Oksijenasyon acil servislerin ve hastane öncesi sağlık hizmetlerinde günlük klinik pratiğinin en sık uygulanan ve en önemli parçalarından biri​1​, peki hastalara her gün uyguladığımız oksijen terapisini yeterince tanıyor muyuz?

Pandemi sürecinde hastaları oksijenize etmek için mekanik ventilasyondan bahsettik ama her gün uyguladığımız oksijen terapisini yeterince irdelemediğimizi düşünerek bu konuyu tartışalım istedim. Bu yazıda günlük klinik pratiğimizde sıklıkla kullandığımız yöntemleri ve özelliklerini ele alacağız.

Ancak başlamadan önce oksijenin bir ilaç olduğunu hatırlatmak gerekli!

Yani uygun doz, uygun süre, uygun sıklık ve uygun yöntem kullanılmalı!

Her ilaçta olduğu gibi azı yetersiz, fazlası zararlı​2​

Oksijenasyon

Hastaların havayolu yönetiminde temel amacımız hastalara yeterli ventilasyon ve oksijenizasyon sağlamaktır.​2​ Oksijen hipoksemi üzerine etkili ancak hipoksemik olmayan nefes darlığında kandaki yeterli O2 düzeylerini sağlamak, miyokard iş yükünü azaltmak, hipoksemiyi önlemek/mevcutsa tedavi etmek temel amaçlarımız arasında yer alıyor. Bu yazımızda kullandığımız yöntemler ve özellikleri ele alınacak. Bu konuda kullanılan yöntemlerin temel çerçevesi ve hangi hastalara nasıl oksijen verilmesi gerektiğine yönelik Başak Bayram'ın yazısına buradan ulaşabilirsiniz.

Orta ve ciddi hipokseminin acil servislere solunum yetmezliği ile başvurduğunu göz önüne alırsak temel sınıflandırmayı gözden geçirmek gerekli.

SınıflamaPaO2Normal80-100 mm HgHafif Hipoksemi60-80 mm HgOrta Hipoksemi40-60 mm HgCiddi Hipoksemi< 40 mm HgOksijenasyon için hipoksi sınıflaması

Oksijenasyon Temel Tanımlar

Hastalara oksijen tedavisi sürecinde temel parametrelere hakimiyet, ekipmanı tanımak, hastanın ihtiyacını belirlemek ve uygun şekilde takip edebilmek başarılı bir oksijenasyon sürecinin temellerini oluşturuyor. Bu temel tanımlar arasında anlamamız gereken başlıklar;

* Akım (low flow-high flow) * O2 konsantrasyonu * Tepe inspiratuar akım (peak inspiratory flow) * FiO2 (İnspire edilen oksijen fraksiyonu)

Akım (düşük ve yüksek akım)

Kullandığımız yöntemler verdiğimiz akım hızlarına göre sınıflandırılmaktadır. Bu sınıflamada dikkati çeken venturi maskelerini yüksek akımlı yöntemlere dahil edilmesidir. Belirlenmiş FiO2 sağlama özellikleri nedeniyle diğer geleneksel yöntemlerden farklı sınıflanmıştır.

Düşük Akımlı Yöntemler (FiO2 düzeyi kontrol edilemez.)Nasal KanülBasit Yüz MaskesiNon-Rebreather MaskelerDiffüzör maskeYüksek Akımlı Yöntemler (FiO2 düzeyi kontrol edilebilir.)Ventüri MaskeYüksek Akımlı Nasal KanülNon-invaziv mekanik ventilasyonİnvaziv mekanik ventilasyon

Temel tanımları anlamak için verdiğimiz oksijenin konsantrasyonunu ve hastanın aldığı oksijenin düzeyini anlamak için kısa bir monolog yapalım:

Soru: Normalde oda havasında (atmosfer) O2 düzeyleri ne kadar?Cevap: %21Soru: Peki oksijen tüpü yada hastanelerdeki santral oksijen kaynaklarından çıkan oksijen düzeyi nedir? (Diğer bir söylemle, oksijeni açtığınız anda akış ölçerden çıkan oksijenin FiO2'si nedir?)Cevap: %100Soru: Peki oksijen akış hızı, oksijen akış ölçerden iletilen saf oksijenin FiO2'sini gerçekten değiştirir mi?Cevap: HayırSoru: Peki nasıl oluyorda saf oksijeni hastaya başlamamıza rağmen çoğu yöntemde %100 FiO2'ye ulaşamıyoruz?Cevap: Peak inspiratory flowSoru: Yani hastalarımızın inspirium akım düzeyleri bizim sağladığımız oksijen akımınd...