Onder de eczeemhuid

In deze nieuwe aflevering van de VMCE‑podcastserie Onder de Eczeemhuid spreken dermatoloog Jill de Wit (Erasmus MC / KinderHaven), kinderarts-allergoloog Laura Sonneveld (Erasmus MC / KinderHaven) en Annelies Herikhuisen (vestigingsmanager VMCE) over constitutioneel eczeem bij baby’s en jonge kinderen. Ze laten zien hoe groot de impact van eczeem kan zijn op het dagelijks leven van gezinnen, waarom een vroege diagnose essentieel is en hoe gepersonaliseerde behandeling helpt om klachten te verminderen.

De diagnose

Hoewel veel ouders eczeem vooral associëren met een rode huid, benadrukt Jill de Wit dat de kern van de diagnose vaak in andere signalen ligt. Jeuk, onrustige nachten en de verdeling van huidafwijkingen over het lichaam passend bij de leeftijd zijn voor haar belangrijke aanwijzingen dat er mogelijk meer speelt dan enkel een droge plek. Laura Sonneveld ziet in haar praktijk veel kinderen met het atopie syndroom, die naast eczeem ook allergieën hebben. Ouders koppelen jeuk vaak direct aan voeding. Maar belangrijk om te realiseren is dat voedselallergie niet de oorzaak is van het eczeem, terwijl eczeem wel de kans op het ontstaan van voedselallergieën verhoogt. Vroege introductie van voedselallergenen is bij kinderen met eczeem dus extra belangrijk, naast een goede behandeling van het eczeem.

De diagnose van eczeem ontstaat door ervaring en herkenning. Baby’s hebben eczeem vaak van top tot teen, terwijl oudere kinderen het vooral in de plooien kunnen hebben. De aandoening verloopt recidiverend en chronisch, en omdat er geen objectieve test bestaat, is het essentieel dat zorgverleners goed luisteren naar het verhaal van ouders en de klachten in samenhang met het klinisch beeld beoordelen.

Gepersonaliseerd behandelen

De behandeling van eczeem bij jonge kinderen vraagt om maatwerk. Jill en Laura werken met het stepped‑caremodel, waarbij de intensiteit van de behandeling wordt opgebouwd op basis van de ernst en locatie van het eczeem en de leeftijd van het kind. Bij het behandelen van eczeem bestaat de basis uit vette zalven, duidelijke uitleg en het stimuleren van therapietrouw. Wanneer dat onvoldoende is, kunnen ontstekingsremmende middelen worden ingezet, variërend van medicinale zalven tot tabletten of injecties. Voor sommige kinderen bieden verbandpakken extra bescherming, vooral ’s nachts, wanneer krabben de huid verder kan beschadigen.

Een belangrijk onderdeel van de behandeling is de samenwerking tussen dermatologen en allergologen. Rustig eczeem vergroot de kans op succesvolle introductie van voedselallergenen bij baby’s. Zo kan de kans op het ontwikkelen van voedselallergieën worden verkleind.

Verwijzen en multidisciplinair samenwerken

De huisarts speelt een belangrijke rol wanneer het eczeem een grote invloed heeft op het gezinsfunctioneren of wanneer de zorgvraag breder is dan alleen de huid. Overleg met de kinderarts is nodig wanneer er meer klachten zijn dan het eczeem, wanneer er terugkerende infecties zijn, wanneer er zorgen zijn over de groei, er voedingsproblemen spelen of wanneer er verdenking is op een onderliggende aandoening. Een duidelijke en gerichte vraagstelling, inclusief een overzicht van eerdere behandelingen en het effect daarvan, helpt om vertraging in het zorgproces te voorkomen. Ook inzicht in de gezinssituatie en de algehele ontwikkeling van het kind draagt bij aan het bepalen van de juiste vervolgstappen.

De rol van de VMCE

De VMCE zet zich in om het zorgsysteem rondom eczeem te versterken en patiënten te ondersteunen in hun eigen zelfmanagement. Dit doen zij onder andere door projecten. Het Nationaal Constitutioneel Eczeem Project is opgezet om miscommunicatie te verminderen en kennis te bundelen. Maar ook via digitale tools zoals eczeemwijzer.nl vinden zorgverleners en ouders betrouwbare informatie, praktische handvatten en duidelijke uitleg. Zo worden patiënten en hun gezinnen beter in hun kracht gezet en kunnen zij met meer vertrouwen omgaan met eczeem.

Daarnaast zet de patiëntenvereniging zich actief in voor onderzoek en het vertegenwoordigen van het patiënten perspectief, een essentieel onderdeel van goede eczeemzorg. De VMCE faciliteert bovendien lotgenotencontact, zodat ouders en patiënten ervaringen kunnen uitwisselen, tips kunnen delen en zich gesteund voelen door anderen die hetzelfde doormaken.

Tot slot delen Jill, Laura en Annelies tips voor zorgverleners en patiënten.

Meer informatie over het NCEP, eczeemzorg en hulpmiddelen zoals de zalfsmeerwijzer vind je op www.vmce.nl en www.eczeemwijzer.nl. 

Deze podcast is financieel mogelijk gemaakt door AbbVie, Fagron en Dermacura. Deze partijen hebben geen invloed gehad op de inhoud van deze aflevering.

In de tweede aflevering van de podcastserie Onder de Eczeemhuid staat de impact van constitutioneel eczeem op het dagelijks leven van patiënten centraal. Presentator Maarten le Fevre gaat in gesprek met verpleegkundig specialist Jette de Groot (UMC Utrecht), patiënt Ian Haeck en Eleonoor de Boevère van de patiëntenvereniging VMCE. Ian deelt zijn persoonlijke verhaal: al op jonge leeftijd heeft hij te maken met eczeem, maar vooral in zijn puberteit had hij er veel last van. De zichtbare huidklachten en de voortdurende jeuk zorgden voor schaamte, onzekerheid en sociale terughoudendheid. Ook gewone dingen, zoals gewone kleding dragen of sporten, werden door zijn aandoening ingewikkelder. In deze podcast worden meerdere tips gegeven hoe zorgverleners, werkgevers, patiënten en hun omgeving met al deze uitdagingen om kunnen gaan.

Eczeem is meer dan een huidaandoening

Het verhaal van Ian laat zien dat eczeem niet alleen lichamelijk zwaar is, maar ook mentaal en sociaal veel invloed heeft. Hij beschrijft hoe hij soms afspraken vermeed en liever binnenbleef, uit angst voor reacties van anderen. Zulke gevoelens komen vaker voor bij mensen met constitutioneel eczeem. Volgens Jette is het daarom belangrijk dat zorgverleners verder kijken dan alleen de huid. Goede zorg begint met echt luisteren naar de patiënt. Gerichte vragen, bijvoorbeeld over iemands smeerroutine of dagelijkse gewoontes, kunnen veel opleveren. Jette benadrukt dat iedere patiënt anders is, en dat de behandeling dus moet aansluiten op de  individuele situatie van patiënten. Ook het leren kennen van je eigen huid en het accepteren van de aandoening spelen een belangrijke rol in hoe iemand met zijn of haar eczeem om kan gaan.

Samenwerken aan betere zorg rondom eczeem

Naast goede zorg vanuit de medische kant, is ook steun vanuit de omgeving belangrijk. Werkgevers, scholen en familie kunnen veel betekenen als er oog is voor de impact van eczeem op de kwaliteit van leven van patiënten. In de podcast worden verschillende tips gedeeld die kunnen helpen in het dagelijks leven, zoals het plannen van vaste smeermomenten, omgaan met jeuk door afleiding te zoeken en het aanbrengen van structuur in de verzorging van de huid. Jette vergelijkt het smeren met tandenpoetsen: het moet een gewoonte worden. Luister voor meer tips de podcast.

De VMCE voor patiënten met constitutioneel eczeem

Eleonoor vertelt hoe de VMCE mensen met eczeem ondersteunt, onder andere via het Nationaal Constitutioneel Eczeemproject, informatievoorziening en contact met lotgenoten. De aflevering maakt duidelijk dat eczeem veel verder gaat dan alleen de zichtbare huidklachten. Begrip, samenwerking en passende begeleiding zijn essentieel om mensen met  eczeem te helpen hun leven zo prettig mogelijk te leven.

Kijk voor meer informatie op www.vmce.nl of www.eczeemwijzer.nl.

Dit artikel is financieel mogelijk gemaakt door AbbVie, Sanofi, LEO Pharma en Fagron. Deze partijen hebben geen invloed op de inhoud gehad.

Luister ook de podcast Onder de Eczeemhuid – Aflevering 1: Meer grip op zorg rondom constitutioneel eczeem

In deze eerste aflevering van de podcastserie Onder de Eczeemhuid, staat de basiszorg en het zelfmanagement van constitutioneel eczeem centraal. Presentator Maarten le Fevre gaat in gesprek met dermatologen Anne-Moon van Tuyll van Serooskerken uit het HagaZiekenhuis en Inge Haeck uit het UMC Utrecht. Samen gaan zij in gesprek over de impact die constitutioneel eczeem heeft op het dagelijks leven van patiënten, de rol van verschillende zorgverleners en het belang van juiste en eenduidige voorlichting.

De kracht van goede informatie bij eczeem

Een belangrijk onderwerp in deze aflevering is het Nationaal Constitutioneel Eczeem Project (NCEP), een initiatief waar vele partijen samenwerken aan betere eczeemzorg. Anne-Moon en Inge leggen uit dat veel patiënten in de spreekkamer worstelen met vragen als: “Wat is eczeem?”, “Wat zijn de oorzaken?” en “Hoe gebruik ik mijn zalven correct?” Het NCEP wil met eenduidige informatie zoals animaties en tools zoals de zalfsmeerwijzer en vingertopmaat, onzekerheid bij patiënten en zorgverleners wegnemen. Verder gaat de podcast ook dieper in op het feit dat hoewel het juist aanbrengen van zalven en crèmes essentieel blijft, het net zo belangrijk is om de behandeling van constitutioneel eczeem in bredere zin te benaderen. 

De behandeling omvat niet alleen huidverzorging, maar ook het herkennen van triggers (aanleidingen die eczeem verergeren). En het is belangrijk dat patiënten weten dat er aanvullende behandelopties bestaan wanneer de basisbehandeling onvoldoende effect heeft of het niet lukt om af te bouwen met de medicijnzalven. In de afgelopen jaren zijn er namelijk veel nieuwe therapieën ontwikkeld voor ernstigere vormen van eczeem. Het is van belang dat patiënten zich bewust zijn van deze mogelijkheden, maar ook dat zij begrijpen dat de basisbehandeling, het structureel smeren van basis- en medicinale zalven, altijd noodzakelijk blijft, óók wanneer aanvullende medicatie wordt ingezet.

Samenwerking bij eczeem

Ook het belang van samenwerking in de zorg komt uitgebreid aan bod. Goede eczeemzorg vraagt om afgestemde communicatie tussen huisarts, apotheek en specialist. Door patiënten overal dezelfde informatie te geven – of ze nu bij de huisarts, apotheker of dermatoloog komen – wordt verwarring verminderd en worden behandelingen beter toegepast waardoor de effectiviteit van de behandelingen vergroot wordt. Volgens Inge is het essentieel dat zorgverleners elkaar versterken. In de podcast wordt verteld welke educatieve materialen er via het NCEP beschikbaar zijn voor patiënt en zorgverlener.

Zelfmanagement en het dagelijks leven van een eczeempatiënt

In de podcast wordt benadrukt dat eczeem meer is dan alleen een huidaandoening. Eczeem beïnvloedt het dagelijks functioneren, de slaap, het zelfbeeld en sociale interacties. Daarom is zelfmanagement cruciaal. Zelfmanagement bij constitutioneel eczeem houdt in dat je zelf actief en bewust je huidverzorging regelt, waarbij bijvoorbeeld het volgen van smeerschema’s cruciaal is om klachten te verminderen en verergering te voorkomen. Het consequent aanhouden van smeerschema’s zorgt voor een stabiele en effectieve behandeling.

Om eczeem verder goed te kunnen managen, moeten patiënten weten wat hun aandoening inhoudt en hoe ze ermee om kunnen gaan. Denk aan het herkennen van triggers (zoals weersveranderingen, stress of het dragen van bepaalde kleding), het correct toepassen van behandelmethodes en het durven stellen van vragen aan hun zorgverleners.

Daarnaast wordt er stilgestaan bij de psychosociale gevolgen van eczeem. Patiënten laten soms sociale activiteiten of zelfs zwemuitjes met hun kind schieten vanwege schaamte of klachten. Het bespreekbaar maken van de impact van eczeem – zowel in de spreekkamer als thuis – is volgens de sprekers onmisbaar voor goede zorg. Luister de podcast om te horen hoe je als zorgverlener en als patiënt dit gesprek kan aangaan. Tot slot delen Anne-Moon en Inge praktische tips voor patiënten én zorgverleners.

Meer informatie over het NCEP, eczeemzorg en hulpmiddelen zoals de zalfsmeerwijzer vind je op www.vmce.nl en www.eczeemwijzer.nl.

Dit artikel is financieel mogelijk gemaakt door AbbVie, Sanofi, LEO Pharma en Fagron. Deze partijen hebben geen invloed op de inhoud gehad.

Luister ook de podcast onder de Eczeemhuid – Aflevering 2: De Impact van Constitutioneel Eczeem op het Dagelijks Leven