Herkese merhabalar. Pandemi nedeniyle birçok alanda kısıtlamalar günümüzde halen devam etmektedir. Kısıtlamalardan ve pandeminin kontrol edilme çabasından etkilenen alanlardan biri de profesyonel sporlar ve sporcular olmaktadır. Salgının başında her birimizin ne yapacağını bilemediği dönemlerde ertelenen müsabakalar ve antrenmanlar sonrası sakatlıkların artışı dikkat çekicidir. Sporcuların antrene edilme yöntemine de bağlanabilecek bu durum aslında spor travması önemini ortaya koymaktadır. Bu duruma dikkat çekmek amacıyla hazırladığımız bu yazı dizisinin ilki olan spor travması acilleri ile karşınızdayım. Keyifli okumalar.

Spor Travması Giriş

Çoğu spor travmasında doğası gereği acil olmayan ve kas iskelet sistemi ile ilgili travmalar olmasına rağmen, acil müdahale edilmesi gereken ve yaşamı tehdit eden yaralanmalar mevcuttur. Spor travması acillerinin yönetiminde en önemli adım olası spor travmalarına hazırlıktır. Ortama ve rekabetin seviyesine bağlı olarak travma mekanizmasının değişebileceği akılda tutulmalıdır.

Senkop

Saha içinde senkop geçiren sporcunun değerlendirilmesi hızlı ve odaklanmış olmalıdır. ATLS kılavuzu rehberliğinde AcBCDE yaklaşımı tüm travmalarda olduğu gibi spor travması için de geçerlidir. Konuyla ilgili güncel literatürün derlendiği yazıya buradan ulaşabilirsiniz.

Bu yaklaşımda sporcunun travma sonrası olduğu pozisyonda değerlendirilmesi gerekir fakat sporcu bilinçsiz durumda ise derlenme pozisyonuna alınır.Değerlendirme ekibi ideal olarak 4 kişiden oluşmalıdır.Takım lideri baş-boyun immobilizasyonundan sorumluyken diğer 3 üye gövde, kalça ve bacakları immobilize etmelidir.Ardından travma tahtasına yerleştirilmelidir ​1​

Spor mekanizmasının türüne göre baş-boyun koruması ve immobilizasyonu değişmektedir. Kask kullanan sporcuda kask ve çene kayışı çıkartılmamalıdır. Kask etrafına kum turbaları veya dolgu malzemesi koyulur ve omuz, kalça ve bacak immobilizasyonu sağlanır. Yüz koruyucu kullanan sporcularda ise muayene ve değerlendirme amacıyla koruyucu çıkartılmalıdır. Kask ve omuz koruyucu kullanan sporcularda bu iki ekipman bir bütün gibi düşünülmeli ve birinin çıkartılması diğerinin çıkartılmasını gerektirdiği akılda tutulmalıdır. Yalnız birini yerinde bırakma baş-boyun pozisyonunu nötr konumda çıkartır. Kask mevcut değilse sert bir servikal boyunluk takılmalıdır. Konuyla ilgili en güncel bilgiye Travmada Spinal İmmobilizasyon yazısından ulaşabilirsiniz.

Stabilizasyon sonrası sporcunun durumuna ve çevresel koşullara göre sahada veya yarı çizgide daha detaylı bir ikinci muayene yapılmalıdır. Senkopa çevrede bulunan kişilerden tanık olup olmadığı ve travmaya bağlı olup olmadığı değerlendirilmelidir. Sporcunun yaşı, spor travması mekanizması ve özel bir tıbbi durumu varlığı sorgulanmalıdır. Çevresel koşulların yaralanmada potansiyel bir neden ve şiddetlendirici bir etken olabileceği akılda tutulmalıdır.​2​

Muayene tamamlandıktan sonra hekim problemi tanımlamalı, bunu aciliyetine göre sınıflandırmalı ve tedavi etmelidir. Mevcut durumun tedavisi ileri tetkik ve ekipman gerekecekse hospitalizasyon sağlanmalıdır. Hastanın sık sık yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir.​3​

Bafetimbi Gomis Fransa futbol milli takımında vagal atak sonrası sık sık senkop geçirirken

Hayatı Tehdit Eden Yaralanmalar

Üst Hava Yolu Tıkanıklığı

Profesyonel sporcularda nadir olmakla birlikte solunum bozukluğu üst hava yolu tıkanıklığı nedeniyle olabilmektedir.