Któregoś dnia zupełnie spontanicznie obiecałam Wam odcinek o moich ulubionych slavicbookach. No i obietnicy dotrzymałam! Dzisiaj opowiadam Wam o książkach, które zrobiły na mnie wrażenie. Oczywiście, ta lista nie jest zamknięta... A po więcej książkowych inspiracji zapraszam Was do Wiktorii na jej slavicbookowego bloga: https://slavicbook.pl/

Przypominam też o naszym słowiańskim konkursie! #ZarażamSłowiańszczyzną – szczegóły na FB Muzeum Mitologii Słowiańskiej: https://www.facebook.com/MuzeumMitologiiSlowianskiej/photos/a.1561859634099894/2408079026144613/?type=3&theater

Wyjątkowo nie dołączam dzisiaj listy książek, bo cały odcinek jest książkach, więc nie będę spojlerować. Miłego słuchania!

Tym razem opowiadam Wam o pewnym przedsięwzięciu, które sobie umyśliłam i do udziału w którym chcę Was zaprosić. Nie mogę się już doczekać komentarzy i pomysłów, które w nich zawrzecie!

Czas na przegląd bóstw słowiańskich! Temat jest bardzo szeroki, więc przytaczam tylko najbardziej podstawowe informacje. Ale nie martwcie się! Będę do niego jeszcze wracać, bo wierzenia Słowian wciąż rozgrzewają wyobraźnię i inspirują do dyskusji. Starałam się też nie tłumaczyć znowu, dlaczego kwestia religijności Słowian sprawia nam tyle problemów... Czy mi się udało? Sprawdźcie sami!

Radzę też słuchać uważnie, bo w trakcie odcinka pojawiają się pewne zapowiedzi...

Tymczasem polecam trochę literatury (kolejność alfabetyczna):

A. Bruckner, Mitologia słowiańska i polska, Warszawa 1980/85

A. Gieysztor, Mitologia Słowian, Warszawa 2006

H. Łowmiański, Religia Słowian i jej upadek, Warszawa 1979

M. Łuczyński, Bogowie dawnych Słowian. Studium onomastyczne, Kielce 2020

S. Rosik, Interpretacja chrześcijańska religii pogańskich Słowian w świetle kronik niemieckich XI-XII wieku, Wrocław 2000

D. Sikorski, Religie dawnych Słowian, Poznań 2018

S. Urbańczyk, Dawni Słowianie. Wiara i kult, Wrocław 1991

Ten odcinek Słowiańskości powstał dzięki Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie. Został nagrany podczas zwiedzania wystaw dotyczących motywów słowiańskich w sztuce i historii Piastów w malarstwie. Oprowadzał mnie i opowiadał bardzo ciekawe rzeczy pan Dariusz Stryniak.

Grafiki Stanisława Jakubowskiego, o których mowa w podkaście, możecie znaleźć tutaj (https://web.archive.org/web/20110827105802/http:/slowianie.republika.pl/jakubowski.htm), natomiast obraz „Piast” Witolda Pruszkowskiego widzicie na okładce odcinka. Dokładniej te dzieła sztuki możecie obejrzeć właśnie w Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie. Możecie tam zajrzeć od wtorku do niedzieli w godzinach 9:00-17:00. Uwaga, w niedziele wstęp jest bezpłatny!

Szczegóły znajdziecie na stronie Muzeum: http://www.muzeumgniezno.pl/index

Gościem kolejnego odcinka Słowiańskości jest pisarz i tłumacz Witold Jabłoński, który w swoich książkach chętnie wykorzystuje różnego rodzaju słowiańskie motywy. W sobotę, 15 lutego, premierę będzie miała jego najnowsza powieść pt. „Popiel”. Do jutra możecie ją zamówić w przedsprzedaży (i w promocyjnej cenie) pod tym linkiem: https://madbooks.pl/popiel

Witold Jabłoński wydał między innymi:

Dzieci nocy (2003)

cykl Gwiazda Wenus, gwiazda Lucyfer (2004-2007)

Słowo i miecz (2013)

Ślepy demon. Sieciech (2015)

Dary bogów (2017/2018)

Popiel (2019/2020)

Oprócz tego w rozmowie padły nazwiska następujących autorów i autorek: Józef Kraszewski, Karol Bunsch, Artur Olchowy, Marta Krajewska, Grzegorz Gajek. W ich tekstach też znajdziecie różnie rozumiane słowiańskie i ludowe motywy.

Dziesięć odcinków za nami! W ostatnim opowiadam o tym, jakich problemów nastręcza badaczom kwestia religii Słowian. Religi? Mitologii? Wierzeń...? No właśnie. Przy okazji narzekam trochę na podejście Marii Janion i opowiadam się po jednej ze stron tego naukowego konfliktu (choć uczestniczę w nim raczej jako obserwatorka, bo zdecydowanie nie dorastam do pięt Gieysztorowi, Łowmiańskiemu czy Szyjewskiemu). A Wy? Po której jesteście stronie?

Chcecie wiedzieć więcej? To zajrzyjcie do książek:

D. Sikorski, Religie dawnych Słowian, Poznań 2018

A. Gieysztor, Mitologia Słowian, Warszawa 2006

H. Łowmiański, Religia Słowian i jej upadek, Warszawa 1979

J. i R. Tomiccy, Drzewo życia. Ludowa wizja świata i człowieka, Warszawa 1985

Uwaga!

Sprostowanie od ostatniego odcinka:

Na rejestrację oczekuje Związek Wyznaniowy Rodzimowierców Polskich Ród, a nie - jak podałam - Konferedacja Rodzimowiercza. Najmocniej przepraszam za wprowadzenie w błąd.

Przy okazji zapowiem też, że planuję przygotować kolejny odcinek o rodzimowierstwie - tym razem z perspektywy osoby uczestniczącej w tym ruchu religijnym.

***

W dziewiątym odcinku „Słowiańskości” opowiadam o rodzimowierstwie. Prezentuję krótką definicję tego zjawiska i wprowadzam jego podstawowe założenia oraz opisują najważniejsze grupy rodzimowiercze (których oczywiście jest znacznie więcej!). To tylko wstęp, który nie wyczerpuje tematu, więc z pewnością będę do niego wracać.

Informacje o zbiórkach fundacji „Watra”: https://www.facebook.com/ckswatra/

Wydarzenie, o którym opowiadam: https://www.facebook.com/events/2522999217956747/

Skąd czerpać wiedzę o rodzimowiercach?

strona Rodzimego Kościoła Polskiego, https://rkp.org.pl/

strona Rodzimej Wiary, https://rodzimawiara.org.pl/

blog „Słowiańska moc”, https://slowianskamoc.blogspot.com/search/label/rodzimowierstwo%20s%C5%82owia%C5%84skie

K. Bleszyńska, Powrót do korzeni. Rodzimowierstwo jako duchowa droga rekonstrukcji poczucia wspólnoty i tożsamości [w:] T. Lewowicki, B. Chojnacka -Synaszko, Ł. Kwadrans (red.), Aksjologiczne konteksty edukacji międzykulturowej, Toruń 2015 (dostępne online w serwisie Academia)

https://www.academia.edu/22064680/Powr%C3%B3t_do_korzeni._Rodzimowierstwo_jako_duchowa_droga_rekonstrukcji_poczucia_wsp%C3%B3lnoty_i_to%C5%BCsamo%C5%9Bci

A rejestr kościołów i innych związków wyznaniowych MSWIA znajdziecie tutaj: https://www.gov.pl/web/mswia/rejestr-kosciolow-i-innych-zwiazkow-wyznaniowych

W ósmym odcinku „Słowiańskości” opowiem Wam o słowiańskich lalkach obrzędowych, które zyskują ostatnio ogromną popularność. Dowiecie się, jaką mają symbolikę, jakie zasady towarzyszą ich tworzeniu oraz dlaczego tak chętnie teraz do nich wracamy.

O słowiańskich lalkach obrzędowych praktycznie nie ma żadnych polskojęzycznych źródeł naukowych. Przeprowadziłam kilka rozmów na ich temat i właściwie każda moja rozmówczyni wiedzę czerpała od innych kobiet, które również nauczyły się wszystkiego o lalkach od kogoś innego. Tak samo zresztą jak ja – motać lalki nauczyła mnie przypadkowo spotkana na targach kobieta. Przygotowując odcinek, korzystałam więc z takiej przekazywanej wiedzy i tekstów ukraińskich. Dlatego mogę podrzucić Wam jedynie takie linki:

http://naludowo.pl/kultura-ludowa/tradycyjne-lalki-slowianskie-ludowe-zabawki.html

http://urbanmagia.com/2018/06/28/magiczne-lalki-bialoruskie/

http://www.blowminder.com/2014/01/30/slowianskie-lalki/

Jeśli zainteresował Was temat i chcielibyście zdobyć taką lalkę lub wziąć udział w warsztatach jej tworzenia, zajrzyjcie na stronę Katarzyny Doroty Urban Magia, do sklepu Whispess (https://www.etsy.com/pl/shop/Whispess) na Etsy albo napiszcie do Małgorzaty Skrudlik ([email protected]).

W siódmym odcinku „Słowiańskości” kontynuuję wątek pseudonauki i Wielkiej Lechii. A robię to podczas rozmowy z Arturem Wójcikiem z bloga Sigillum Authenticum, autorem książki o fantazmacie Wielkiej Lechii.

I kilka lektur:

A. Wójcik, Fantazmat Wielkiej Lechii. Jak pseudonauka zawładnęła umysłami Polaków, Oświęcim 2019

R. Żuchowicz, Wielka Lechia. Źródła i przyczyny popularności, Warszawa 2018

A. Małecki, Lechici w świetle historycznej krytyki, Lwów 1907, dostępne online: https://polona.pl/item/lechici-w-swietle-historycznej-krytyki,MTQ3NzY4MjI/8/#info:metadata

A. Wierzbicki, Jak powstało państwo polskie? Hipoteza podboju w historiografii polskiej XIX i WW wieku, Warszawa 2019

Warto śledzić też blogi:

http://mitologiawspolczesna.pl/

http://sigillumauthenticum.blogspot.com/

http://seczytam.blogspot.com/

https://www.facebook.com/historycznebzdury/

W szóstym odcinku „Słowiańskości” czas zmierzyć się z popularnymi od pewnego czasu teoriami na temat pochodzenia Słowian – czyli Wielką Lechią. Dzisiaj krótkie wprowadzenie do tego tematu, a już za tydzień – rozmowa z Arturem Wójcikiem z bloga Sigillum Authenticum, autorem książki o fantazmacie Wielkiej Lechii. A w międzyczasie... słuchajcie uważnie, to dowiecie się, co będzie w niedzielę!

I tradycyjnie coś do poczytania:

A. Wójcik, Fantazmat Wielkiej Lechii. Jak pseudonauka zawładnęła umysłami Polaków, Oświęcim 2019

R. Żuchowicz, Wielka Lechia. Źródła i przyczyny popularności, Warszawa 2018

A. Małecki, Lechici w świetle historycznej krytyki, Lwów 1907, dostępne online: https://polona.pl/item/lechici-w-swietle-historycznej-krytyki,MTQ3NzY4MjI/8/#info:metadata

A. Wierzbicki, Jak powstało państwo polskie? Hipoteza podboju w historiografii polskiej XIX i WW wieku, Warszawa 2019

Warto śledzić też blogi:

http://mitologiawspolczesna.pl/

http://sigillumauthenticum.blogspot.com/

http://seczytam.blogspot.com/

https://www.facebook.com/historycznebzdury/

Grafika: Zoltan Tasi, Unsplash