Anastazja Sidor snuje opowieść o roku obrzędowym i o tym, co z niego zostało – co współcześni Litwini kultywują, o czym pamiętają. Od zimowego kolędowania, poprzez wiosenne chodzenie po Allelui, rytualne huśtanie na wielkich huśtawkach, noc świętojańską i inne obrzędy. Jako twórczyni krajek o tradycyjnych skomplikowanych wzorach mówi również o symbolach w nich ukrytych.

Opowiada: Anastazja Sidor – etnografka, badaczka i animatorka kultury litewskiej, twórczyni krajek.

Audycję zrealizowała: Julita Charytoniuk – śpiewaczka, bębnistka, kulturoznawczyni, animatorka kultury. Od kilkunastu lat prowadzi badania terenowe w Polsce oraz na Polesiu ukraińskim i białoruskim. Dokumentuje i wykonuje pieśni, opracowuje i wydaje płyty z muzyką tradycyjną. Prowadzi warsztaty śpiewu, często we współpracy z wiejskimi wykonawcami, od których wciąż się uczy. Współtworzy zespoły: Z Lasu, Biele, Polesie_PL, Kapela Batareja.

Pieśni w audycji:

Polecamy:

Mastering: Adam Mart

Zdjęcie: Krajki utkane przez Anastazję Sidor. Fot. Julita Charytoniuk

Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki Tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy kulturze tradycyjnej” w 2025 r.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Przybycie plemion Bałtów nad Morze Bałtyckie datuje się na 1–2 tys. lat p.n.e. U starożytnych pisarzy znajdziemy o nich wzmianki przede wszystkim w kontekście handlu bursztynem. To praprzodkowie dzisiejszych Litwinów. Anastazja Sidor opowiada o dziejach Litwinów – ich historii, mowie, którą się współcześnie posługują, oświacie, działalności kulturalnej, czyli o tym co stanowi o tożsamości mniejszości litewskiej w Polsce.

Opowiada: Anastazja Sidor – etnografka, badaczka i animatorka kultury litewskiej, twórczyni krajek.

Audycję zrealizowała: Julita Charytoniuk – śpiewaczka, bębnistka, kulturoznawczyni, animatorka kultury. Od kilkunastu lat prowadzi badania terenowe w Polsce oraz na Polesiu ukraińskim i białoruskim. Dokumentuje i wykonuje pieśni, opracowuje i wydaje płyty z muzyką tradycyjną. Prowadzi warsztaty śpiewu, często we współpracy z wiejskimi wykonawcami, od których wciąż się uczy. Współtworzy zespoły: Z Lasu, Biele, Polesie_PL, Kapela Batareja.

Pieśni w audycji:

Polecamy:

Mastering: Adam Mart

Zdjęcie: Anastazja Sidor z własnoręcznie wykonanymi krajkami. Fot. Julita Charytoniuk

Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki Tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy kulturze tradycyjnej” w 2025 r.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Rola kobiet i dziewczynek w obrzędzie kolędowania nie jest oczywista. Dawniej była to domena męska, kolędowali mali chłopcy, kawalerowie oraz żonaci mężczyźni. Z czasem w kolędniczych orszakach zaczęły pojawiać się młode dziewczęta, a dziś zupełnie naturalnym jest obchodzenie domów w składach dowolnych. Początkowo do kolędowania dołączały panienki wyczekujące zamążpójścia, odwiedzające kawalerów z kolędami życzącymi. W audycji pani Janina Dyjach wspomina lokalną wersję tego zwyczaju – młodsze dziewczynki, chodzące po domach 5 stycznia w wigilię Trzech Króli, ośpiewujące z kolędą życzącą starszych od siebie kawalerów, którzy próbują przed nimi czmychnąć. Opowieść jest spleciona ze wspomnieniami dziecinnych zabaw oraz spotkań ze starszymi od siebie mieszkańcami.

Opowiada: Janina Dyjach (1942) – śpiewaczka ze Zdzisławic w gminie Dzwola, seniorka słynnego zespołu śpiewaczego „Jarzębina” z Kocudzy.

Audycję zrealizowała: Inez Girek – animatorka kultury z Roztocza, zaangażowana w badania terenowe oraz dokumentację i popularyzację tradycji wiejskich orkiestr dętych. Wiceprezeska Fundacji Piszczałka oraz członkini Stowarzyszenia Dom Tańca.

Pieśni w audycji:

Realizacja: Inez Girek

Mastering: Adam Mart

Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy o kulturze tradycyjnej” w 2025 r.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Czasem ratunek dla tradycyjnych obrzędów przychodzi z nieoczekiwanej strony. Gdy w wioskach ucichły Herody, zniknęli szopkarze, kozy, połaźniki i kolędująca kawalerka, tradycję podtrzymywali i podtrzymują do dziś członkowie Ochotniczej Straży Pożarnej – śpiewający, grający, życzący i zbierający datki na ważne dla społeczności cele.

Opowiada: Aleksander Bielak (ur. 1935) – śpiewak, tancerz i plecionkarz-koszykarz ze Zdzisławic w gminie Dzwola. Członek zespołu obrzędowego „Janowiacy”.

Audycję zrealizowała: Inez Girek – animatorka kultury z Roztocza, zaangażowana w badania terenowe oraz dokumentację i popularyzację tradycji wiejskich orkiestr dętych. Wiceprezeska Fundacji Piszczałka oraz członkini Stowarzyszenia Dom Tańca.

Pieśni w audycji:

Realizacja: Inez Girek

Mastering: Adam Mart

Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy o kulturze tradycyjnej” w 2025 r.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego

Na zdjęciu: Aleksander Bielak, fot. Inez Girek

Jak daleko jesteśmy w stanie sięgnąć pamięcią, jeśli chodzi o tradycje kolędnicze? Pani Janina Dyjach przechowuje wspomnienia swojego ojca z początków XX wieku, sprzed pierwszej wojny światowej. Jako młody chłopiec chodził z samego rana po szczodrakach, z oracyjkami dla gospodarzy oraz uszytą przez mamę torbą do zbierania wyjątkowych darów. Niegdyś powszechny na Roztoczu, archaiczny zwyczaj szczodrakowania zapisał się jedynie w archiwach oraz ostatnich wspomnieniach.

Opowieść wieńczy kolejny skarb pamięci, w przeciwieństwie do szczodraków, wyspiewany – XVII-wieczna kolęda o Ewie.

Opowiada: Janina Dyjach (1942) – śpiewaczka i tancerka ze Zdzisławic w gminie Dzwola, seniorka słynnego zespołu śpiewaczego „Jarzębina” z Kocudzy.

Audycję zrealizowała: Inez Girek – animatorka kultury z Roztocza, zaangażowana w badania terenowe oraz dokumentację i popularyzację tradycji śpiewaczych oraz wiejskich orkiestr dętych. Wiceprezeska Fundacji Piszczałka oraz członkini Stowarzyszenia Dom Tańca.

Pieśni w audycji:

Realizacja: Inez Girek

Mastering: Adam Mart

Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy o kulturze tradycyjnej” w 2025 r.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Na zdjęciu: Współczesny szczodraczek-kołaczek. Fot. Inez Girek