ORF Roma Podcast

I heftlina „Pobisterdo palgondolipe? Rechtsekstremi bombakero teror 1993-1996 andi Austrija“, le palgondolipeske than del. Ande hi falati sar vakeriptscha, save o dikiptscha le reste dschenendar taj lengere familijakere dschenendar ando maschkarutno punkto terdscharen. Ar dim uli i heftlina la inicijativatar antifaschistischi gondolipe. I heftlina ando kontaktoskero centrum Erbate papal angel terdschardi uli.

"Ada podcast vodinel i sendung Roma sam, Radijo Burgenland, 19to oktoberi 2026"

Uso anav „Gipsy Kings“ o lek buteder upri espanitiki banda andar o 1990te berscha gondolinel, savi le dschilenca sar „Bamboleo“ vaj „Baila Me“ prindscharde hi. Ande amaro falato ham vasch o lobdakero farajn le anaveha „SV Gipsy Kings“ dschal. O farajn andi 1ti klas A le betschitike lobdakere khetanipestar khelel. Na dur pal, o erschti khelipe ando betschitiko thaneskero cup gejng o SV Rennweg sina.

Jek nevo centrum le burgenlanditike flogoskere grupnenge Erbate del. Akan poar organisaciji le burgenlanditike horvackendar, ungrikendar taj Romendar telal jek hibo khetan hi. Imar sajt o terno linaj jek probalintschago naschel, ando 26to septemberi, o „Europitiko Di le Tschibtschendar“, o kher le flogoskere grupnendar jeke mulatintschagoha prado ulo.

But Romnjenge taj Romenge i tschib, i muschika vaj i Romengeri-astava barikane falati lengera identitetatar hi. I ORF-Romengeri-redakcijona Romenca, Sintijena taj Jenischijenca pedar vakertscha, sar on lengeri identiteta dschin, saj barikanipe la Romengera-astava hi taj so len meg lengera flogoskera grupnaha khetan phandel.

But milijoni aundikiptscha, bojd efta schel eseri kamiptscha taj valami bisch eseri palal dschajipeskere dschene upre TikTok. Chris the Painter harne videjovtschenca loschanel, ande save ov leskere verktscha taj leskero sako diveseskero dschivipe ojs feschtinaschi sikal. Te leskeri identiteta ojs Rom ande leskero kamipe jek barikano koja khelel taj te mindig ardschumintschago ande leskeri kunst lakel.

Teldikiptscha pedar roasime Sinti taj Roma dschi adi meg del: On melale hi, krimineli taj tschak nojo keren, te on pumen pumare atschipeskere verdenca andi Austrija tel mukle. Ham sar hi odola manuscha tschatschikan? O reporteri Adi Gussak dikipe ando sako berschengere campingiskere nugodiniptscha le Romendar taj Sintijendar utschtidija, save adabersch 2 kurke terdschojipe ande Ried im Innkreis andi Uprutni Austrija kerde.

Cej, sajt schelberschengere jek le barikaneder ladipeskere thanendar la Austrijatar hi. Te le Romenge taj Sintijenge adale than jek barikanipe hi. Angle 30 berscha aja tradicija papal use jek sako berschengero ladipe ulo. Sajt oja cajt, Roma taj Sinti andar o Burgenland taj andar avre falati la Austrijatar ando linaj resen pumen, khetan te molinel, ar pe te parul taj lengeri kultura bajder te del.

I historija taj o terdschijiptscha le europitike tschuliptschendar soraleder ando dikipe te terdscharel. Ada hi o cil le europitike projektostar „ReIMAGINE“. Telal o vodinipe le farajnistar EDUCULT Betschistar, khetan internacijonali partnerengere organisacijenca aun diklo peske ol, sar palgondolipeskeri kultura meg feder and phandli schaj ol. Adaj i kunst jek barikano koja khelel, oj neve usedschajiptscha usi historija te pral.

Uso pantsch diveseskero festivalo „Muschikakero-them andi len“, buteder sar 30 kinstlerkiji taj kinstlertscha, dikipe ande lengero muschikano them dine. O barikanipe use hi, hot sako di jek Romengeri banda te schunel dija. Adaj, usar o Rock pedar o Gypsy Jazz dschi otscha usi Betschitiki Dschili, sa terdschivdo schaj ulo. Afka sar te o dadeskero-tschajengero duo, Stefani taj Boban Buligovic. O festivalo ando historischi pajeskero turm Favoriten tel likerdo ulo.

O dujto august, o Europitiko Holocaustiskero Gondolipeskero Di le Romenge taj Sintijenge hi. Upre ada di, upro but eseri manuscha pal gondolim ol, save maschkar o nacijonalsocijalismus tradim taj murdarde ule. Ando betschitiko Stephansdom, raschaja, aktivistkiji taj aktivistscha khetan ale, jeka ökumenischi mischaha upre oja bibastali cajt pal te gondolinel.