Dla dawnych mnichów modlitwa była źródłem poznania siebie i lekarstwem na wszelkie rany. Człowiek modląc się odkrywa wszystkie swoje wadliwe postawy, choroby i doznaje uzdrowienia.

Do poznania Boga dochodzi się tylko przez poznanie siebie. Zauważył to już pierwszy znaczący pisarz-mnich, Ewagriusz z Pontu (+399): Jeśli chcesz poznać Boga, poznaj najpierw samego siebie.