىلماسلىققا چاقىردى.

2

خىتاي دائىرىلىرى بۇ يىل شەرقىي تۈەققىدەېچقانداق ئۇچۇر ۋە ئۇقتۇرۇش تارقاتمىدى. بىز خىتاينىڭە دەرىجىلىكىدىن دۆلەت دەرىجىلىكىگىچە ئالاقىدار ئىدارە ئورگانلىرىغا تېلېفون قىلىپ باققان بولساقمۇ، رامىزان بەەققىدەېچنېمە دېيەلمىدى.

ۋاشىنگتوندا ياشاۋاتقان سىياسىي كۆزەتكۈەسەن ئەپەندى خىتاينىڭ بۇ رامىزان تېمىسىدىكى جىمجىتلىقىنىڭ، جىم تۇرۇۋېلىشىنىڭ رېئال سەۋەەققىدە ئۆزىنىڭ كۆز قاراشلىرىنى بايان قىلدى. ئۇنىڭ كۆزىتىشىچە، خىتاي دائىرىلىرى بۇ يىل خەلقئارا جەمئىيەت پىكىرىنىڭ بېسىمىدىن ساقلىنىش ئۈچۈن رامىزان چەكلىمىسىنى يازمىچە ئەمەس، ئېغىزاكى يەتكۈزگەن.

3

شەرقىي تۈركىستاندا تۈرمىدە جازا ئۆتەۋاتقان يازغۇچى يالقۇن روزى 2026-يىللىق «گراسيېلا فېرناندېز مېجىدېۇقنى قوغداش مۇكاپاتىغا ئېەتلەر ئاستىدا ۋەەۋپ ئىچىدە تۇرۇپمۇەقىقەتنى يېزىش ۋە سۆزلەشتىن ۋاز كەچمىگەن شەخس ۋە كوللېكتىپلەرنى رىغبەتلەندۈرۈشنى مەقسەت قىلغان بۇ مۇكاپاتقا بۇ يىل لاتىن ئامېرىكىسىنىڭ بەش كىشى ئېرىشكەن بولۇپ، بۇلاردىن بىرى يالقۇن روزىدۇر.

4

بۈگۈن پروگراممىمىزنىڭ داۋامىدا يەنە دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى رەەرلىرىنىڭ ب د ت نىڭ 61-نۆۋەۇق يىغىنىغا قاتنىشىۋاتقانلىقى، ئاكتىپ پائالىيەتچى سېيىت تۇمتۈركنىڭ تۈركىيە بۈيۈك بىرلىك پارتىيىسى رەۇستافا دەستىچىنىڭ تەكلىپى بىلەن گىرىتسىيەنىڭ غەربىي تراكىيە ۋىلايىتىنى زىيارەت قىلغانلىقى ۋە ئۇ يەردە شەرقىي تۈركىستان ۋەزىيىتىنى تونۇشتۇرغانلىقى،

شۇنداقلا ئۇيغۇەرىكىتى تەشكىلاتى بىلەن ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتىنىڭ نۆۋەتتە لاتىن ئامېرىكا دۆلىتى پانامادا پائالىيەت ئېلىپ بېرىۋاتقانلىقى قاتارلىق تېمىلاردا ئاڭلىتىش بېرىمىز. پروگراممىمىزنىڭ تولۇق قىسمىنى تور بېتىمىز ۋە رادىئو دولقۇنلىرىمىزدىن ئاڭلىغايسىلەر.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

قەشقەردە دائىرىلەر ئاھالىلەرنىڭ چاغان پائالىيەتلىرىدىكى كۈلۈمسىرىشىگە نومۇر قويغان. ئابدۇرىھىم غېنىنىڭ چاغان تەرتىپ ساقلىغۇچىلىرى بىلەن ماجىراسى گوللاندىيە ئاخباراتىدا غۇلغۇلا قوزغىدى. دۇنيا دېموكراتىيە ۋە تىنچلىق مۇنبىرى يىغىنىغا ئۇيغۇر پائالىيەتچىلەرمۇ قاتناشتى. پروفېسسور ئابدۇرىشىت جېلىل قارلۇق بوغازئىچى ئۇنىۋېرسىتېتىدە خىتاينىڭ ئۇيغۇر قىرغىنچىلىقىنى تونۇشتۇرغان. شائىرە راھىلە كامال دۇنيا ئۇيغۇر يازغۇچىلار بىرلەشمىسىنىڭ رەئىسلىكىگە سايلاندى. ئاۋسترالىيەدە تەڭرىتاغ ئاياللار بىرلەشمىسى K-Mart نى سوتقا تارتتى.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ھۆرمەتلىك رادىيو ئاڭلىغۇچىلار، مەن ئەركىن ئاسىيا رادىيوسى مۇخبىرى شۆھرەت ھوشۇر

 .ىنكاس قىلىنىشىچە،  لاگىرلار قۇرۇلۇپ 8 يىلدىن كېيىن، ئۇيغۇر جەمئىيىتىدە يېڭى ئىجتىمائىي مەسىلە — بىر تۈركۈم بالىلارنىڭ مەكتەپتىن ئايرىلىشى ۋە ئۆسمۈر يېشىدا جىسمانىي ئەمگەككە تۇتۇلۇش  ئەھۋالى كۆرۈلگەن.

ئۈرۈمچىدىن تېلىپونىمىزنى- - قوبۇل قىلغان بىر ساقچى خادىمى مەھبۇس پەرزەنتلىرىنىڭ ئوقۇشتىن قېلىش ئەھۋالىنىڭ راستىنلا مەۋجۇتلۇقىنى دەلىللىدى. ئۇنىڭ دېيىشىچە، بىر قىسىم مەھبۇس پەرزەنتلىرى 18 ياشقا بارماي تۇرۇپلا ئوقۇشتىن توختىغان . 

مۈلۇم بولۇشىچە ، مەزكۇر  بالىلارنىڭ  مەكتەپتىن توختىتىشىغا ئاتا-ئانىسىنىڭ جازالىنىشى سەۋەبلىك، ئىستىقبالىدىن ئۈمىدسىزلىنىشى، يەنى ئوقۇش پۈتتۈرسىمۇ ھۆكۈمەت ئورگانلىرى ۋە شىركەتلەردە ئىش تاپالىشىغا كۆزى يەتمەسلىكىنىڭ سەۋەب بولغان.

مەزكۇر  خادىمنىڭ يەنە رادىيومىزغا ئاشكارىلىشىچە،  بۇلارنىڭ مەكتەپتىن توختىشىغا ، ئىقتىسادىي جەھەتتىكى قىيىنچىلىقمۇ رول ئوينىغان. . يەنى  بۇ بالىلارنىڭ  كۆپىنچىسىنىڭ ئاتا-ئانىسى تەڭلا لاگىرغا ئېلىپ كېتىلگەن بولۇپ، ئۇلار بوۋا-مومىسىنىڭ بېقىشىغا قالدۇرۇلغان. بوۋا-مومىسى ياشىنىپ قالغان بولغاچقا، ئائىلىنىڭ كىرىم مەنبەسى ئۈزۈلۈپ قالغان. بۇ چاغدا بالىلار مەكتەپتىن توختاپ، قۇرۇلۇشچىلىق قاتارلىق جىسمانىي ئىشلار بىلەن شۇغۇللىنىپ ئائىلە قىيىنچىلىقلىرىنى ھەل قىلغان.

مەزكۇر ساقچىنىڭ دەلىللەشچە، ئۆزى باشقۇرۇۋاتقان 3 ئاھالىلەر كومىتېتىدىن، ھازىرغا قەدەر  100گە يېقىن مەھبۇس پەرزەنتى ئوقۇشتىن توختىغان. ئۇلارنىڭ ئىچىدە 2-3 نەپىرىنىڭ ئاتا-ئانىسى تۈرمىدە جان ئۈزگەن؛ كۆپىنچىسىنىڭ ئاتا-ئانىسى  15 يىلدىن يۇقىرى، ئاز بىر قىسمى 5-10 يىلدىن كېسىلگەن.

 مۈلۇم بولۇشىچە دائىرىلار مەزكۇر بالىلارنىڭ  ئستىقبالىدىن ئەندىشە قىلمىغان، ئۇلارنىڭ پەقەت بىكارچىلىقتىن ئىش چىقىرىپ قويۇشىدىن ئەدىشە قىلغان. شۇڭا مەزكۇر ساقچىنى بۇ بۇ بالىلارنىڭ يۈرۈش-تۇرۇشىنى نازارەت قىلىشقا ئورۇنلاشتۇرغان.

     بىز بگۈنكى پروگرامىمىزدا يەنە  ئۇيغۇر پەرزەنتى ئارفىيە ئابلەتنىڭ ياپونىيە پارلامېنت ئەزالىقىغا قايتىدىن سايلانغانلىقى، روشەن ئابباس خانىمنىڭ خەلقئارا دىنىي ئەركىنلىك يىغىنىدا مۇھىم سۆز قىلغانلىقى ھەققىدە قىسقا خەۋەر بېرىمىز، ئاخىرىدا ئەزىز ئىسا نىڭ " قاماقتىكى روھ" ناملىق كىتاۋىدىن شىئىر دىكلىماتسىيەسى ئاڭلايسىلەر.

 ئاڭلىتىشىمىزنىڭ تولۇق قىسمىنى تور بېتىمىز ۋا رادىيو دولقۇنلىرىمىزدىن ئاڭلىغايسىلەر.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

يازغۇچى ئابدۇرېشىت ھاجى كېرىمى ئالەمدىن ئۆتتى، ئۇيغۇر ھەركىتى تەشكىلاتى كالىفورنىيادا پائالىيەت ئېلىپ باردى، لاگىرلارنى پاش قىلغان پائالىيەتچى گۇەن خېڭ ئامېرىدا پاناھلىققا ئېرىشتى 

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر: 

• ئامېرىكا-خىتاي سودا ئۇرۇشى خىتاينى ئەندىشىگە سالماقتا
• ئامېرىكا ھۆكۈمىتى ۋە ياۋروپا پارلامېنتىنىڭ ھەرىكىتى تايلاندنىڭ قېلىپ قالغان ئۇيغۇرلارنى قايتۇرۇشىنى توختىتىپ قالالامدۇ؟
• مۇتەخەسسىسلەر: «ئۇيغۇر ئېلىدىكى يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش بازىسى لوپنۇردىكى يادرو سىناق بازىسىغا ئوخشاپ كېتىدۇ»
• مۇھەممەد ئەمىن بۇغرا (57) : بۇرھان شەھىدىنىڭ خىتاي مەركەزلىك تارىخ سەپسەتەسىگە رەددىيە

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر: 

• ئاقسۇدا روزىدارلارنىڭ روزىسىنى بۇزۇش ياكى روزا تۇتۇشقا ئىمكان قويماسلىق ئۈچۈن ئاھالىلەر مەجبۇرىي ئەمگەككە سېلىنغان
• خىتاي ئىقتىسادى پارتلاش ئالدىدىكى «كۆپۈك» مۇ؟
• تۇرغۇنجان ئالاۋۇدۇن ب د ت دا ئۇيغۇر ئىرقىي قىرغىنچىلىقى ۋە خىتاينىڭ دىنىي باستۇرۇشلىرىنى ئەرەب تىلىدا ئوتتۇرىغا قويدى
• ھېنرىك شاجىۋىسكى: «ئۇيغۇرلار ئۆز كىملىكىنىڭ خىتاي ھۆكۈمىتى تەرىپىدىن لايىھەلەنگەن نۇسخىسىنى قوبۇل قىلىشقا مەجبۇرلانماقتا»
• تۈركىيە سوت مەھكىمىسىنىڭ ئىككى ئۇيغۇرنى خىتايغا قايتۇرۇش قارارى ھەققىدە ئىنكاسلار بىلدۈرۈلدى
• ئاساسىي قاتلامنى «ئۇنىۋېرسال باشقۇرۇش» سىياسىتى ئۇيغۇرلارنى مەۋھۇم قەپەسكە قاماشتىن باشقا نەرسە ئەمەس

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

بۈگۈنكى مۇھىم خەۋەرلەر: 

• تايلاندتىن قايتۇرۇلغان ئۇيغۇرلار ۋە سىياسەتتىكى ئويۇنلار
• تىل مەھكۇملۇقى ۋە خىتايلاشتۇرۇلۇۋاتقان ئەۋلادلارنىڭ ئۇيغۇر تىلىدىن ئايرىۋېتىلىشى
• مۇتەخەسسىسلەر: بېيجىڭدىكى «ئىككى يىغىن» غا قاتناشقان «ئاز سانلىق مىللەت ۋەكىللىرى» خەلققە ۋەكىللىك قىلالمايدۇ
• گېرمانىيەدە خىتايدىن تارالغان كورونا ۋىرۇسى توغرىسىدا يېڭىدىن بەس-مۇنازىرىلەر كۈچەيمەكتە
• «دۆلەت ئىگىلىكىدىكى ئىچكى ئەزالار» ۋە ئۇيغۇر «ئەزا تەقدىم قىلغۇچى» لار
• تۈركىيە سوتى تۇنجى قېتىم، ئەركىن ئابدۇۋەلى ئىسىملىك ئۇيغۇرنى خىتايغا قايتۇرۇپ بېرىش قارارىنى ئېلان قىلدى

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.