NerdCast | نردکست

آتیش آلزایمر از کجا شروع می‌شه؟ | نردکست

آیا آلزایمر واقعاً از داخل مغز شروع می‌شه؟ یا جرقه‌ی اولش یه جای دیگه‌ی بدن، توی غده‌های لنفاوی، زده می‌شه؟

در این قسمت نردکست، از صفر و به زبون ساده می‌ریم سراغ یه پژوهش تازه روی موش‌ها که در سپتامبر ۲۰۲۶ در مجله‌ی Nature Neuroscience منتشر شده. از پروتئین‌های آمیلوئید و تائو شروع می‌کنیم، با سلول‌های تی (سربازهای سیستم ایمنی) و سلول‌های دندریتی (افسرهای اطلاعاتی بدن) آشنا می‌شیم، و می‌بینیم چرا بعضی پژوهشگرها فکر می‌کنن بخشی از آسیب آلزایمر از واکنش ایمنی میاد، نه فقط از خود پروتئین‌ها.

اما این نتیجه چقدر محکمه؟ این پژوهش روی موش بوده و هنوز باید روی مغز انسان تکرار بشه. همراه امیر، قدم به قدم می‌ریم که ببینیم چی کشف شده، چی هنوز معلوم نیست، و این یافته چه درهای تازه‌ای برای درمان باز می‌کنه.

🎧 اگه از این قسمت خوشتون اومد، اون رو برای کسی بفرستید که دوست داره پشت تیترهای علمی رو هم ببینه.

🤝 حامی این قسمت: PhD Atlas

PhD Atlas به شما کمک می‌کنه موقعیت‌های دکتری مناسب با رزومه و شرایط ملیت‌تون رو پیدا کنید؛ هر موقعیت رو با پروفایل شما امتیاز می‌ده و شرایط پذیرش و ویزا رو برای پاسپورت شما بررسی می‌کنه. (نسخه‌ی بتای رایگان)

🌐 https://phdatlas.me

📚 منابع:

• خبر Science News (RJ Mackenzie، ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶)؛ «Alzheimer's damage may begin outside the brain»: https://www.sciencenews.org/article/alzheimers-damage-brain-lymph-nodes

• مقاله‌ی پژوهشی در Nature Neuroscience (سپتامبر ۲۰۲۶)؛ «Priming of CD8+ T cells by peripheral dendritic cells exacerbates tau-mediated neurodegeneration»: https://doi.org/10.1038/s41593-026-02427-5

• مقاله‌ی ۲۰۲۳ در Nature (Chen و همکاران، با پژوهشگران گروه دیوید هولتزمن)؛ «Microglia-mediated T cell infiltration drives neurodegeneration in tauopathy»: https://doi.org/10.1038/s41586-023-05788-0

یادداشت: این پژوهش روی موش انجام شده و نتیجه‌ش هنوز در مغز انسان تأیید نشده. حذف سلول‌های دندریتی از بدو تولد هم برای انسان راه‌حل عملی نیست. تشبیه‌های «آتیش»، «پادگان» و «سربازها» فقط برای ساده‌سازی در قسمت استفاده شدن.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

🤝 حامی این قسمت: PhD Atlas

PhD Atlas به شما کمک می‌کنه موقعیت‌های دکتری مناسب با رزومه، علایق پژوهشی و شرایط ملیت‌تون رو پیدا کنید.

🌐 https://phdatlas.me

آسمانی که ون‌گوگ واقعاً دید | نردکست

آیا آسمان تابلوی «شب پرستاره» فقط حاصل تخیل ونسان ون‌گوگه، یا نشانه‌هایی از آسمان واقعی رو هم در خودش نگه داشته؟

در این قسمت نردکست، با کمک نامه‌های ون‌گوگ، محاسبات نجومی و یک پژوهش تازه، به جنوب فرانسه در سال ۱۸۸۹ سفر می‌کنیم. از ستارهٔ صبحگاهی و هلال ماه تا خوشهٔ قلائص و شکل آشنای ستاره‌ها، سرنخ‌هایی رو دنبال می‌کنیم که شاید به آسمان پشت یکی از معروف‌ترین نقاشی‌های دنیا اشاره داشته باشن.

اما این شواهد چقدر محکم‌اند؟ و آیا می‌شه تاریخ آسمانی رو که نقاش دیده با تاریخ خلق تابلو یکی دونست؟ همراه امیر، جایی میان علم، هنر و تخیل، دنبال پاسخ می‌گردیم.

🎧 اگه از این قسمت خوشتون اومد، اون رو برای کسی بفرستید که دوست داره به آسمون نگاه کنه.

📚 منابع:

• مقالهٔ پژوهشی در Scientific Reports: https://www.nature.com/articles/s41598-026-73025-5

• موزهٔ هنر مدرن نیویورک؛ معرفی تابلوی شب پرستاره: https://www.moma.org/collection/works/79802

• نامهٔ ۷۷۷ ون‌گوگ به تئو؛ توصیف ستارهٔ صبحگاهی: https://vangoghletters.org/detail/urn:mace:huc.knaw.nl:vangogh:let777

• نامهٔ ۷۸۲ ون‌گوگ به تئو؛ اشاره به مطالعه‌ای از آسمان پرستاره: https://vangoghletters.org/detail/urn:mace:huc.knaw.nl:vangogh:let782

• موزهٔ ون‌گوگ؛ دوران اقامت در سن‌رمی: https://www.vangoghmuseum.nl/en/art-and-stories/vincents-life-1853-1890/hospitalization

یادداشت: تاریخ پیشنهادی پژوهش برای آسمان مشاهده‌شده یک فرضیه است و جایگزین قطعی تاریخ‌گذاری متعارف تابلو نیست.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

🎓 حامی این قسمت: پی‌اچ‌دی اطلس

پیدا کردن پوزیشن پی‌اچ‌دی بر اساس رزومه و ملیت شما، از سراسر دنیا

🌐 https://phdatlas.me

🤖 ربات تلگرام: @phdatlas_me_bot

💼 کار ریموت: https://phdatlas.me/remote-jobs

نردکست | قسمت دوم: هشدارِ پدرخوانده

کی به ساختن هوش مصنوعی کمک کرده و از آینده‌اش می‌ترسه؟

جفری هینتون سال‌ها برای پیشرفت شبکه‌های عصبی کار کرد؛ پژوهش‌هایی که بعدها براش جایزه‌ی نوبل آوردن. اما قبل از نوبل، از گوگل بیرون اومد تا آزادانه درباره‌ی خطرهای همین فناوری حرف بزنه. چی باعث شد نگاهش به آینده عوض بشه؟

توی این قسمت نردکست، چهارده سال رو دنبال می‌کنیم؛ از مسابقه‌ی تشخیص تصویر و ظهور چت‌جی‌پی‌تی، تا اعتصاب نویسنده‌های هالیوود، تصمیم‌های کلارنا و تغییراتی که هوش مصنوعی وارد دنیای کار کرده. در ادامه هم به دو گزارش درباره‌ی پیشرفت در ریاضی و رفتار نگران‌کننده‌ی عامل‌های هوش مصنوعی می‌رسیم؛ اتفاق‌هایی که سؤال اعتماد به این ابزارها رو جدی‌تر می‌کنن.

اگه فردا بخشی از کارت رو هوش مصنوعی انجام بده، دوست داری کدوم بخش از تصمیم‌گیری و مسئولیتش همچنان دست خودت بمونه؟

🎙️ روایت: امیر

⏱️ مدت: حدود ۳۲ دقیقه

sources used:

• الکس‌نت و آغاز مسیر: مقاله‌ی اصلی الکس‌نت، ۲۰۱۲ (https://papers.nips.cc/paper_files/paper/2012/file/c399862d3b9d6b76c8436e924a68c45b-Paper.pdf)
• معماری ترنسفورمر: مقاله‌ی Attention Is All You Need، ۲۰۱۷ (https://arxiv.org/abs/1706.03762)
• جایزه‌ی تورینگ هینتون، بنجیو و لکان: اطلاعیه‌ی رسمی ACM (https://awards.acm.org/binaries/content/assets/press-releases/2019/march/turing-award-2018.pdf)
• آلفافولد و پیش‌بینی ساختار پروتئین: گزارش پیشرفت در سال ۲۰۲۰ (https://deepmind.google/blog/alphafold-a-solution-to-a-50-year-old-grand-challenge-in-biology/) و گسترش پایگاه در سال ۲۰۲۲ (https://deepmind.google/blog/alphafold-reveals-the-structure-of-the-protein-universe/)
• عرضه‌ی چت‌جی‌پی‌تی: اطلاعیه‌ی معرفی OpenAI (https://openai.com/index/chatgpt/)
• درخواست توقف موقت آموزش مدل‌های قدرتمندتر: نامه‌ی مؤسسه‌ی آینده‌ی زندگی، مارس ۲۰۲۳ (https://futureoflife.org/open-letter/pause-giant-ai-experiments/)
• هشدار هینتون و خروج از گوگل: گزارش نیویورک‌تایمز، مه ۲۰۲۳ (https://www.nytimes.com/2023/05/01/technology/ai-google-chatbot-engineer-quits-hinton.html) — نسخه‌ی بازچاپ‌شده برای مطالعه (https://www.putneyschool.org/wp-content/uploads/2023/09/NYT-vertical.pdf)
• نویسندگان هالیوود و هوش مصنوعی: خلاصه‌ی رسمی قرارداد WGA در سال ۲۰۲۳ (https://www.wgacontract2023.org/the-campaign/summary-of-the-2023-wga-mba)
• برکناری و بازگشت سم آلتمن: اعلام تغییر مدیریت (https://openai.com/index/openai-announces-leadership-transition/) و اعلام رسمی بازگشت (https://openai.com/index/sam-altman-returns-as-ceo-openai-has-a-new-initial-board/)
• اثر هوش مصنوعی بر اشتغال: تحلیل صندوق بین‌المللی پول، ژانویه‌ی ۲۰۲۴ (https://www.imf.org/en/Blogs/Articles/2024/01/14/ai-will-transform-the-global-economy-lets-make-sure-it-benefits-humanity)
• داستان کلارنا: نتایج اولیه‌ی اعلام‌شده برای دستیار هوش مصنوعی (https://openai.com/index/klarna/)، گزارش بازگشت به استخدام نیروی انسانی (https://www.customerexperiencedive.com/news/klarna-reinvests-human-talent-customer-service-AI-chatbot/747586/) و گزارش رسمی نوامبر ۲۰۲۵ (https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/2003292/000162828025052805/exhibit992klarnapresenta.htm)
• نوبل‌های ۲۰۲۴: اطلاعیه‌ی نوبل فیزیک (https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2024/press-release/) و اطلاعیه‌ی نوبل شیمی (https://www.nobelprize.org/uploads/2024/10/press-chemistryprize2024-3.pdf)
• آینده‌ی مشاغل: گزارش مجمع جهانی اقتصاد، ۲۰۲۵ (https://reports.weforum.org/docs/WEF_Future_of_Jobs_Report_2025.pdf)
• دیپ‌سیک و واکنش بازار: معرفی رسمی DeepSeek R1 (https://deepseek.com/en/news/deepseek-r1/) و گزارش رویترز درباره‌ی افت ارزش بازار انویدیا؛ بازنشر (https://www.koreajoongangdaily.com/business/investors-dump-tech-stocks-after-record-593-billion-nvidia-loss/12473281)
• همکاری با هوش مصنوعی یا سپردن کار به آن: نخستین گزارش شاخص اقتصادی آنتروپیک (https://www.anthropic.com/research/the-anthropic-economic-index)
• هوش مصنوعی و شبه‌فرضیه‌ی ریمان: [گزارش کوانتا

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

🎓 حامی این قسمت: پی‌اچ‌دی اطلس

پیدا کردن پوزیشن پی‌اچ‌دی بر اساس رزومه و ملیت شما، از سراسر دنیا

🌐 https://phdatlas.me

🤖 ربات تلگرام: @phdatlas_me_bot

💼 کار ریموت: https://phdatlas.me/remote-jobs

ده ثانیه‌ای که برای اتم‌ها خریدیم

ده ثانیه برای ما شاید فقط زمان انتظار برای باز شدن یه صفحه باشه. ولی برای دو اتم توی یه آزمایش کوانتومی، همین ده ثانیه می‌تونه فرصتِ انجام قدم بعدی باشه.

توی این قسمت نردکست، می‌ریم سراغ پژوهشی در آکسفورد که توش دو نوع اتم، کارها رو بین خودشون تقسیم کرده‌ان: استرانسیم برای برقراری ارتباط، کلسیم برای نگه‌داشتن اطلاعات کوانتومی.

قدم‌به‌قدم می‌فهمیم درهم‌تنیدگی چیه، فوتون‌ها چطور دو ایستگاه جدا رو به هم وصل می‌کنن، و چرا حفظ کردن یه حالت کوانتومی این‌قدر سخته. بعد هم می‌رسیم به سؤال اصلی: این آزمایش چه کمکی به ساخت شبکه‌هایی می‌کنه که توشون چند کامپیوتر کوانتومی با هم کار کنن؟

یه داستان دربارهٔ نور، حافظه و خریدن زمان؛ بدون نیاز به پیش‌زمینهٔ فیزیک کوانتومی.

منابع اصلی این قسمت

• مقالهٔ پژوهشی: درهم‌تنیدگی چندذره‌ای میان گونه‌های مختلف اتم در یک شبکهٔ کوانتومی (https://journals.aps.org/prl/abstract/10.1103/qpsf-nlp9) — نوشتهٔ داگال مین و همکاران، Physical Review Letters، اکتبر ۲۰۲۶.
• گزارش رسمی دانشگاه آکسفورد دربارهٔ این آزمایش (https://www.physics.ox.ac.uk/news/quantum-network-entangles-several-atoms-different-elements)
• خبر Phys.org: حفظ درهم‌تنیدگی یون‌های دور از هم برای حدود ده ثانیه (https://phys.org/news/2026-10-atomic-memory-distant-ions-entangled.html)
• پژوهش مرتبط دربارهٔ محاسبات کوانتومی توزیع‌شده از طریق پیوند نوری (https://www.nature.com/articles/s41586-024-08404-x) — Nature، فوریهٔ ۲۰۲۵.

منابع آموزشی برای توضیح مفاهیم

• کیوبیت، برهم‌نهی و تداخل — IBM Quantum Learning (https://quantum.cloud.ibm.com/learning/en/courses/quantum-business-foundations/quantum-computing-fundamentals)
• درهم‌تنیدگی و تفاوتش با هم‌بستگی معمولی — IBM Quantum Learning (https://quantum.cloud.ibm.com/learning/en/courses/basics-of-quantum-information/entanglement-in-action/introduction)
• چرا نمی‌شه از هر حالت کوانتومی ناشناخته‌ای یک کپی بی‌نقص گرفت؟ — IBM Quantum Learning (https://quantum.cloud.ibm.com/learning/en/courses/basics-of-quantum-information/quantum-circuits/limitations-on-quantum-information)
• سردسازی و کنترل یون‌ها برای پردازش اطلاعات کوانتومی — NIST (https://www.nist.gov/news-events/news/2009/08/nist-demonstrates-sustained-quantum-computation-processing)

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

امروز قراره پرده از رازهای زندگی یکی از درخشان‌ترین ذهن‌های تاریخ، ماری کوری، برداریم. فکر می‌کنید همه چیز رو در مورد این نابغه علمی می‌دونید؟ شاید نه!

توی این قسمت، از ماری کوری‌ای صحبت می‌کنیم که کمتر شنیده‌اید: زنی که با رسوایی‌ها و چالش‌های بزرگی روبرو شد، مادری فداکار برای دو دختر دانشمندش، ایرن و ایو، و الهام‌بخشی برای میلیون‌ها نفر. چطوری یک خبرنگار آمریکایی زندگی‌اش رو متحول کرد و کمک کرد تا جایزه نوبل دومش رو دریافت کنه؟ چطور با سختی‌های جنگ جهانی و بیماری دست و پنجه نرم کرد؟ و مهم‌تر از همه، میراث علمی و خانوادگی‌اش چطور دنیای ما رو برای همیشه تغییر داد؟

حمایت از نردکست

کمک‌های مالی: https://hamibash.com/nerdcast

شبکه‌های اجتماعی

instagram.com/nerdcastt

twitter.com/nerdcast2

https://virgool.io/@n3rdcastt

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

امروز قراره پرده از رازهای زندگی یکی از درخشان‌ترین ذهن‌های تاریخ، ماری کوری، برداریم. فکر می‌کنید همه چیز رو در مورد این نابغه علمی می‌دونید؟ شاید نه!

توی این قسمت، از ماری کوری‌ای صحبت می‌کنیم که کمتر شنیده‌اید: زنی که با رسوایی‌ها و چالش‌های بزرگی روبرو شد، مادری فداکار برای دو دختر دانشمندش، ایرن و ایو، و الهام‌بخشی برای میلیون‌ها نفر. چطوری یک خبرنگار آمریکایی زندگی‌اش رو متحول کرد و کمک کرد تا جایزه نوبل دومش رو دریافت کنه؟ چطور با سختی‌های جنگ جهانی و بیماری دست و پنجه نرم کرد؟ و مهم‌تر از همه، میراث علمی و خانوادگی‌اش چطور دنیای ما رو برای همیشه تغییر داد؟

حمایت از نردکست

کمک‌های مالی: https://hamibash.com/nerdcast

شبکه‌های اجتماعی

instagram.com/nerdcastt

twitter.com/nerdcast2

https://virgool.io/@n3rdcastt

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

توی این قسمت به زبان ساده در مورد ترمودینامیک صحبت میکنیم

از این جور قسمت ها قراره بیشترپخش بشه، به این دلیل که هدف نردکست همیشه این بوده که بخش بیشتری از جامعه با مفاهیم علمی اشنا بشند و درک نسبی پیدا کنند

.توجه** اگه از قبل در مورد این موضوع اطلاع دارید میتونید به این قسمت گوش ندید و به جاش برای افرادی که میدونید علاقه مند هستند بفرستید اینطوری کمکی هم به هدف نردکست کردید

اگه بدلیل فیلتر و سانسور نمیتونید به این قسمت گوش بدهدید میتونید فیلترشکن نردکست رو تهیه کنید

تنها با پرداخت 50 هزارتومن از یک ماه اینترنت آزاد و بدون محدودیت حجم بهره مند شوید.

t.me/nod3re

حمایت از نردکست

کمک‌های مالی: https://hamibash.com/nerdcast

شبکه‌های اجتماعی

instagram.com/nerdcastt

twitter.com/nerdcast2

https://virgool.io/@n3rdcastt

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

توی این قسمت به ادامه قسمت عطارد تنها نیست می پردازیم

مطالب تکمیلی این قسمت در اینستاگرام نردکست آپلود شده

مرسی که به نردکست گوش میدید

تلفظ درست این سیاره عٌطارِد است اما این قسمت قبلا ضبط شده است.

حمایت از نردکست

کمک‌های مالی: https://hamibash.com/nerdcast

شبکه‌های اجتماعی

instagram.com/nerdcastt

twitter.com/nerdcast2

https://virgool.io/@n3rdcastt

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

توی این قسمت به ادامه مجموعه ی منظومه شمسی می پردازیم

این قسمت در دو بخش پخش میشه

مطالب تکمیلی این قسمت در اینستاگرام نردکست آپلود شده

مرسی که به نردکست گوش میدید

حمایت از نردکست

کمک‌های مالی: https://hamibash.com/nerdcast

شبکه‌های اجتماعی

instagram.com/nerdcastt

twitter.com/nerdcast2

https://virgool.io/@n3rdcastt

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

در این قسمت نگاهی به تاریخ هوش مصنوعی میندازیم همینطور تحولات این زمینه در طی تاریخ به خصوص در دهه 50 که به سرعت پیشرفت کرد و باعث شد نگاه های بیشتری به این زمینه بشه، صحبت کنم و خب سعی میکنم به نکته های کیلیدی و همینطور تغییرهای اساسی در این زمینه هم اشاره کنم. همینطور در مورد کنفرانس دارتموث که یه جورایی این زمینه به دنیا اومد صحبت میکنیم و همینطور در مورد برنامه های اولیه ای که در این زمینه درست شده اند مثل الیزا و ربات شاکی خواهید شنید

بعد از اون سری به پستی و بلندی های این زمینه در طول تاریخ میزنیم به خصوص در دهه 70 و 80 و همینطور که به حال نزدیک میشیم بیشتر در مورد تاثیرات هوش مصنوعی در زندگی روزمره صحبت میکنیم

حمایت از نردکست

کمک‌های مالی: https://hamibash.com/nerdcast

شبکه‌های اجتماعی

instagram.com/nerdcastt

twitter.com/nerdcast2

https://virgool.io/@n3rdcastt

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.