Nasz gość, dr hab. Marta Sochocka, odkrywa przed nami świat żywności ultraprzetworzonej (UPF) i wyjaśnia, dlaczego produkty, których nie znajdziemy w domowej kuchni, mogą być dla nas pułapką. Rozmawiamy o klasyfikacji NOVA (więcej na ten temat możecie znaleźć w odcinku: "Okazja czyni grubasa") oraz o tym, jak stopień przetworzenia jedzenia wpływa na nasz metabolizm, mikrobiotę jelitową i zdrowie mózgu. Analizujemy mechanizmy uzależnienia od cukru i tłuszczu oraz narrację wygody, którą promują koncerny spożywcze.

Chcemy zainspirować Was do świadomych wyborów, ponieważ być może jesteście już uzależnieni od wysoko przetworzonej żywności , tylko jeszcze o tym nie wiecie?

W tym odcinku rozmawiamy z dr hab. Martą Sochocką. Nasz gość przedstawia chorobę Alzheimera, która stanowi 60–70% wszystkich przypadków demencji na świecie. Omawia objawy kliniczne, takie jak utrata pamięci krótkotrwałej i dezorientacja przestrzenna, a także problem wysokiej śmiertelności.

Analizuje czynniki ryzyka – niemodyfikowalne oraz modyfikowalne - tłumaczy, czym są złogi amyloidu beta oraz hiperfosforylowane białko tau, wyjaśniając jednocześnie, dlaczego tradycyjna teoria amyloidowa jest niepełna. Dużo uwagi poświęca roli przewlekłego stanu zapalnego w układzie nerwowym oraz wpływowi infekcji, w tym wirusa Herpes i paradontozy.

Przedstawiamy aktualne badania oraz wskazówki, co robić, aby minimalizować ryzyko zachorowania.

W naszym najnowszym odcinku bierzemy pod lupę kilka suplementów diety. Chociaż podchodziliśmy do nich sceptycznie, postanowiliśmy sprawdzić, co na ich temat mówią badania naukowe. Analizujemy popularne substancje, takie jak NAD+, kordyceps, berberyna, ashwagandha i kwas alfaliponowy, kolagen, aby odkryć, które z nich rzeczywiście działają. Omawiamy wykazane działanie, dawkowanie i skutki uboczne.

W tym odcinku przyglądamy się złożonemu metabolizmowi alkoholu, jego zaskakującej kaloryczności oraz temu, w jaki sposób nasza wątroba — traktując go jako toksynę — priorytetowo zajmuje się jego rozkładem. Odpowiadamy też na pytanie, czy i w jaki sposób alkohol wpływa na naszą sylwetkę.

W Sepulkarium, w luźniejszej formule zastanawiam się, jak zapewnić ludzkości dobrostan na najbliższe 100 lat. Mierzymy się z wyzwaniami: od odpowiedzialnego zarządzania szybko rozwijającą się sztuczną inteligencją i pogłębiającymi się nierównościami, po globalne ocieplenie i kryzys zaufania do instytucji. Musimy świadomie kształtować naszą przyszłość, aby uniknąć poważnych konfliktów i drastycznego spadku standardu życia.

Ostatni odcinek serii o starzeniu się. Tłumaczymy pojęcie senescencji – stanu, w którym komórki przestają się dzielić, ale pozostają aktywne, często nazywane "komórkami zombie". Omawiamy przyczyny powstawania tych komórek, od naturalnego zużycia telomerów po wpływ czynników zewnętrznych i zaprogramowane procesy rozwojowe. Wyjaśniamy, dlaczego nagromadzenie tych komórek jest problemem dla organizmu i jak senescentny fenotyp wydzielniczy (SASP) przyspiesza starzenie. Skupiamy się na modelu starzenia się skóry (od: 23m:23s), wskazując na kluczową rolę fibroblastów i keratynocytów oraz czynników środowiskowych, takich jak promieniowanie UV. Poruszamy kwestie takie jak rola szlaku MTOR, insuliny, glukozy i stanu zapalnego. Na koniec podpowiadamy, jak możemy modulować proces starzenia, wspominając o senolitykach i senomorfikach. Kończymy, a także oferujemy praktyczne porady dotyczące diety i stylu życia, które wspierają długie i zdrowe życie.

Dbajmy o nasze komórki!

W dzisiejszym odcinku Sepulkarium zagłębiamy się w świat chorób Alzheimera i Parkinsona. Pokazujemy jak neurodegeneracyjne schorzenia dotykają coraz więcej osób, a także wyjaśniamy ich molekularne mechanizmy i objawy. Jednak w drugiej części audycji skupiamy się na zapobieganiu.

Tak! Możemy zapobiegać!

Wykazujemy, że mamy skuteczne narzędzia, by zaradzić neurodegeneracji. Dowiecie się, jak kluczowe jest zapobieganie poprzez aktywność fizyczną, dietę, zaangażowanie poznawcze, kontakty społeczne i jakość snu. Nasz tryb życia to najlepsza broń w walce o zdrowy mózg na lata.

W tym odcinku zagłębiamy się w funkcjonowanie komórki, od jej budowy po kluczowe procesy. Dziś wyjaśniamy, jak działa idealna komórka: od jej struktury (mitochondria, jądro, retikulum, rybosomy) po ekspresję informacji genetycznej, w tym replikację, transkrypcję i translację. Kładziemy nacisk na fundamentalną rolę białek i omawiamy, dlaczego błędy w ich syntezie są nieuniknione, nawet w idealnych warunkach, prowadząc do starzenia. Rysujemy kropki, aby potem je łączyć i zapewnić całościowe spojrzenie na biologię starzenia.

W niniejszym odcinku (zapewne nie ostatnim na ten temat) zagłębiamy się w temat starości i długości życia. Zastanawiamy się, dlaczego kulturowo dążymy do wiecznej młodości i dobrostanu, skoro natura ma dla nas inne plany. Wyjaśniamy, że starzenie to ewolucyjny efekt uboczny, a głównym celem organizmu jest przekazanie genów. Wspominamy o teorii „samolubnego genu” Richarda Dawkinsa, gdzie jednostki są tylko „futerałami” dla genów, oraz o koncepcji antagonistycznej plejotropii Williamsa – geny korzystne w młodości mogą szkodzić później. Sygnalizujemy też teorię hiperfunkcji (szlaki mTOR, IGF) oraz akumulacji mutacji, które tłumaczą zużywanie się organizmu. Dowiecie się, dlaczego natura zostawia nas samym sobie po spełnieniu reprodukcyjnej misji. To pierwsza część naszej rozmowy, w której otwieramy drzwi do bardziej szczegółowych wyjaśnień fizjologicznych mechanizmów starzenia w kolejnym odcinku lub odcinkach.

Rozmawiamy z biochemikiem, profesorem Rafałem Bartoszewskim, który bardzo przystępnie wyjaśnia swój punkt widzenia na zjawisko starzenia się.

Nasz gość tłumaczy, że choć małe dawki stresu (jak np. zanieczyszczenia, czy intensywny wysiłek fizyczny) mogą "trenować" nasze komórki i budować ich odporność, to jednak nadmiar takich czynników sprawia, że tempo powstawania uszkodzeń zaczyna przekraczać możliwości naprawy i adaptacji. Szukanie "złotego środka" między tym, co nas otacza, a tym, jak działa nasz organizm, okazuje się największym wyzwaniem w drodze do zdrowego, długiego życia .