Kunstmålar Ivar Andreas Vaa frå Aurdal i Valdres var ein framifrå skihoppar i Telemark i yngre dagar. Nokre dagar før han opnar sommarutstillinga si i det heilt nye galleriet i Gullsmedvegen på Fagernes, der "Power" var tidlegare, gjestar han "Langs Vegen No" i podkastrommet til  GG13 på Fagernes.

I samtale med redaktør Roy Myrland fortel han om kunsten, livet og den kanskje ikkje så overraskande likskapen mellom ein skihoppar på hoppkanten og ein kunstmålar framfor lerretet.

Høyr podkasten og bli betre kjend med Ivar – og høyr meir om leggvinkelen i hoppbakken, penselstrøka og livet som kunstnar. 

Langs Vegen No. -Ein podkast frå nettavisa www.langsveien.no og Roy Myrland.

Langs Vegen No. -Ein podkast frå nettavisa www.langsveien.no og Roy Myrland.

Kunstmålar Ivar Andreas Vaa frå Aurdal i Valdres var ein framifrå skihoppar i Telemark i yngre dagar. Nokre dagar før han opnar sommarutstillinga si i det heilt nye galleriet i Gullsmedvegen på Fagernes, der "Power" var tidlegare, gjestar han "Langs Vegen No" i podkastrommet til  GG13 på Fagernes.

I samtale med redaktør Roy Myrland fortel han om kunsten, livet og den kanskje ikkje så overraskande likskapen mellom ein skihoppar på hoppkanten og ein kunstmålar framfor lerretet.

Høyr podkasten og bli betre kjend med Ivar – og høyr meir om leggvinkelen i hoppbakken, penselstrøka og livet som kunstnar. 

Langs Vegen No. -Ein podkast frå nettavisa www.langsveien.no og Roy Myrland.

I Telavåg på Sotra sørgjer Nordsjøfartmuseet, leia av Jenny Heggvik (biletet over), for at historia om Telavåg-tragedien blir halden levande. – Etter Gestapo-aksjonen våren 1942 vart Telavåg råka av ei av dei hardaste hemnaksjonane under okkupasjonen. Bygda vart jamna med jorda, mennene sende til konsentrasjonsleirar og kvinner, barn og eldre tvangsflytta frå heimane sine.

Denne artikkelen er laga med støtte frå annonsørane Vyrk, Bakke Maskinservice og JVB Reise. Takk for at de bidreg til at lokale historier, kulturminne og menneskemøte framleis kan delast med lesarane våre.

Museumsleiar Heggvik og dei dyktige kollegaene hennar ved Nordsjøfartmuseet (biletet over) arbeider kvar dag for å halde historia levande. Gjennom kunnskapsrik og engasjerande formidling får dei mange besøkjande innblikk i Nordsjøfarten, motstandskampen og dei dramatiske hendingane som gjorde Telavåg til ein viktig del av norsk krigshistorie.

Lenker til TV-program, videoar og meir informasjon om Telavåg, Nordsjøfarten og krigshistoria finn du nedst i artikkelen.

Vi høyrer ofte setninga «vi må aldri gløyme». Samtidig blir dei som opplevde krigen stadig færre, og avstanden til dei dramatiske hendingane under okkupasjonen blir større for kvar generasjon. Nettopp derfor er det viktig å fortelje historia om Telavåg vidare.

Ytst mot Nordsjøen på Sotra vest for Bergen ligg den vesle bygda Telavåg. I dag framstår staden fredeleg og vakker, men under andre verdskrigen vart bygda sentrum for ei av dei mest brutale hemnaksjonane som den tyske okkupasjonsmakta gjennomførte i Noreg.Telavåg var eit viktig knutepunkt for motstandsrørsla. Herfrå gjekk båtar over Nordsjøen til Shetland med flyktningar, agentar, våpen og viktig informasjon mellom det okkuperte Noreg og det frie Storbritannia. Det livsfarlege arbeidet vart utført av vanlege menneske som valde å setje livet på spel for fridomen.

Så kom april 1942.

Etter tips frå ein norsk angivar gjennomførte Gestapo ein aksjon i bygda. Det enda med skotveksling der to tyske offiserar og ein norsk agent vart drepne. Ein annan agent døydde seinare av skadane sine.

Biletet er frå filmen som blir vist på Nordsjøfartsmuseet, og syner gravferda til dei to tyske offiserane som vart drepne under Gestapo-aksjonen i Telavåg våren 1942.

Hevnen frå okkupasjonsmakta kom raskt – og nådelaust.

Heile Telavåg vart lagt i ruinar. Hus vart sprengde, båtar øydelagde og eigedomar konfiskerte. Mennene vart arresterte og sende til konsentrasjonsleiren Sachsenhausen i Tyskland. Mange kom aldri heim att.Kvinner, barn og eldre vart tvangsflytta frå bygda og internerte andre stader på Vestlandet. Først på Storetveit skule utanfor Bergen, seinare ved Framnes folkehøgskule i Hardanger.

Ei heil bygd vart straffa for motet til sine eigne innbyggjarar.

Dr. Konrad Birkhaug spelte ei avgjerande rolle då han hjelpte til med å hindre at barna frå Telavåg vart deporterte vidare austover under krigen. Museumsleiar Jenny Heggvik fortel meir om den dramatiske historia i den komande episoden av podkasten «Langs Vegen No».

Historia om Telavåg handlar om langt meir enn ei lokal krigshistorie. Ho fortel om kva som kan skje når eit regime brukar frykt, vald og kollektiv avstraffing for å kneble motstand. Samtidig er ho ei forteljing om menneske som nekta å gi opp trua på fridom og demokrati.

Livbåt frå «Vigra». Ubåtjagaren «Vigra» var ein av Shetlandsbussane som trafikkerte Nordsjøen 1943-1945. Shetlands-Larsen som var kaptein på «Vigra» fekk denne livbåten etter krigen, og bruka den mellom-anna i si arbeid med ørret-oppdrett.

På Nordsjøfartmuseet i Telavåg blir historia om Nordsjøfarten og tragedien som råka bygda under andre verdskrigen teken vare på og formidla til nye generasjonar. Her får besøkande innblikk i motstandskampen, Shetlandsgjengen og dei dramatiske hendingane som gjorde Telavåg kjend langt utover Noregs grenser.

Museumsleiar Jenny Heggvik ved Nordsjøfartmuseet er blant dei som arbeider for å halde denne viktige krigshistoria levande. Med stort engasjement og solid kunnskap formidlar ho forteljinga om bygda som vart jamna med jorda av den tyske okkupasjonsmakta under andre verdskrigen, og om innbyggjarane som betalte ein høg pris for motet sitt.

Snart kan du også høyre Jenny Heggvik fortelje meir detaljert om dei dramatiske hendingane som råka Telavåg våren 1942, då ho møter redaktør Roy Myrland i podkasten «Langs Vegen No». Der tek ho lyttarane med tett på både menneska, motstandskampen og konsekvensane av ei av dei hardaste hemnaksjonane som vart gjennomførte i Noreg under andre verdskrigen.

Denne vart sett opp av tyske nonner på 1970-talet.

Historia er dessverre ikkje berre aktuell som eit tilbakeblikk. Ho minner oss også om kor sårbare demokrati og menneskerettar kan vere når autoritære krefter får fotfeste. Fridom, deltaking og menneskeverd kan aldri takast for gitt.

Telavåg står att som eit sterkt symbol på kva vanlege menneske kan ofre når kampen står om fridom – og på kva pris eit samfunn kan måtte betale når undertrykking og frykt får rå.

For historia frå Telavåg lærer oss noko viktig:

Fridom er aldri gratis. Og han kjem aldri med livsvarig garanti.

Sjå og høyr meir om Telavåg

Museum og informasjon:
Nordsjøfartmuseet i Telavåg

NRK-program frå Telavåg:
NRK TV – Telavåg

YouTube-video om Telavåg-tragedien:
Telavåg og krigshistoria

Nordsjøfartmuseet sin museumsfilm frå 2020:
Tragedien i Telavåg – museumsfilm

Langs Vegen No. -Ein podkast frå nettavisa www.langsveien.no og Roy Myrland.

I denne episoden av podkasten "Langs Vegen No" blir det både latter, matprat og gode historier frå ei dame som verkeleg kan kunsten å lage skikkeleg god mat – helst med så mykje lokale råvarer som mogleg. På den andre sida av bordet sit nemleg Line Holar Onstad, jenta frå Ski som starta reisa si ved kokk- og stuertskulen i den gamle kvalfangarbyen Sandefjord, før vegen gjekk vidare ut i verda og til slutt enda i det mange meiner er den vakraste bygda i Valdres – Volbu. At redaktør Roy Myrland i nettavisa Langsvegen.no under opptaket blir servert nysteikte kanelbollar og god kaffi av vertinna sjølv, gjer neppe verken humøret eller innhaldet dårlegare.

Før ho slo seg til der, vart det òg tid til fleire år på Svalbard. Og når praten kjem inn på livet på ishavsøya, blir det fort litt blankt i augo hos kjøkkensjefen frå Volbu. Opplevingane der nord har sett djupe spor.

Om det var mellom grytene på restaurantkjøkken, ved kvitdukane på Park Hotel eller ein heilt annan stad reiselysta vakna, er ikkje godt å seie. Men at Line har arbeidd fleire år i utlandet, er det ingen tvil om. Og det hender framleis at "sie spricht sogar ein bisschen Deutsch – zumindest genug für ein gutes Gespräch.“ («Ho snakkar til og med litt tysk – i alle fall nok til ein god prat.») tysk over kjøkkenbenken.

Sidan 2019 har ho vore kjøkkensjef ved Beitostølen Helsesportsenter, der mat handlar om langt meir enn karbonadar og kålstuing. For Line er mat også meistring, livsglede og omsorg servert på tallerkenen. Gjennom gode måltid, nye smakar og praktiske erfaringar får deltakarane med seg inspirasjon som kan gjere kvardagen litt enklare når dei kjem heim att.

Vi får også høyre om familielivet i Valdres, der Line er mor til tre særs musikalske og kreative jenter. Det verkar som både skaparglede, rytmesans og fantasi går i arv.

Det som kanskje skin aller sterkast gjennom i samtalen, er den ekte kjærleiken hennar til matfaget. Ho gleder seg stort når deltakarar ved BHSS tek med seg matglede, kunnskap og nye vanar heim. Samstundes er ho krystallklar på éin ting: Utan dei dyktige, positive og kreative kollegaene på kjøkkenet hadde det aldri vore mogleg å bruke mat som ein så viktig del av behandlinga og rehabiliteringa ved senteret.

Langs Vegen No. -Ein podkast frå nettavisa www.langsveien.no og Roy Myrland.

Møt Bjørn Ola Aukrust frå Lom – tidlegare varaordførar, skuleforkjempar og no den ettertrakta Lomslosen. Ei varm, humoristisk og engasjerande podkastsamtale på Langs Vegen No.

https://www.lomslosen.no/

Varaordføraren som vart rikskjendis med kjepphest og pisk, satte bygda først, og som aldri glømde flokken sin.

Men historia om Bjørn Ola  starta lenge før både kjepphestar, partipiskar og cruiseturistar. Han vaks opp i Lom med fjella som næraste nabo, sterke røter i bygda og ein tidleg respekt og interesse for menneske, historie og samfunnet rundt seg. I Lom er han ein av dei som alltid har hatt eit ekstra blikk for både ungdommen, lokalsamfunnet og framtida til fjellbygdene i Ottadalen.

Gjennom mange år, og eit mangfoldig liv som lærer, kommunepolitikk, varaordførar og sentral Arbeidarparti-politiske arbeidde han for det han meinte tente bygda best. Då kampen om den vidaregåande skule i Lom toppa seg i 2024, valde han å setje «flokken sin» framfor partiboka. Motstanden mot nedlegginga av skulen gjorde han til ein av dei mest profilerte røystene i Innlandet-politikken, og til slutt meldte han seg ut av partiet han hadde vore ein del av store deler av livet.

For resten av landet vart han kanskje mest kjend som mannen som sat til hest utan hest. Kjepphesten han reid på var ikkje tilfeldig vald. Han symboliserte det mange i Lom meinte var den politiske «kjepphesten» til deler av Innlandet Arbeidarparti: nedlegginga av den vidaregåande skulen. Pisken han svinga med var heller ikkje retta mot nokon person, men mot det han opplevde som forsøk på å få kritiske røyster til å marsjere i takt med partilinja. Resultatet vart ein video som fekk stor merksemd langt utanfor bygdegrensene – og som gjorde Bjørn Ola  til eit av dei mest kjende ansikta i den norske skuledebatten den vinteren.

Men dei som kjenner Bjørn Ola  veit at det eigentleg handlar om noko heilt anna: kjærleiken til bygda, historia, naturen og menneska rundt han.Interesse for lokalhistorie, kulturarv og forteljarkunst har alltid vore ein raud tråd gjennom livet hans.

I dag har han lagt frå seg varaordførarklubba og funne ei ny roll som Lomslosen. Der mange guidar puggar manus, fortel Bjørn Ola  historier. Her får turistane møte både fortid og notid gjennom levande forteljingar, lune skråblikk og ekte bygdehumor. Kjærleiken til Lom og Ottadalen skin gjennom i kvart einaste oppdrag, og dei som allereie har vore med Lomslosen på tur, har for lengst oppdaga at dette er noko langt meir enn ei vanleg guiding.

Bli bedre kjent med læraren, politikaren, historieforteljaren, bygdepatrioten og menneskekjennaren Bjørn Ola  Aukrust i denne episoden av Langs Vegen No .

Podkasten er produsert av redaktør Roy Myrland i nettavisa Langsveien.no, med annonsestøtte frå Brun Bygg i Vågå, Gjendebåtane og Bygningstekniker Frode Bertelrud i Begnadalen.

 https://www.lomslosen.no/

Langs Vegen No. -Ein podkast frå nettavisa www.langsveien.no og Roy Myrland.

Verdsmeister i skiskyting på stafett og fellesstart under VM i 2025 i Lenzerheide, Endre Strømsheim, tok 8. mars inn på ei heilt spesiell hytteovernatting: Ragnarokk på Aurdalsåsen i Valdres. Hit, langt frå både stadionlys og standplass, har han følgt spora etter  tungtvass-sabotørane frå kompani Linge, som i mars 1943 la ut på den dramatiske retretten på rundt 600 kilometer frå Rjukan til Sverige.

Ragnarokk er nemleg eitt av stadene sabotørane søkte ly på den strabasiøse turen. På hemsen i hytta sov også Birger Strømsheim (1911–2012) – broren til Endre sin oldefar – saman med dei slitne kameratane sine. Då karane kom fram til hytta, som var eigd av ingeniør Ragnar Christensen, etter ein tung marsj frå Nordre Fjellstølen i Bagn, skal leiaren for "gunnerside" operasjonen Joachim Rønneberg ha sett seg rundt og sagt dei berømte orda:

– Her luktar det jøssing!

Endre Strømsheim går ikkje berre fort på ski – han navigerer også stødig. Med ni kartblad i sekken og god hjelp frå boka Tungtvass-sabotørane sin retrett av Tom Lium har han følgt ruta gjennom fjellet, bokstaveleg tala i sabotørane sine spor.

I denne episoden av podkasten Langs Vegen No møter vi Strømsheim inne i den historiske hytta. Der pratar han og redaktør Roy Myrland om historie, slektsband, kartblad, lange dagsmarsjar – og korleis det eigentleg er å leggje seg til å sove på same loftet som motstandshelter gjorde for over 80 år sidan.

Endre Strømsheim fortel også at han ønskjer å rette ei takk til Brit Håland, dagens eigar av den historiske hytta – «ein stad på Aurdalsåsen» – før han held fram vidare austover i dei historiske spora etter tungtvass-sabotørane.

Langs Vegen No. -Ein podkast frå nettavisa www.langsveien.no og Roy Myrland.

Podcast nr. 2, om "Rockehistorie i Valdres". Frå flower power til forsterkarar på full guffe !

I studioet i GG13-garden på Fagernes tek Bjørn Stendebakken frå Leira i Valdres oss med på ei musikalsk tidsreise gjennom rocken si historie i dalføret. Det startar på 60-talet med den glade hippietida, går vidare gjennom rockesvoltne 70-år og inn i 80-talet med Valdres Musikkforum – krydra med Bjørn sine eigne historier og sterke musikkopplevingar utanfor Valdres. Mot slutten rundar redaktør Roy Myrland av praten med gode spørsmål, medan teknikar Kjell Einar Kana frå Kreativ Videoproduksjon sørgjer for at både lyd og stemning sit som dei skal. Dette er berre første del – og rockereisa held fram i podkast nummer 2.

Langs Vegen No. -Ein podkast frå nettavisa www.langsveien.no og Roy

Langs Vegen No. -Ein podkast frå nettavisa www.langsveien.no og Roy Myrland.

Valdres i hjartet: Vedum om formueskatt, eigarskap og lokalsamfunn

https://youtu.be/EuyyBKUuvq4

Senterparti-leiaren og stortingsrepresentanten Trygve Slagsvold Vedum tok imot redaktør Roy Myrland og podkasten Langs Vegen No i kontoret sitt på Stortinget til ein grundig prat om nokre av dei mest krevjande spørsmåla i norsk økonomi og næringspolitikk.

Der vart han utfordra på både formuesskatt og oppkjøp av norske bedrifter – tema som vekkjer sterke meiningar og uro mange stader i landet. Vedum svara utførleg, med både resonnement, skråblikk og eit solid lass engasjement om eigaskap og distriktspolitikk. Samstundes understreka han at både han og Senterpartiet er opptekne av å gjere ein skikkeleg jobb for at folk skal kunne ha det godt – både no og i framtida. Undervegs tok han fleire svingar innom Valdres, der familiebedrifter og lokalsamfunn blir løfta fram som sjølve ryggrada i verdiskapinga – servert med glimt i auget og ein bonde-metafor eller to. Bodskapen er tydeleg: Nasjonal politikk skal kjennast heilt ut der fylkesvegen er både smal og humpete, og avstanden til Oslo lang.

Langs Vegen No. -Ein podkast frå nettavisa www.langsveien.no og Roy Myrland.

Frå flower power til forsterkarar på full guffe !

I studioet i GG13-garden på Fagernes tek Bjørn Stendebakken frå Leira i Valdres oss med på ei musikalsk tidsreise gjennom rocken si historie i dalføret. Det startar på 60-talet med den glade hippietida, går vidare gjennom rockesvoltne 70-år og inn i 80-talet med Valdres Musikkforum – krydra med Bjørn sine eigne historier og sterke musikkopplevingar utanfor Valdres. Mot slutten rundar redaktør Roy Myrland av praten med gode spørsmål, medan teknikar Kjell Einar Kana frå Kreativ Videoproduksjon sørgjer for at både lyd og stemning sit som dei skal. Dette er berre første del – og rockereisa held fram i podkast nummer 2.

Langs Vegen No. -Ein podkast frå nettavisa www.langsveien.no og Roy Myrland.

Kva skjer når vi sluttar å leite etter svar utanfor oss sjølve?

I denne episoden av Langs Vegen No møter du Marit Reitan i AGAPE instituttet. Det er ein varm og nær samtale om intuisjon, førstetanken og vegen heim til seg sjølv. Ho er rekna av mange som ei av dei fremste rettleiarane i landet innan intuitiv innsikt, men for henne handlar alt om menneska – og om å bidra til eit tryggare og meir heilskapleg liv.

Takk til Spar Beitostølen, Joker Ryfoss og MENY Stavern for stønad og annonsebidrag til Langsvegen.no.

Gjennom forteljingar og refleksjonar blir kjernen i livsverket hennar tydeleg. Og bodskapen, som også er målet med denne podkasten, kan samanfattast slik: –«Eg unner folk å finne vegen til seg sjøl.»

Samtalen tek oss først med tilbake til oppveksten hennar i Steinkjer, og til små og store hendingar som tidleg var med på å forme nysgjerrigheita, omtanken og interessa hennar for det indre livet. Det er tydeleg at dette ikkje berre handlar om metode eller teknikk, men om eit djupt menneskeleg engasjement.

Å stole på førstetanken – og seg sjølv

Praten dreier raskt inn på intuisjon, førstetanken og det å våge å stole på den indre stemma – den som ofte veit meir enn vi gir henne æra for. Marit snakkar om reading , som ho òg kallar ei lesing, og skildrar dette som ei rettleiing som kan gi klarleik, tryggleik og nytt perspektiv.

Ho forklarer på ein jordnær og forståeleg måte korleis ho utføre ei lesing, og understrekar at det ikkje handlar om å få svar utanfrå, men om å hente fram det mennesket allereie ber på. Det er nettopp her Marit si ekte kjærleik til menneske kjem tydeleg fram – ønsket om å gjere andre trygge nok til å stole på seg sjølve.

Agape Instituttet – eit rom for vekst og medvit

Marit starta AGAPE Instituttet i 2005, og har i over 20 år undervist og lese tusenvis av menneske innan sjølvvinnsikt og personleg utvikling. Drivkrafta hennar har heile tida vore ønska om å gi fleire tilgang til sitt eige indre kompass.

Ho meiner evna til å lese seg sjølv og andre er ei sans vi alle er fødde med, og at denne sansa kan trenast – på same måte som alle dei andre sansane våre. Gjennom arbeidet sitt har ho vist ei enorm medmenneskelegheit, der respekt, varme og tillit står heilt sentralt.

Ein samtale prega av varme, alvor og siste

Podkasten blir leid av redaktør Roy Myrland, som med nysgjerrigheit, varme og openheit gir rom for ein fri og levande samtale. Samspellet mellom dei to er prega av nærleik, seinare, alvor og ekte engasjement, og prat rører seg sømlaust mellom det personlege og det større perspektivet.

Lyttaren blir til å vere litt mei til stades i augneblinken – og kanskje slutte å leite så intenst etter svar utanfor seg sjølv.

Ei påminnelse om det vi allereie er

Dette er ei episode som er vanskeleg å oppsummere fullt ut, men lett å anbefale. Ho kan gi både eit smil om munnen og ei stille påminning om noko heilt grunnleggjande:
At mykje av det vi søkjer, allereie finst på innsida – og at vi fortener å finne vegen dit.

AGAPE instituttet: https://www.agapeinstituttet.no/

Fleire videoar med Marit Reitan her:  https://www.youtube.com/results?search_query=marit+reitan&sp=EgIQAQ%253D%253D

Langs Vegen No. -Ein podkast frå nettavisa www.langsveien.no og Roy Myrland.