Yeni bir spor travması yazısıyla hepinizi selamlıyorum. Bugünkü yazımızda acil serviste çok fazla karşılaşmadığımız ancak sporcularda daha sık görülebilen bir spor travmasından bahsedeceğim. Turf toe veya çim parmak olarak isimlendirilen bu travmaya neden bu ismin verildiğini, risk faktörlerini, mekanizmasını, tanı koyma aşamasını ve tedavi yaklaşımlarını hep beraber inceleyeceğiz. Şimdiden hepinize keyifli okumalar dilerim.

Giriş

Ayak başparmağı eklemindeki bağlar, tendonlar ve yumuşak dokuların gerilmesiyle veya yırtılmasıyla gerçekleşen yaralanmaya Turf toe ismi verilmektedir. Literatürde çim parmak olarak da isimlendirilen bu  spor travması sprint ve zıplama hareketlerinin daha sık yapıldığı branşlardaki sporcularda görülmektedir. Bu branşlar başlıca  futbol, basketbol, güreş, amerikan futbolu ve jimnastikten oluşmaktadır​1​.

Turf Toe(Çim Parmak)

Literatürde Turf Toe

Turf toe travması ilk olarak 1976 yılında Bowers-Martin tarafından tanımlanmıştır​1​. Travma mekanizma olarak 1. metatarsofalangeal (MTP) eklemin burkulması sonrası kapsülde zedelenme nedeniyle gerçekleşmektedir. Çok sık karşılaşılan bir spor travması olmayan Turf toe  travması daha çok  profesyonel futbolcularda görülmektedir​2​. Çim parmak  genellikle çim yüzeyinde yarışan sporcularla ilişkilendirilmesi nedeniyle bu ismi almıştır. Ancak bu spor travması  düz yüzeylerde de meydana gelebilmektedir.

Futbolcuların çim yerine suni çim üzerinde oynamaya başladığı 1970'lerden itibaren  çim parmak yaralanmaları artrmıştır​1​. Suni çim, doğal çime göre daha sert bir yüzey olması nedeniyle bu spor travmasının gerçekleşmesinde en önemli etkendir. Bununla beraber günümüzde daha esnek ve daha hafif ayakkabıların kullanılması çim parmak yaralanmasında artışa neden olmuştur.

Anatomik Yapı

MTP eklemin statik stabilitesi kapsüloligamentöz kompleks tarafından sağlanırken, dinamik stabilite etrafından geçen kas-tendon-sesamoid kompleks tarafından sağlanmaktadır​3​. Ayak başparmağı ekleminin hemen arkasında, tendonun içine gömülü ve ayak baş parmağı hareketini sağlayan iki kemik bulunmaktadır. Bu kemikler tendon için bir makara görevi görmekte olup yürürken veya koşarken kaldıraç işlevi sağlamaktadır. 

Fleksiyon ve ekstansiyon hareketlerine olanak tanıyan MTP eklem, proksimal falanksların geniş ve küçük eklem yüzü nedeniyle, metatars başı üzerinde belirgin bir stabilite sağlayamamaktadır. Dorsal eklem kapsülü, ekstansör tendon kılıfları ve iç ve dışta uzanan kollateral bağlar tarafından desteklenmektedir. Bu yapılar varus ve valgus zorlamalarına karşı stabilite sağlamaktadır. Eklemin plantar yüzündeki desteği sağlayan kapsül kalın fibrokartilajinöz yapıdadır​3​. 

1.MTP eklem yumuşak doku anatomik yapısı

Turf Toe Mekanizma 

MTP eklemi yapılan aktivitelere bağlı olarak farklı şiddette kuvvetlere maruz kalmaktadır. Eklem normal yürüme sırasında %40-60 oranında bir kuvvete maruz kalır. Sportif aktivitelerde ise   5-6 kat daha fazla bir kuvvete maruz kalabilmektedir​4​.  Çim parmak, eklem yüzeyinin hiperekstansiyona zorlanması ile meydana gelir. Plantar kapsüler ligamentin yırtılması ve kopması ile sonuçlanabilmektedir​2​.  Çim parmak yaralanmasında  esas olarak yukarı ve aşağı harekete izin veren ayak başparmağı eklemi çevresindeki bağların burkulması gerçekleşmektedir.

Birinci MTP ekleminin daha az görülen yaralanması ise hiperfleksiyon mekanizma...