Oercast

De Herderskruistocht van 1320 is een opmerkelijke en vaak vergeten episode uit de middeleeuwse geschiedenis. In de ruim twee eeuwen daarvoor waren er negen officiële kruistochten geweest, maar daarnaast waren er ook zogenaamde ‘volkskruistochten’, zoals deze, die een meer spontaan karakter hadden.

Wat maakte mensen in Noord-Frankrijk in 1320 zo licht ontvlambaar, dat ze zich vol overgave in het ongewisse avontuur van een kruistocht stortten? Wat was de sociale achtergrond van degenen die eraan deelnamen? Harm Jan Wilbrink onderzoekt deze vragen en komt uiteindelijk tot de slotsom dat we ook in deze tijd van deze geschiedenis kunnen leren.

De muziek is van Elayne Lussenburg, gespeeld op nyckelharpa.

De serie over de Veertiende Eeuw bevat inmiddels de volgende afleveringen:

Uit de video Over 'De Waanzinnige Veertiende Eeuw' en 'De Bodem der Waddenzee'
https://youtu.be/Bsc9uZWPHTo?si=Eaaz-quXf_hsT9XP&t=223 (24 augustus 2026)

Uit de video Springtij, ridders en ridderlijkheid
https://youtu.be/gX8RTQ7kKAA?si=mJEJL5Ny5tHsrt2p&t=286 (31 augustus 2026)

Uit de video Waterstanden, Michaël Zeeman, Marken en de kencijfers van de 14e eeuw
https://youtu.be/8mc4srYiCwo?si=WcSDRhkAXsm-WSBX&t=577 (5 september 2026)

Uit de video Hunebedden, steenkisten, de veertiende eeuw — en meer
https://youtu.be/AjDFMbhF_L4?si=ehDEg3IHrKuJyF_y&t=568 (14 september 2026)

De video Petrarca over het ‘gouden en purperen’ pausdom van Avignon – Geert Grote over de Dom
https://youtu.be/2SpApY8-bjA (20 september 2026)

De video #15 – De vergeten Herderskruistocht van 1320 (Oercast)
https://youtu.be/pgxR_jgH7U8 (13 oktober 2026)

Schrijf je in voor de nieuwsbrief van Stichting de Wilde Mens:
https://laposta.nl/f/ssvevkyvhzdl

Nieuwe afleveringen verschijnen iedere dinsdag.

Missie

De Oercast: een podcast over de mens, zijn evolutie en zijn geschiedenis.

In de Oercast onderzoekt Harm Jan Wilbrink hoe de mens en zijn leefwereld door de tijd heen veranderen en hoe ze elkaar beïnvloeden. Het grote verhaal is dat de mens evolutionair gevormd is in de Steentijd en nu in de moderne tijd is beland, met alle gevolgen van dien.

Stichting de Wilde Mens, de uitgever van dit kanaal, gaat uit van de gedachte dat een eenvoudig en gemeenschappelijk leven beter aansluit bij onze evolutionaire achtergrond. Deze overtuiging blijft in de afzonderlijke afleveringen vaak impliciet. Zo kan in afleveringen over de geschiedenis van het wadlopen of het boerenleven, zoals behandeld in Oercast #3, het beeld naar voren komen dat het leven vroeger in de regel eenvoudiger was, zonder dit expliciet te maken.

De Wilde Mens:
http://www.dewildemens.nl

Presentatie, redactie en geluid: Harm Jan Wilbrink
http://www.harmjanwilbrink.nl

Ontwerp logo’s en thumbnails: Frank Zuithof
http://www.logo-shop.nl

Website: Wabke Bouman
http://www.wabke.nl

#oercast #prehistorie #middeleeuwen #evolutie #menselijkgedrag

Meer over Harm Jan Wilbrink

Schrijf je in voor de persoonlijke nieuwsbrief:
https://laposta.nl/f/sscxlr99te3f

http://www.wadlopen-moddergat.nl
http://www.facebook.com/wadlopen
https://www.instagram.com/dewildemens
https://nl.linkedin.com/in/wadlopen

Sinds het leven zich een kleine vier miljard jaar geleden ontwikkelde heeft het te maken gehad met een dagelijkse afwisseling van dag en nacht. Tot enkele generaties terug werd er zeer spaarzaam gebruik gemaakt van kunstlicht, maar recent is dit enorm toegenomen. Dit gebruik van kunstlicht heeft gevolgen voor onze gezondheid.En dit geldt niet alleen voor licht binnenshuis: ook het aangezicht van de aarde wordt ’s nachts steeds lichter, met gevolgen voor onder andere trekvogels en insecten.De Zweedse bioloog Johan Eklöf schreef hierover het Darkness Manifesto. Zijn ideeën worden in deze video besproken en hij komt met enkele kernuitspraken aan het woord.Ik bespreek de opvatting van Eklöf aan de hand van deze video https://www.youtube.com/watch?v=iTPIKBLT9v8:Schrijf je in voor de nieuwsbrief van Stichting De Wilde Mens: https://laposta.nl/f/ssvevkyvhzdlNieuwe afleveringen verschijnen iedere dinsdag.Missie:We leefden 98 procent van ons bestaan als Homo sapiens in de Steentijd. Die wereld heeft ons gevormd tot wie we zijn en bepaalt nog altijd onze lichamelijke behoeften en de werking van onze geest. In de Oercast onderzoek ik hoe jager-verzamelaars nog voortleven in de hedendaagse mens en wat archeologie te maken heeft met ons dagelijks leven anno nu.Het geluid na de teaser is een bullroarer, ook wel zoemsteen genoemd: een ronddraaiend stuk hout, bot of steen aan een touw, waarmee een diep zoemend geluid wordt gemaakt dat over grote afstanden hoorbaar is. Bullroarers komen voor in verschillende traditionele culturen wereldwijd en mogelijk werden ze al in de Steentijd gebruikt.De Wilde Mens:http://www.dewildemens.nlPresentatie, redactie en geluid: Harm Jan Wilbrinkhttp://www.harmjanwilbrink.nlOntwerp logo’s en thumbnails: Frank Zuithofhttp://www.logo-shop.nlWebsite: Wabke Boumanhttp://www.wabke.nl

We leven in een wereld waarin steeds meer prikkels, vermaak en onmiddellijke beloningen binnen handbereik zijn. Volgens Anna Lembke leidt het stapelen van ‘pleziertjes’ ertoe dat we steeds meer dopamineprikkels nodig hebben en uiteindelijk steeds meer met lege handen komen te staan.

Ik bespreek de opvatting van Anna Lembke aan de hand van deze uitzending van Tegenlicht:

https://tegenlicht.vpro.nl/artikelen/dit-doet-dopamine-met-ons-brein-en-zo-krijg-je-je-cravings-onder-controle

Schrijf je in voor de nieuwsbrief van Stichting De Wilde Mens:
https://laposta.nl/f/ssvevkyvhzdl

Nieuwe afleveringen verschijnen iedere dinsdag.

Missie:

We leefden 98 procent van ons bestaan als Homo sapiens in de Steentijd. Die wereld heeft ons gevormd tot wie we zijn en bepaalt nog altijd onze lichamelijke behoeften en de werking van onze geest. In de Oercast onderzoek ik hoe jager-verzamelaars nog voortleven in de hedendaagse mens en wat archeologie te maken heeft met ons dagelijks leven anno nu.

Het geluid na de teaser is een bullroarer, ook wel zoemsteen genoemd: een ronddraaiend stuk hout, bot of steen aan een touw, waarmee een diep zoemend geluid wordt gemaakt dat over grote afstanden hoorbaar is. Bullroarers komen voor in verschillende traditionele culturen wereldwijd en mogelijk werden ze al in de Steentijd gebruikt.

De Wilde Mens:
http://www.dewildemens.nl

Presentatie, redactie en geluid: Harm Jan Wilbrink
http://www.harmjanwilbrink.nl

Ontwerp logo’s en thumbnails: Frank Zuithof
http://www.logo-shop.nl

Website: Wabke Bouman
http://www.wabke.nl

Onder de kop ‘We herenigen aardappelen met hun oer-microbioom uit Ecuador’ stond op 1 april een artikel in de NRC. Het ging over onderzoeker Dario X. Ramirez-Villacis, die promoveerde op dit onderwerp. Lees hier het artikel in de NRC: https://www.nrc.nl/nieuws/2026/04/01/we-herenigen-aardappelen-met-hun-oer-microbioom-uit-ecuador-a4922357

Schrijf je in voor de nieuwsbrief van Stichting De Wilde Mens: https://laposta.nl/f/ssvevkyvhzdl

Nieuwe afleveringen verschijnen iedere dinsdag.

Missie:
We leefden 98 procent van ons bestaan als Homo sapiens in de Steentijd. Die wereld heeft ons gevormd tot wie we zijn en bepaalt nog altijd onze lichamelijke behoeften en de werking van onze geest. In de Oercast onderzoek ik hoe jager-verzamelaars nog voortleven in de hedendaagse mens en wat archeologie te maken heeft met ons dagelijks leven anno nu.

Het geluid na de teaser is een bullroarer, ook wel zoemsteen genoemd: een ronddraaiend stuk hout, bot of steen aan een touw, waarmee een diep zoemend geluid wordt gemaakt dat over grote afstanden hoorbaar is. Bullroarers komen voor in verschillende traditionele culturen wereldwijd en mogelijk werden ze al in de Steentijd gebruikt.

De Wilde Mens:
http://www.dewildemens.nl

Presentatie, redactie en geluid: Harm Jan Wilbrink
http://www.harmjanwilbrink.nl

Ontwerp logo’s en thumbnails: Frank Zuithof
http://www.logo-shop.nl

Website: Wabke Bouman
http://www.wabke.nl

#11– Waarom worden exacte wetenschappers irrationeel als het om mensen gaat?
Afgelopen maart verscheen een video van astrofysicus Neil de Grasse Tyson, die al meer dan vijf miljoen keer bekeken werd. Op de thumbnail staat 'Let's be rational' en de video heet vertaald: de visie van een wetenschapper op oorlog. Maar het gekke is dat hij niet verder komt dan het idee dat als mensen niet met elkaar praten, ze uiteindelijk wapens gaan gebruiken. Hij gaat helemaal voorbij aan de mogelijke opbrengsten van oorlog.

Beluister de aflevering via een link in de reacties.

De in deze aflevering besproken video:
https://www.youtube.com/watch?v=XI9NG068TwI

Nieuwe afleveringen verschijnen iedere dinsdag.

Missie:

We leefden 98 procent van ons bestaan als Homo sapiens in de Steentijd. Die wereld heeft ons gevormd tot wie we zijn en bepaalt nog altijd onze lichamelijke behoeften en de werking van onze geest. In de Oercast onderzoek ik hoe jagers-verzamelaars nog voortleven in de hedendaagse mens en wat archeologie te maken heeft met ons dagelijks leven anno nu.

Het geluid na de teaser is een bullroarer, ook wel zoemsteen genoemd: een ronddraaiend stuk hout, bot of steen aan een touw, waarmee een diep zoemend geluid wordt gemaakt dat over grote afstanden hoorbaar is. Bullroarers komen voor in verschillende traditionele culturen wereldwijd en mogelijk werden ze al in de Steentijd gebruikt om over langere afstanden te communiceren.

De Wilde Mens:
http://www.dewildemens.nl

Presentatie, redactie en geluid: Harm Jan Wilbrink
http://www.harmjanwilbrink.nl

Ontwerp logo's en thumbnails: Frank Zuithof
http://www.logo-shop.nl

Website: Wabke Bouman
http://www.wabke.nl

Het leven op aarde had een kwart van de leeftijd van het universum nodig om vanuit eencelligen uit te groeien tot meercellig leven. Vanaf dat moment is het relatief gezien maar een klein sprongetje via de dinosauriërs naar ons, Homo sapiens. Harm Jan Wilbrink wil laten zien in deze aflevering hoe lang de aarde in relatief rustige omstandigheden heeft verkeerd, waardoor het wonder van het leven heeft kunnen ontstaan.

Nieuwe afleveringen verschijnen iedere dinsdag.

De in deze aflevering besproken uitzending van Showroom met Dirk van Noort, de man die niet geloofde dat de mens op de maan was geweest:
https://www.youtube.com/watch?v=L1UEx9BqW6M&t=5s

Missie:

We leefden 98 procent van ons bestaan als Homo sapiens in de Steentijd. Die wereld heeft ons gevormd tot wie we zijn en bepaalt nog altijd onze lichamelijke behoeften en de werking van onze geest. In de Oercast onderzoek ik hoe jagers-verzamelaars nog voortleven in de hedendaagse mens en wat archeologie te maken heeft met ons dagelijks leven anno nu.

Het geluid na de teaser is een bullroarer, ook wel zoemsteen genoemd: een ronddraaiend stuk hout, bot of steen aan een touw, waarmee een diep zoemend geluid wordt gemaakt dat over grote afstanden hoorbaar is. Bullroarers komen voor in verschillende traditionele culturen wereldwijd en mogelijk werden ze al in de Steentijd gebruikt om over langere afstanden te communiceren.

De Wilde Mens:
http://www.dewildemens.nl

Presentatie, redactie en geluid: Harm Jan Wilbrink
http://www.harmjanwilbrink.nl

Ontwerp logo's en thumbnails: Frank Zuithof
http://www.logo-shop.nl

Website: Wabke Bouman
http://www.wabke.nl

Het lijkt erop dat we in onze omgang met elkaar steeds meer een rol gaan spelen. Dat blijkt niet zozeer uit onderzoek, maar Harm Jan Wilbrink beschouwt dit als een ervaringsfeit. Het volgt ook uit een analyse van het idee dat het lonender is geworden in een meer open samenleving, vergeleken met het leven in een maatschappij die meer gesloten is. Iemand die bewust afscheid wilde nemen van het acteren was de poppenspeler Jozef van den Berg. Wat kunnen wij van hem leren?

Nieuwe afleveringen verschijnen iedere dinsdag.

Besproken video in deze aflevering: https://www.youtube.com/watch?v=uZpfDvRhAWg&t=1216s

Missie:

We leefden 98 procent van ons bestaan als Homo sapiens in de Steentijd. Die wereld heeft ons gevormd tot wie we zijn en bepaalt nog altijd onze lichamelijke behoeften en de werking van onze geest. In de Oercast onderzoek ik hoe jagers-verzamelaars nog voortleven in de hedendaagse mens en wat archeologie te maken heeft met ons dagelijks leven anno nu. Het geluid na de teaser is een bullroarer, ook wel zoemsteen genoemd: een ronddraaiend stuk hout, bot of steen aan een touw, waarmee een diep zoemend geluid wordt gemaakt dat over grote afstanden hoorbaar is. Bullroarers komen voor in verschillende traditionele culturen wereldwijd en mogelijk werden ze al in de Steentijd gebruikt om over langere afstanden te communiceren.

De Wilde Mens:

http://www.dewildemens.nl

Presentatie, redactie en geluid: Harm Jan Wilbrink

http://www.harmjanwilbrink.nl

Ontwerp logo’s en thumbnails: Frank Zuithof

http://www.logo-shop.nl

Website: Wabke Bouman

http://www.wabke.nl

Het idee van ‘eigen schuld’ is niet iets dat eens en voor altijdbij de menselijke samenleving heeft behoord. Waarschijnlijk zal het idee in jager-verzamelaarsgemeenschappen weinig of geen betekenis hebben gehad, terwijl het vandaag de dag sterker in onze geest verankerd lijkt te zijn dan ooit. De grootste sprong in deze richting lijkt te zijn gemaakt tijdens de Reformatie. Voor die tijd moet bijvoorbeeld de armenzorg algemener zijn geweest, terwijl Maarten Luther zich de vraag begon te stellen welke armen door hun eigen schuld in de problemen waren gekomen.

Nieuwe afleveringen verschijnen iedere dinsdag.

Missie:

We leefden 98 procent van ons bestaan als Homo sapiens in de Steentijd. Die wereld heeft ons gevormd tot wie we zijn en bepaalt nog altijd onze lichamelijke behoeften en de werking van onze geest. In de Oercast onderzoek ik hoe jagers-verzamelaars nog voortleven in de hedendaagsemens en wat archeologie te maken heeft met ons dagelijks leven anno nu.

Het geluid na de teaser is een bullroarer, ook wel zoemsteengenoemd: een ronddraaiend stuk hout, bot of steen aan een touw, waarmee een diep zoemend geluid wordt gemaakt dat over grote afstanden hoorbaar is. Bullroarers komen voor in verschillende traditionele culturen wereldwijd en mogelijk werden ze al in de Steentijd gebruikt om over langere afstanden te communiceren.

Bronnen:

Oorspronkelijke tekst (Maarten Luther):
„…daß die Fürsten,Herren, Rathschreiber und jedermann hüten und sich vor den Bettlern acht geben sollen, und lernen, daß, wo man nicht willigen und nüzlichen Nachbarn und ehrlichen Armen helfen und geben will, wie Gott es gebietet, sondern durch des Teufels Verführung und wider Gottes Gericht zehnmal so viel an Vaganten und verzweifelte Schurken gibt – wie wir es bishero bei Klöstern, Kirchen, Capellen und Bettelmönchen getan haben, und gänzlich den wahren Armen entsagt haben.“

Uit:Luther, M. (1528). Vorwort zur Ausgabe von Liber Vagatorum.Wittenberg. Online editie:https://www.gutenberg.org/files/46287/46287-h/46287-h.htm

Weber, M. (1920). Die protestantische Ethik und der Geist des Kapitalismus. In Gesammelte Aufsätze zur Religionssoziologie (Bd. I, hoofdstuk Die religiösen Grundlagen der innerweltlichen Askese). J.C.B. Mohr (Paul Siebeck).https://books.google.com/books?id=sPbHhLxqSQcC

De Wilde Mens:

http://www.dewildemens.nl

Presentatie,redactie en geluid: Harm Jan Wilbrink

http://www.harmjanwilbrink.nl

Ontwerp logo’s enthumbnails: Frank Zuithof

http://www.logo-shop.nl

Website: WabkeBouman

http://www.wabke.nl

Door het gebruik van beeldschermen krijgen we lichtprikkels binnen, ook als het buiten donker is. Daardoor raakt ons dag- en nachtritme verstoord. Omdat streamingdiensten en sociale media geld verdienen aan iedere minuut die jij op hun platform doorbrengt, wordt er alles aan gedaan om jouw aandacht zo lang mogelijk vast te houden. Daarbij wordt gebruikgemaakt van oersystemen die zijn ontstaan tijdens onze evolutie. In deze aflevering bespreek ik de ideeën van Richard Cytowic, hoogleraar neurologie, aan de hand van een video op YouTube.

De in deze aflevering besproken video: Big Think. (16 februari 2026). Your brain wasn't built to hold this much information | Richard Cytowic. [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=t0qq9R__XiQ

Nieuwe afleveringen verschijnen iedere dinsdag.

Missie:

We leefden 98 procent van ons bestaan als Homo sapiens in de Steentijd. Die wereld heeft ons gevormd tot wie we zijn en bepaalt nog altijd onze lichamelijke behoeften en de werking van onze geest. In de Oercast onderzoek ik hoe jagers-verzamelaars nog voortleven in de hedendaagsemens en wat archeologie te maken heeft met ons dagelijks leven anno nu.

Het geluid na de teaser is een bullroarer, ook wel zoemsteen genoemd: een ronddraaiend stuk hout, bot of steen aan een touw, waarmee een diep zoemend geluid wordt gemaakt dat over grote afstanden hoorbaar is. Bullroarers komenvoor in verschillende traditionele culturen wereldwijd en mogelijk werden ze al in de Steentijd gebruikt om over langere afstanden te communiceren.

De Wilde Mens:

http://www.dewildemens.nl

Presentatie,redactie en geluid: Harm Jan Wilbrink

http://www.harmjanwilbrink.nl

Ontwerp logo’s enthumbnails: Frank Zuithof

http://www.logo-shop.nl

Website: Wabke Bouman

http://www.wabke.nl

Als we ons afvragen wanneer mensen in de prehistorie samenwerkten en wanneer conflicten ontstonden, dan is het volgens Harm Jan vooral van belang onderscheid te maken tussen wat zich binnen de eigen groep afspeelde en watdaarbuiten gebeurde. Dit vanwege het grote belang van hetgroepslidmaatschap, vergeleken met onze tijd.

In deze aflevering kijken we daarom naar de verschillen tussen het leven in stamverband en de moderne, meer open en vaak stedelijke samenleving.

Het leven in kleine groepen lijkt weinig vrijheid te kennen, maar volgens Harm Jan zijn zulke gemeenschappen soms juist beter in staat om mensen met wie zogezegd ‘iets is’ een plaats in de gemeenschap te bieden.

Nieuwe afleveringen verschijnen iedere dinsdag.

YouTubekanaal Will Lord: https://www.youtube.com/user/Beyond2000bc

Missie:

We leefden 98 procent van ons bestaan als Homo sapiens in de Steentijd. Die wereld heeft ons gevormd tot wie we zijn en bepaalt nog altijd onze lichamelijke behoeften en de werking van onze geest. In de Oercast onderzoek ik hoe jagers-verzamelaars nog voortleven in de hedendaagse mens en wat archeologie te maken heeft met ons dagelijks leven annonu.

Het geluid na de teaser is een bullroarer, ook wel zoemsteen genoemd: een ronddraaiend stuk hout, bot of steen aan een touw, waarmee een diep zoemend geluid wordt gemaakt dat over grote afstanden hoorbaar is. Bullroarers komen voor in verschillende traditionele culturen wereldwijd en mogelijkwerden ze al in de Steentijd gebruikt om over langere afstanden te communiceren.

De Wilde Mens:http://www.dewildemens.nl

Presentatie, redactie en geluid: Harm Jan Wilbrink http://www.harmjanwilbrink.nl

Ontwerp logo’s en thumbnails: Frank Zuithof http://www.logo-shop.nl

Website: Wabke Bouman http://www.wabke.nl