ในฐานะเจ้าอาณานิคมที่ปกครองอินโดจีนเป็นเวลายาวนานนับร้อยปี นอกเหนือจากการกอบโกยทรัพยากรมหาศาลไปสร้างความมั่งคั่งให้ตนเองแล้ว กล่าวกันว่าสิ่งที่รัฐบาลฝรั่งเศสทิ้งไว้ให้อินโดจีนในเชิงสร้างสรรค์ คือการก่อตั้ง “สำนักฝรั่งเศสแห่งปลายบุรพทิศ” เพื่อค้นคว้า รวบรวมความรู้ทางประวัติศาสตร์ โบราณคดี ในแหลมอินโดจีน และผลงานที่ยิ่งใหญ่ของเหล่านักโบราณคดีแห่งสำนักนี้ คือการศึกษาค้นคว้าเพื่อคลี่คลายความลี้ลับของอารยะธรรมขอม แล้วฟื้นฟูบูรณะโบราณสถานในดินแดนกัมพูชา หรือที่ชาวโลกรู้จักดีในนาม มหาปราสาทนครวัด นครธม หรือเมืองพระนคร (Angkor)

.

ไม่อาจปฏิเสธว่านี่เป็นผลสืบเนื่องจากการที่อองรี มูโอต์ เดินทางมาสำรวจ แล้วบันทึกเรื่องราวและภาพวาดไปเผยแพร่ในยุโรป อันถือเป็นการเปิดโลกแห่งการรับรู้ของชาวตะวันตกที่มีต่อดินแดนอินโดจีน ซึ่งเคยเชื่อฝังหัวกันมานานว่าเป็นบ้านป่าเมืองเถื่อน

.

ขอขอบคุณ ผู้สนับสนุนร่วม กองทุนส่งเสริมงานวัฒนธรรม กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม ที่เป็นส่วนหนึ่งของการเดินทางครั้งนี้