Zihin Sandalyesi

Kendine güvenmekle haddini bilmek birbirine zıt mı, yoksa biri diğerini mümkün mü kılıyor?

Bu bölümde Delfi Tapınağı’nın “Kendini tanı!” çağrısından yola çıkarak insanın kendini tanıma yolculuğunu bilgi, kimlik ve kulluk üzerinden ele alıyoruz. Carl Rogers’ın benlik anlayışından Kierkegaard ve Heidegger’in otantiklik düşüncesine uzanırken, başkalarının beklentileriyle kendi hakikatimiz arasında nasıl sıkıştığımızı ve kendimiz olmanın neden bazen bu kadar zor geldiğini konuşuyoruz.

Çünkü kendine güvenmek, yapabileceğine inanmak kadar her şeyi kontrol edemeyeceğini kabul etmeyi de gerektiriyor. Azimle sorumluluğumuzu üstlenmek, tevekkülle gücümüzün sınırını tanımak… Biri çabamızı nereye kadar götürebileceğimizi, diğeri nerede durup Rabbimize güvenmemiz gerektiğini hatırlatıyor.

Haddini bilmek, kendini küçültmek değil; kendine ait olan imkânı da acziyeti de hakkıyla tanımaktır. İnsan, gücünü tanıdıkça kendine; sınırını tanıdıkça Rabbine güvenmeyi öğrenir.

Güneş batar. Gün ölür. Bize de şahitlik düşer. Sabah olur. Bir ordu gibi hücum eder ışık.

Günbatımı yalnızca gökyüzünde kırılan bir ışık mı?

Turuncuya, kızıla, pembeye boyanan ufukta biraz fizik; gözümüzden bedenimize süzülen ışıkta biraz biyoloji; bütün bunların ardında ise bitmeyen bir hayret var.

Aynı güneş, her akşam başka bir surette batıyor. Ve biz, gökyüzünün ritmini içimizde taşıyoruz.

Renge bakıp ışığı, ışığa bakıp nizamı, nizama bakıp O’nu hatırlamak için… Hayret Nazarı’nın ilk bölümünde gün batımına nazar ediyoruz.🌅

Hayırlı Cumalar 🌹

Zihin Sandalyesi’nde yeni bir seriye başlıyoruz: Hayret Nazarı.  

Koşturmacanın, ekranların ve sürekli bir şeylerden şikayet etmenin ortasında "ince şeyleri anlamaya" vaktimiz kaldı mı?  

İmam Gazzâlî’nin "el-Ḥikme fî maḫlûkâtillâh" (Allah’ın Yarattıklarındaki Hikmetler) eserinden ilhamla çıktığımız bu yolda; gökyüzünden denizlere, yapraktan sivrisinek kanadına kadar kainattaki muazzam düzeni yeniden hatırlıyoruz.  

Sürekli olumsuzluğa odaklanan dünyada gözümüzün körleştiği güzellikleri fark etmek, şükür kapılarını aralamak ve Sanatkâr'ı eserleriyle yeniden tanımak için bir tefekkür yolculuğuna çıkıyoruz.

Hayretle nazar ettiğimiz nicelerine 🖼️

Öz güven; gürültülü bir gösteri ya da dışarıya bir şey kanıtlamak değil, insanın kendi içindeki o tanıdık "ev" hissine geri dönmesidir.

Bu bölümde, güven ve itimattan yola çıkarak öz güvenin dış onaylarla değil; öz şefkat, farkındalık ve eylemle adım adım nasıl inşa edildiğini konuşuyoruz. Sisin içinden sıyrılmayı, kendimize dürüstçe ayna tutmayı ve sırtımızı yine kendi içsel emniyetimize dayamayı masaya yatırıyoruz.

Dinledikten sonra, sizin de kendi zihninizin en sakin köşesine rahat bir sandalye atıp kurulmanız dileğiyle 🪑

Bismillah!

Karageorghis, C. I., & Terry, P. C. (2017). Özgüven. Spor psikolojisi (ss. 59–88). Nobel Akademik Yayıncılık.

Weinberg, R. S. & Gould, D. (2015). Öz-Güven. Spor ve Egzersiz Psikolojisinin Temelleri (ss. 323-349). Nobel Akademik Yayıncılık.

Üstad Bediüzzaman Said Nursî. Mektûbât (29. Mektup, Altıncı Risale: “Hücûmât-ı Sitte”).

Niyet, hareketin yönünü tayin eden ilk hamledir.

Bu bölümde, hareketin ardından onun yönünü ve ruhunu belirleyen niyet kavramını konuşuyoruz. İrade, kasıt ve azimle ilişkisini; ahlak felsefesi, psikoloji ve İslam düşüncesi üzerinden ele alırken şu sorunun peşine düşüyoruz: Bir eylemin anlamını yalnızca ne yaptığımız mı, yoksa neden ve nereye yöneldiğimiz mi belirler?

Niyetin sıradan davranışları nasıl anlamlandırdığını, amellerin niyeti nasıl besleyip kalbi dönüştürdüğünü ve belki de asıl meselenin “Ne yaptım?” değil, “Yaptığım şey beni nasıl bir insana dönüştürüyor?” sorusu olduğunu düşünüyoruz.

Niyetimizi, yönümüzü ve kalbin istikametini birlikte düşündüğümüz Zihin Sandalyeme hoşgeldiniz.

Bismillah!

“Özünü harekete geçiren onun / Kanını kaynatan candır düpedüz kendi canı…”

Canlılık nedir? Sadece nefes alıp vermek mi, yoksa hareket edebilmek mi?

Bu bölümde hareketi; biyoloji, psikoloji ve manevî anlam katmanlarıyla birlikte ele alıyoruz. Evrimsel süreçlerden nörobilime, hicret fikrinden hareket ayetlerine uzanan geniş bir çerçevede şu sorunun izini sürüyoruz: Bizi yerimizden kaldıran, yön değiştiren ve yeniden başlatan hareketin önemi nedir?

Hareketi yalnızca bedenin bir eylemi değil, varoluşun dili olarak düşündüğümüzde, canlılık; duramamak, dönüşebilmek ve akış içinde kalabilmek olarak da okunabilir. Belki de bereket tam olarak burada, yani hareketin kendisinde gizlidir.

Hareketin biyolojisini, zihne etkisini ve “bereket” fikrini birlikte düşündüğümüz Zihin Sandalyeme hoşgeldiniz.

Bismilllah!

Kuhn, S. L., Raichlen, D. A., & Clark, A. E. (2016). What moves us? How mobility and movement are at the center of human evolution. Evolutionary anthropology, 25(3), 86–97. https://doi.org/10.1002/evan.21480

Can, Seyithan. “Modern Bilimin Hareket Kuramı Ekseninde Klasik Kelâmın İnsan Fiilleri Anlayışına Uzlaşımcı Yaklaşım”. Kader 18/2 (Aralık 2020): 570-586. https://doi.org/10.18317/kaderdergi.793912

Merhabalar, Ben Ezgi. Zihin Sandalyesi'nin ilk bölümünde İnanç ve Dağlar üzerine konuştum. Çünkü önce dağlar vardı. Dağlarda inanç vardı. Dağlara kurulmuş mabetler vardı. Dağlarda İbrahimi bir arayış, dostluk vardı. Musevi bir konuşma, dua vardı. İsevi bir nasihat, yükseliş vardı. Muhammedi bir sığınma, güven vardı. Dağlarda ilahi bir söz ve emanet vardı.

Bismillah diyip başladım. Zihin Sandalyeme hoşgeldiniz.

* 9:40 dakikada sehven ibn-i Sina demişim, ibn-i Arabi olacaktı. İlk bölüm heyecanı diyip affınıza sığınıyorum.

Bölümde bahsettiğim makaleye ve diğer faydalandığım kaynaklara aşağıdan ulaşabilirsiniz;

Saad, B. (2023). Mountains Gravitational Pegs Stabilize the Earth’s Rotation Motion. Emirati Journal of Space and Astronomy Sciences, 1(1), 4-25. https://doi.org/10.54878/pdhe1102

Şahinler, N. (2013). Dağlara inmek için çıkılır. İnsan Yayınları.

AçıkBeyin. (2022, 17 Mart). SoruYorum - İnanç nedir? İnançsız insan olabilir mi? [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=t4TN2J07r6w

Merhabalar, ben Ezgi. Bu podcast’te hayatı ve insanı birlikte düşünüyoruz. “Keşke zihnine bir sandalye atabilsem” diyen bir cümleyle başladı. Şimdi o sandalyeyi sana uzatıyorum. Burası Zihin Sandalyesi. Hoşgeldin 🌹