👉 Doceń moją pracę i postaw mi kawę!  https://buycoffee.to/wiedza-w-glosie ☕

W tym odcinku rozmawiam z dr Julią Madajczak z Wydziału Neofilologii UW, badaczką kultury i języka Indian Nahua. Rozmawiamy o tym, kim naprawdę byli Aztekowie, jak wyglądała ich religia, państwo i codzienne życie oraz dlaczego wiele popularnych wyobrażeń o tej cywilizacji wynika z późniejszych europejskich interpretacji. Poruszamy także temat języka nahuatl, ofiar z ludzi, podboju Meksyku oraz najnowszych odkryć zmieniających nasze spojrzenie na świat Indian Nahua.

Polecane lektury:

• "Aztecka Układanka" (autorstwa dr Julii Madajczak i współpracowników)
• "Meksyk przed konkwistą" prof. Justyny Olko
• "Tenochtitlan 1521" prof. Ryszarda Tomickiego
• "Ludzie i Bogowie" prof. Ryszarda Tomickiego

00:00:00 Wstęp

00:01:30 Nazewnictwo

00:04:10 Język Nahuatl

00:08:30 Metaforyczność języka

00:10:10 Pismo azteckie

00:17:00 Kalendarz aztecki

00:19:30 Koniec świata u azteków

00:22:20 Język Nahuatl dzisiaj

00:27:20 Powstanie świata wg Azteków

00:29:40 Bogowie

00:36:00 Najważniejsi bogowie

00:39:30 Ofiary z ludzi

00:43:00 Polityka państwa Azteków

00:46:00 Niepokoje wewnętrzne

00:50:00 Metoda współczesnych badań

00:56:30 Pozostałe tradycje w Meksyku

00:59:00 Kraina Astlan

01:01:00 Codzienna religijność

01:03:30 Kapłani

01:05:10 Życie po śmierci wg Azteków

01:10:30 Skąd czerpać wiedzę?

👉 Doceń moją pracę i postaw mi kawę!  https://buycoffee.to/wiedza-w-glosie ☕

W tym odcinku rozmawiam z prof. Piotrem Durką – neuroinformatykiem i badaczem zajmującym się analizą sygnałów mózgowych. Rozmawiamy o tym, czym naprawdę jest sztuczna inteligencja, skąd bierze się hype wokół AGI i dlaczego największe zagrożenia mogą wynikać nie z samych modeli, lecz z koncentracji władzy oraz braku odpowiedzialności firm technologicznych.

00:00:00 Wstęp

00:01:30 Definicja (Sztucznej) Inteligencji

00:07:00 Dwie różne AI

00:11:30 Nikt nie wie co to jest AGI

00:13:30 AI jak nazizm i komunizm

00:16:00 Programowanie z pomocą AI

00:17:30 Czy AI potrafi udowadniać twierdzenia?

00:23:20 Czy AI odkryje nową matematykę?

00:25:00 AI jest twórcze czy odtwórcze?

00:29:00 Co wiemy o ludzkim mózgu

00:33:00 Czy AI jest analogiczne do mózgu?

00:39:00 Openworm

00:46:00 Natura języka

00:49:00 Niebezpieczeństwa AI

00:52:30 Przyjaźń z AI

00:56:00 Regulacje korporacji

01:00:00 Jak podchodzić do nowych technologii?

01:07:30 Skąd czerpać wiedzę?

👉 Doceń moją pracę i postaw mi kawę!  https://buycoffee.to/wiedza-w-glosie ☕

W tym odcinku rozmawiam z Tomaszem Stawiszyńskim o świecie po pandemii, kryzysie zachodnich wartości, konserwatyzmie i sposobach odnajdywania się w burzliwych czasach. Poruszamy także temat Księgi Hioba, sensu cierpienia, astrologii, racjonalizmu oraz tego, skąd dziś warto czerpać wiedzę o świecie.

00:00:00 Wstęp

00:01:30 Po co Alchemia?

00:03:00 Ile świat ma w sobie magii?

00:06:00 Załamanie porządku

00:10:30 Kiedy przestało być normalnie?

00:15:00 Wpływ wirusa

00:20:00 Nowa normalność

00:23:00 Czy zachowamy wartości zachodnie?

00:28:00 Konserwatyzm

00:30:00 Jak poradzić sobie w burzliwych czasach?

00:36:30 Co daje pisanie książek?

00:39:00 Czy dzieło może być mądrzejsze od autora?

00:41:30 Księga Hioba

00:48:00 Astrologia

00:54:20 Czy Bóg uprawia gaslighting?

01:01:00 Jak zmienili się bogowie

01:06:00 Czy warto budować społeczeństwo racjonalne

01:11:00 Skąd czerpać wiedzę?

👉 Doceń moją pracę i postaw mi kawę!  https://buycoffee.to/wiedza-w-glosie ☕

W tym odcinku rozmawiam z Włodzimierzem Lengauerem – historykiem starożytności i jednym z najwybitniejszych znawców świata greckiego. Rozmawiamy o tym, czym właściwie była starożytna Grecja, jak Grecy rozumieli wojnę, przywództwo i wspólnotę oraz na ile literatura Homera oddaje rzeczywistość epoki. Pojawiają się też tematy religii, wychowania wojownika, relacji między „swoimi” i „obcymi” oraz postaci Aleksandra Wielkiego.

00:00:00 Wstęp

00:01:30 Starożytna Grecja czyli co?

00:05:00 Zróżnicowanie języka greckiego

00:06:30 Zaginiona wiedza o starożytności

00:11:00 Iliada

00:15:30 Idealny wódz

00:18:30 Czy Troja istniała?

00:21:30 Agamemnon i Odys

00:26:00 Literatura a rzeczywistość

00:30:00 Polis a wojsko

00:33:00 Religijność Greków

00:35:00 Swoi i obcy

00:40:30 Wychowanie żołnierza

00:48:00 Jak starożytni patrzyli na wojnę?

00:57:30 Aleksander Wielki

01:03:30 Skąd czerpać wiedzę?

👉 Doceń moją pracę i postaw mi kawę!  https://buycoffee.to/wiedza-w-glosie ☕

W tym odcinku rozmawiam z Piotr Dyczek – archeologiem klasycznym i badaczem świata rzymskiego – o tym, ile starożytności wciąż pozostaje ukryte pod ziemią i jak naprawdę wygląda praca archeologa. Zastanawiamy się, dlaczego dawne miasta znikają pod warstwami ziemi, jak wojny wpływały na dziedzictwo przeszłości oraz czy historia kieruje się własną logiką. Rozmawiamy także o wymazywaniu ludzi z pamięci, moralnym ocenianiu dawnych epok, emocjach w polityce i o tym, czy historia rzeczywiście może być nauczycielką życia.

00:00:00 Wstęp

00:01:30 Ile zostało do odkrycia?

00:09:00 Dlaczego stare rzeczy są pod ziemią?

00:16:20 Czy są głupie pytania?

00:18:30 Ile na świecie jest starożytnych budowli?

00:24:20 Czy wojny niszczyły budowle?

00:29:00 Wojny a archeologia

00:33:00 Wymazywanie imion z historii

00:36:20 Oceny moralne w historii

00:40:00 Logika historii

00:43:30 Architektura i rzeźby

00:47:20 Kogo osądza historia?

00:53:00 Geopolityka się nie zmienia

00:58:00 Emocje w polityce

01:01:20 Historia jest nauczycielką życia

01:04:00 Skąd czerpać wiedzę

👉 Doceń moją pracę i postaw mi kawę!  https://buycoffee.to/wiedza-w-glosie ☕

W tym odcinku rozmawiam z Prof. Andrzejem Zybertowiczem – socjologiem, doradcą Prezydenta RP – o kryzysie prawdy, wojnach narracyjnych i wpływie technologii na współczesne społeczeństwa. Zastanawiamy się, czy fakty przestały się liczyć, jak zmienia się rola wolności słowa oraz czy rozwój sztucznej inteligencji może zagrozić demokracji i naszej zdolności rozumienia rzeczywistości.

00:00:00 Wstęp

00:01:30 Czy fakty przestały się liczyć?

00:05:00 Kłamstwo a wciskanie kitu

00:07:30 Teorie spiskowe

00:11:30 Czy system potrzebuje kłamstw?

00:17:30 Pedagogika wstydu

00:22:00 Czy wolność słowa ma jeszcze sens?

00:28:00 Antagonizacja społeczeństwa

00:33:30 Technoentuzjaści

00:42:00 Problemy z AI

00:50:00 Wyścig zbrojeń AI

00:53:00 Generacja Video zagraża demokracji

00:56:00 Modele solidaryzują się ze sobą

01:00:00 Czy jeszcze ogarniamy co się dzieje?

01:06:00 Skąd czerpać wiedzę? 

👉 Doceń moją pracę i postaw mi kawę!  https://buycoffee.to/wiedza-w-glosie ☕

W tym odcinku rozmawiam z Prof. Markiem Mejorem – indologiem, sanskrytologiem i badaczem buddyzmu. Rozmawiamy o tym, czy Budda był postacią historyczną, kiedy żył i kim był Siddhartha Gautama. Poruszamy różnicę między historią a legendą, a także wyjaśniamy podstawy nauczania buddyzmu – czym jest karma, nirwana, Cztery Szlachetne Prawdy i Ośmioraka Ścieżka. Zastanawiamy się też, czy buddyzm to religia oraz dlaczego jego nauka bywa dziś często upraszczana.

00:00:00 Wstęp

00:01:30 Czy Budda istniał?

00:06:00 Kiedy żył Budda?

00:10:00 Lumbini - miejsce narodzin

00:18:30 Co oznacza słowo Budda?

00:20:00 Historia Siddharthy Gautamy

00:26:00 Historia vs legenda

00:32:00 Zanik i renesans buddyzmu

00:37:20 Czy buddyzm to religia?

00:40:00 Czy jest jeden Budda?

00:43:30 Karma

00:47:30 Nirwana

00:55:20 Cztery Szlachetne Prawdy

00:57:00 Cierpienie

01:04:00 Ośmioraka ścieżka

01:06:20 Spłycanie nauki Buddy

👉 Doceń moją pracę i postaw mi kawę!  https://buycoffee.to/wiedza-w-glosie ☕

W tym odcinku rozmawiam z Prof. Marcinem Paukiem, historykiem mediewistą i profesorem Uniwersytetu Warszawskiego, specjalizującym się w społecznej i ustrojowej historii Europy Środkowej, o tym, kim naprawdę były elity średniowiecza i jak działały mechanizmy władzy. Poruszamy m.in. rolę rycerstwa i duchowieństwa, kwestie awansu społecznego, władzy królewskiej oraz tego, skąd właściwie czerpiemy wiedzę o tej epoce.

00:00:00 Wstęp

00:01:00 Kto był elitą w średniowieczu?

00:02:00 Hierarchia grup społecznych

00:04:20 Feudalizm

00:06:40 Niewolnicy

00:08:50 Rycerstwo

00:11:00 Czy trzeba się było urodzić wysoko?

00:14:20 Jak zostać rycerzem?

00:16:30 Jak dostać herb?

00:19:10 Rola ziemi

00:22:00 Ministeriałowie

00:25:40 Własność w średniowieczu

00:29:00 Świadczenie militarne

00:32:20 Duchowieństwo

00:40:00 Wyższe rangi szlacheckie

00:42:00 Książęta

00:46:30 Koronacja Chrobrego

00:49:00 Władza królewska

00:53:00 Stolica

00:57:00 Legitymizacja władzy

00:58:40 Mieszczanie

01:05:30 Armia zawodowa

01:08:30 Kultura rycerska

01:10:00 Czy Chłopi mieli władzę?

01:12:50 Skąd czerpać wiedzę?

👉 Doceń moją pracę i postaw mi kawę!  https://buycoffee.to/wiedza-w-glosie ☕

W tym odcinku rozmawiam z Prof. Maciejem Górnym o I wojnie światowej – jej przyczynach, przebiegu oraz o tym, jak wyglądało życie społeczeństw w czasie wielkiego konfliktu. Rozmawiamy także o propagandzie, traumie po wojnie i o tym, dlaczego I wojna światowa była momentem, w którym skończył się stary świat, a zaczął nowy.

00:00:00 Wstęp

00:01:10 Atmosfera przed 1WŚ

00:06:30 Rozpad starego porządku

00:13:30 Ententa i Państwa Centralne

00:18:40 Kto był dobry a kto zły?

00:23:40 Czy musiał do niej dojść?

00:27:00 Wojna nowoczesna

00:29:50 Śmierć romantycznego mitu wojny?

00:32:30 Wzrost śmiertelności

00:36:40 Czego spodziewały się obie strony?

00:37:40 Wojna Okopowa

00:43:50 Gazety w trakcie wojny

00:50:30 Uchodźcy i rozpad społeczeństwa

00:56:00 Zamienniki żywności

00:59:00 Propaganda wojenna

01:05:40 Perspektywa żołnierzy

01:08:40 Los weteranów

01:13:30 Wzrost przestępczości

01:14:30 Skąd czerpać wiedzę?

👉 Doceń moją pracę i postaw mi kawę!  https://buycoffee.to/wiedza-w-glosie ☕

W tym odcinku rozmawiam z prof. Janem Kozłowskim filologiem klasycznym, kierownikiem Zakładu Literatur i Języków Klasycznych w IFK UW o tym, jak intertekstualność pozwala odkrywać ukryte znaczenia w tekstach biblijnych i czytać je jako złożone konstrukcje literackie. Na konkretnych przykładach pokazujemy związki między Biblią a literaturą grecką – od Homera i Eurypidesa po Platona – oraz ich konsekwencje dla rozumienia chrześcijaństwa. Rozmawiamy też o tym, dlaczego bez znajomości kontekstów kulturowych i językowych łatwo spłycić sens tych tekstów.

00:00:00 Wstęp

00:01:00 Ile zostało do odkrycia?

00:03:40 Historia a fikcja

00:06:30 Kultura żydowska i grecka

00:11:00 Adam i Ewa inspirowane Odyseją

00:20:00 Czy nawiązania są świadome?

00:24:00 Motywy ofiar w Biblii i mitach greckich

00:28:20 Czy są motywy literackie wynalezione przez Biblię?

00:38:30 Intertekstualność

00:47:30 Zdrowaś Maryjo

00:56:20 Czy dziewictwo Maryi to kwestia tłumaczenia?

01:00:00 Nowy Testament a Septuaginta

01:03:00 Skąd czerpać wiedzę?