Res publica/Demos/جمهور/ دموس

پنجشنبه‌ی هفته‌ی قبل، سوم اردیبهشت ۴۰۵، فرصتی دست داد که نامه‌نگاری آلبرت اینشتین و زیگموند فروید درباره‌ی خاستگاه‌ها و ریشه‌های جامعه‌انسان‌شناختی جنگ‌ها را در "مدرسه‌ی فروردین" بخوانیم. تجربه‌ی هیجان‌انگیزی بود، نه فقط از حیث موضوعات و مسائلی که به میانجی کتاب "چرا جنگ؟" به میان آمد (و مستقیم و غیرمستقیم به "ایران امروز" مربوط می‌شد) بلکه، شاید از این بیش، از حیث حضور ذهن‌ها و بدن‌های مشتاقی که با وجود همه‌ی سختی‌ها و زخم‌های روزها و ماه‌های گذشته همچنان از شور زندگی سرشار بودند.

در جلسه‌ی اول بحث کردیم که جمهوری‌خواهی را صرفاً به عنوان یک نظام سیاسی یا یک شکل حکمرانی در نظر نمی‌گیریم بلکه آن را همچون یک جامعه یا سامان اجتماعی، یعنی همچون شکلی از باهم‌زیستن توضیح می‌دهیم. در این جلسه مشخص‌تر می‌پرسیم که این شکل از زیستن که در بنیاد خود شکلی از باهم‌زیستن است چگونه چیزی است. به بیان دیگر، از خود می‌پرسیم زندگی بر وفق راهنمایی‌های یک ایده (و در اینجا، ایده‌ی جمهوری) چگونه زندگی‌ای خواهد بود؟ در واقع در اینجا از قسمی اخلاق یا منش جمهوری‌خواهانه در مقام قسمی بودن‌-در-جهان ویژه و خاص حرف می‌زنیم.

بحث را ذیل ۱۳ مؤلفه یا محور پیش خواهم بُرد. در این جلسه فرصت شد که درباره‌ی ۴ محور صحبت کنم. محورهای باقیمانده را در جلسات آینده بحث خواهم کرد.

🔺اول. زندگی جهتمند یا جهتمندانه‌زیستن

🔺دوم. زندگی نافرمان یا نافرمان‌زیستن

🔺سوم. زندگی آزاد یا آزادانه‌زیستن

🔺چهارم. زندگی برابرانه یا برابرانه‌زیستن.

کانال تلگرام ایده جمهوری

https://t.me/republiclessons

گفتگوهای جلسه اول

🔺 وضعیت آستانه‌ای ایران، یا ایران در وضعیت بحران ارگانیک

🔺نیاز به ایده‌ی راهنما همچون یک قطب‌نمای سیاسی-اخلاقی

🔺کارکردهای سه‌گانه‌ی ایده:

الف. جهت‌دهندگی و مسیریابی

ب. انسجام‌بخشی و ساختن همبستگی

ج. تنظیم‌گری و نسبت‌یابی

🔺جمهوری‌خواهی در مقام ایده‌ی دوره‌ی بحران

🔺جمهوری نه فقط در مقام یک فرم حکومت یا نظام حکمرانی بلکه همچون نوعی ساماندهی اجتماعی و نوعی جامعه

🔺رئوس پنجگانه‌ی ایده‌ی جمهوری:

اول. نفی سلطنت و ستیز با هر شکلی از سلطه

دوم. آزادی‌خواهی؛ منفی و مثبت

محورهای چهارگانه‌ی آزادی‌خواهی مثبت و ایجابی:

 🔻پرورش قابلیت‌ها

 🔻افزایش فرصت‌ها

 🔻 بسط حق‌ها

 🔻 گسترش مشارکت‌ها

سوم. خودحکمرانی‌ دموکراتیک و خودگردانی‌ مردمی

چهارم. خیر عمومی و مشترک

پنجم. فضیلت‌های مدنی شهروندان

این گفتگو در تاریخ ۱۹ بهمن ماه ۱۴۰۴ در کانال یوتیوب پلتفرم برنامه آزاد به شکل زنده برگزار و ضبط شده است.

.

این گفتگو در تاریخ ۱۹ بهمن ماه ۱۴۰۴ در کانال یوتیوب پلتفرم برنامه آزاد به شکل زنده برگزار و ضبط شده است.

نوروز ارومیه و بیانیۀ 800 نفر

اشکال سلطه در ایران معاصر

دولت-ملت سازی و مسئله تکثر اتنیکی در ایران

حسام سلامت: ما هنوز گرفتار ایده پادشاهی هستیم که بعد از ۵۷ هم ادامه پیدا کرد. در ایده ایرانشهری، برابری دیده نمی‌شود. سنت جمهوری‌خواهی در مشروطه برای حق شهروندی بود و بر اساس نفی سلطه و مهار قدرت شاه شکل گرفت، ولی نظریه ایرانشهری اساسا تلاش می‌کند تا از آن، مسئله‌زدایی کند و مثلا بگوید در ایران قدیم نیز مردم حق تعیین سرنوشت داشتند و رعیت نبودند. در حالی که «فره ایزدی» به این معنا بوده که شاه قدرت مطلقش را از خدا گرفته، نه از مردم و یکی از نقاط اصلی نزاع مشروطه‌خواهان با پادشاهی، همین امر بوده است.

شروین وکیلی: پادشاهی در ایران با دیگر کشورها متفاوت بوده است. این تصور که ایران یک خودکامگی و پدرسالاری شرقی دارد، یک ایده شرق‌شناسانه است. ایران خودکامگی را برنمی‌تابد. به همین دلیل است که ناصرالدین‌شاه با ملکه الیزابت یا رضاشاه با هم‌عصرانش مثل موسولینی و هیتلر متفاوت بوده‌اند. ایران تنها کشوری است که در آن، پادشاهان مقتدری مثل خسرو پرویز یا قباد از سلطنت خلع شده‌اند. ایده حق الهی سلطنت، برای مصر بوده که در اروپا رواج پیدا می‌کند، در ایران چنین چیزی نداشتیم. یک سنت پیچیده، مدون و قابل دفاع داریم که باید آن را روزآمد و بازسازی کرد.

این ویدئو در استودیو پات تهیه و منتشر شده است.

اردیبهشت 1401

حسام سلامت: وطن‌دوستی یک حساسیت اخلاقی ایجاد می‌کند نسبت به کسانی که در کشورمان مورد تبعیض و استثمار قرار دارند. برهه «زن، زندگی، آزادی» مقطعی بود که وطن‌دوستی را توانستیم در بالاترین درجه تجربه کنیم و در آن لحظه بود که نگران «کودک افغانی» هم بودیم.

سالار سیف‌الدینی: افغانستان درگیر بحران‌های بی‌شماری است. این همسایگی ما با افغانستان کشور ما را نیز تحت‌تاثیر قرار می‌دهد. مهاجران افغان در کشور مورد استفاده گروه‌های مختلف قرار دارند، از جمله به‌عنوان نیروی کار ارزان، یا به‌عنوان نیروی ضدامنیتی. این شرایط به‌نفع کشور ما نیست.