- Selman-ı Pak'ta yenilen Townshend bir yarı bozgun şeklinde geri çekilirken Nurettin Bey'in birlikleri takiptedir.

- Aradaki 3 günlük mesafe, Kutülamare'ye daha 75 km varken kapanıyor ve Delabiha Muharebesi'nde Türkler yine bir zafer elde ediyorlar.

- Birlikleri bitkin düşen Townshend, kuşatılma pahasına Kutülamare'de savunmaya geçme kararı alıyor.

- Türkler kusursuz bir manevrayla İngilizleri kuşatmaya alıyorlar.

- Nurettin Bey'in "teslim olun" çağrısına Townshend'in yanıtı olumsuz oluyor.

Bölüm Sponsoru: Kerim Rota

Kaynaklar  

- T. C. Genelkurmay ATASE Başkanlığı Yayınları Seri No:3, Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi II. Cilt, Irak-İran Cephesi 1914-1918 1. Kısım, Ankara Genelkurmay Basımevi 1979  

- Serdar Sakin, Birinci Dünya Savaşı’nda Irak Cephesinde Osmanlı Devleti ile İngiltere Arasındaki Çarpışmalar (1915), Gazi Akademik Bakış, 4(7), 133-152, 2010  

- Osmanlı Belgelerinde Birinci Dünya Harbi I: T.C. Başbakanlık Devlet Arşi̇vleri̇ Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayın Nu: 130  

- Said Olgun ve Resul Babaoğlu, Dönemi̇n Kaynaklarına göre Kutü’l-Amare Zaferi̇ (toplu bir değerlendi̇rme), Tarih Araştırmaları Dergisi, 39(67), 477-502, 2020  

- Berk Erol, Birinci Dünya Savaşı’nda: Irak Cephesi̇’’ndeki̇ Askeri̇ ve Si̇yasi̇ Gelişmeler, Lisans Tezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi - Tarih Bölümü Anabilim Dalı, 2022  

- Gökhan Buluş, İngi̇li̇z Basınında Kut’ül Amare Kuşatması (1915-1916), T.C. İstanbul Üni̇versi̇tesi̇ Atatürk İlkeleri̇ ve İnkilap Tari̇hi̇ Ensti̇tüsü Atatürk İlkeleri̇ ve İnkilap Tari̇hi̇ Anabilim Dalı, 2021  

- A. J. Barker, The First Iraq War--1914-1918: Britain's Mesopotamian Campaign, Enigma Books, 2009  

- Paul Knight, The British Army in Mesopotamia, 1914-1918, McFarland & Company, Inc., Publishers, 2013  

- On the Road to Kut - Soldier's Story of the Mesopotamian Campaign, Pickle Partners Publishing, 2013 

- Levent Ünal, Kûtü’l Amâre Zaferi Öncesi ve Sonrasında Irak-İran Cephesi Gelişmeleri, Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, Volume: 45, 36-63, 2020  

- Ahmet Tetik, Sema Kiper, Ayşe Seven, Askerî Tarih Belgeleri Dergisi, Genelkurmay Basım Evi, Yıl: 53, Sayı: 118, 2004  

- Betül Ulutin, Birinci Dünya Savaşı’nda Kutülamare Muharebeleri, Yüksek Lisans Tezi, T. C. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı, 201666 

Bu bölümde 1919-1923 arasında Yunan ordusunun Anadolu'da yaptığı mezalimi, batılı komisyonların o dönem hazırladıkları raporlardan, dış basında yer alan haberlerden ve beyanatlardan okuyoruz.

Bölüm sponsoru: Ahmet Emre Çetin

Kaynaklar 

- Arnold J. Toynbee, The Western Question in Greece and Turkey: A Study in the Contact of Civilisations, Constable and Company Ltd., 1922

- Maurice Gehri (délégué du Comité İnternational de la Croix-Rouge), Mission d’Enquête en Anatolie, 12-22 Mai 1921

- Report of the Interallied Inquiry Mission at Smyrna by Admiral Bristol (Delegate of the U.S.A.), General Bunoust (Delegate of France), General Hare (Delegate of Great Britain), General Dall'Olio (Delegate of Italy), 1919

- Annie I. Allen and Florence I. Billings (members of American Near East Relief Committee), Atrocities in Anatolia, 1921

- The Times, 27 Eylül 1922 (Lord St. Davids’in beyanları)

- The New York Times, 01.01.1923 (Uluslararası Kızılhaç Örgütü’nün Yunan tahribatıyla ilgili raporuna dair)

- The New York Times 02.01.1923 (Uluslararası Kızılhaç Örgütü’nün Yunan tahribatıyla ilgili raporuna dair Yunanları aklama yazısı)

- The New York Times 04.02.1923 (Türklerin Yunanlara mezalim uygulamadığı, tam tersine Yunanların Türklere mezalim uyguladığına dair)

- Le Temps 22.09.1922 (450 Türk köyünün Yunanlar tarafından yakılmasına dair)

- Cengiz Mutlu, Milli Mücadele Sırasında Türkiye’de İtilaf Devlerince Tahkik Heyeti Kurma Çabaları, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, S 52, Güz 2013, s. 875-904 (Kızılhaç heyetinin Afyon ve Kütahya ziyaretlerine izin verilmeyişine dair)

- Kutülamare'nin düşürülüşünden sonra Bağdat'a doğru ilerleyen Tümgeneral Townshend, Türklerin şehrin 35 km güneydoğusunda, Selman-ı Pak'ta yoğunlaştığını görüyor.

- Albay Nurettin, Ctesiphon Kemeri gibi tarihi yapılarla dolu bu kasabada kapsamlı bir savunma hazırlığı yapıyor.

- 22-24 Kasım 1915 tarihlerinde, bir meydan muharebesi şeklinde cereyan eden çarpışmalar çok kanlı oluyor. İki taraf da mevcudunun üçte birini kaybederken, kazanan Türkler oluyor.

- İngilizler Irak'a ayak bastıklarından bu yana en kapsamlı yenilgilerini yaşıyorlar. Selman-ı Pak, Kutülamare Kuşatması'nın zeminini hazırlıyor.

Bölüm Sponsoru: Kerim Rota

Kaynaklar  

- T. C. Genelkurmay ATASE Başkanlığı Yayınları Seri No:3, Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi II. Cilt, Irak-İran Cephesi 1914-1918 1. Kısım, Ankara Genelkurmay Basımevi 1979  

- Serdar Sakin, Birinci Dünya Savaşı’nda Irak Cephesinde Osmanlı Devleti ile İngiltere Arasındaki Çarpışmalar (1915), Gazi Akademik Bakış, 4(7), 133-152, 2010  

- Osmanlı Belgelerinde Birinci Dünya Harbi I: T.C. Başbakanlık Devlet Arşi̇vleri̇ Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayın Nu: 130  

- Said Olgun ve Resul Babaoğlu, Dönemi̇n Kaynaklarına göre Kutü’l-Amare Zaferi̇ (toplu bir değerlendi̇rme), Tarih Araştırmaları Dergisi, 39(67), 477-502, 2020  

- Berk Erol, Birinci Dünya Savaşı’nda: Irak Cephesi̇’’ndeki̇ Askeri̇ ve Si̇yasi̇ Gelişmeler, Lisans Tezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi - Tarih Bölümü Anabilim Dalı, 2022  

- Gökhan Buluş, İngi̇li̇z Basınında Kut’ül Amare Kuşatması (1915-1916), T.C. İstanbul Üni̇versi̇tesi̇ Atatürk İlkeleri̇ ve İnkilap Tari̇hi̇ Ensti̇tüsü Atatürk İlkeleri̇ ve İnkilap Tari̇hi̇ Anabilim Dalı, 2021  

- A. J. Barker, The First Iraq War--1914-1918: Britain's Mesopotamian Campaign, Enigma Books, 2009  

- Paul Knight, The British Army in Mesopotamia, 1914-1918, McFarland & Company, Inc., Publishers, 2013  

- On the Road to Kut - Soldier's Story of the Mesopotamian Campaign, Pickle Partners Publishing, 2013 

- Levent Ünal, Kûtü’l Amâre Zaferi Öncesi ve Sonrasında Irak-İran Cephesi Gelişmeleri, Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, Volume: 45, 36-63, 2020  

- Ahmet Tetik, Sema Kiper, Ayşe Seven, Askerî Tarih Belgeleri Dergisi, Genelkurmay Basım Evi, Yıl: 53, Sayı: 118, 2004  

- Betül Ulutin, Birinci Dünya Savaşı’nda Kutülamare Muharebeleri, Yüksek Lisans Tezi, T. C. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı, 201666 

Galatasaray Lisesi mezunlarının sponsorluğunu üstlendiği bu anlamlı bölümde, 1. Dünya Savaşı esnasında eğitimlerini yarıda bırakıp orduya yedek subay olarak katılan lise ve üniversite öğrencilerinden bahsediyorum.

Sponsor listesi: Babürhan Güçer, Barbaros Aytar, Cenk Tuzcu, Emrullah Bozkurt, Engin Ergenç, Faruk Dak, Fatih Özkoyuncu, Hakan Yaraş, Mehmet Erdoğdu, Osman İleri, Önder Oğuzhan, Sarper Çağatay, Uğur Çomoğlu ve Zafer Yıldırım

Kaynaklar 

- İsmail Sabah, Çanakkale’nin şehit kalemleri – 1. bsk. – Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı, 2017. 

- Nuri Güçtekin, Eğitimli Neslin I. Dünya Savaşı’yla İmtihanı [The Schooled Generation in World War I]. İstanbul: İskenderiye Kitap, 2015 

- Feza Günergun,  Birinci Dünya Savaşı’na Katılan Türk Öğrenci ve Öğretmenler, Yayın Tanıtımı, Osmanlı Bilimi Araştırmaları XIX, ‘Savaş ve Bilim’ Özel Sayısı (2018): 124-127 

- Hali, S. (2025). Türk eğitim tarihinde Mekteb-i Sultani. Journal of Advancements in Education, 3(1), 1-17. 

- Mustafa Selçuk, Harb-i Umumi, Eğitim ve Toplum: Bir Neslin Yok Oluşu, Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı Yıl: 13, Bahar 2015, Sayı: 18, ss. 465-505, 100. Yıl 

- İsmail Sabah, Çanakkale Muharebeleri̇ öncesi ve Süresince Öğretmen ve Öğrencilerin Silâhaltına Alınması ile Eğitim Sisteminde Ortaya Çıkan Sorunlar, Tarihin Peşinde ‐ Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi ‐  Yıl: 2015, Sayı: 13 Sayfa: 267‐3 

- Nihat Paşa Yıldız, Osmanlı Devleti’nde Paramiliter bir Gençlik Örgütü: İzcilik, Yüksek Lisans Tezi, 2024 

- Türkoğlu, Ö. (2023). Darülfünun’dan İstanbul Üniversitesine Osmanlı’da İlk Üniversitenin Tarihçesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 12(3), 1745-1767 

- Ozlen, Fatma. “1915 Çanakkale Savaşında Şehit Düşen Tıbbiye Sınıfı Miti.” Osmanlı Bilimi Araştırmaları 24, 2 (2023): 611-625 

- Selçuk Uygun, I. Dünya Savaşı Çanakkale Cephesinde Öğretmenler, SDU International Journal of Educational Studies, 6(1), 2019, Page 54-65 

- İsmail Sabah, Çanakkale’ye Asker İhracının İlk Günleri ve İstanbul’da Okullara Yansımaları, Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı Yıl: 11, Güz 2013, Sayı: 15, ss. 53-76 

- Ay, Ferudun (2021). “Edebi Hatıralarda Çanakkale Savaşı”, Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, S. 27, s. 175-201.

“Bir yazar elbette deneyimlerinden tamamen etkilenmeden kalamaz, ancak bir öykü tohumunun deneyim toprağını kullanma biçimleri son derece karmaşıktır ve bu süreci tanımlama girişimleri, yetersiz ve belirsiz kanıtlardan yola çıkarak yapılan en iyi ihtimalle tahminlerdir.” Yüzük Kardeşliği, ikinci baskının önsözü. 

Toplam uzunluğu 17 dk 13 sn olan bu bölümün tamamı sadece Patreon ve Buy me a Coffee'de.

Bölümü dinlemek için:

Patreon: https://www.patreon.com/c/u54848884

Buy me a Coffee: https://www.buymeacoffee.com/kulubetarih

- Şuayyibe'den sonra İngilizler cepheyi kuzeye taşımak ve Bağdat'a yaklaşmak için harekete geçiyorlar.

- Süleyman Askerî Bey'in ölümünden sonra Irak Genel Komutanlığı'na Nurettin Bey geliyor.

- Nurettin Bey çete tarzı savaştan nizamî savaşa geçiş yapıyor.

- İngilizler Amare, Nasıriye ve Kutülamare'yi ele geçiriyorlar.

- Fakat bu süreçte İngilizlerin ikmal yolu uzarken Türklerin daha da güçlendiği görülüyor.

- 50-55 derecelere varan çöl sıcakları iki taraftan da ölümlere yol açıyor.

Irak Cephesi Sponsoru: Kerim Rota

Bölüm Sponsoru: Ertuğrul Pınar

Kaynaklar

- T. C. Genelkurmay ATASE Başkanlığı Yayınları Seri No:3, Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi II. Cilt, Irak-İran Cephesi 1914-1918 1. Kısım, Ankara Genelkurmay Basımevi 1979

- Serdar Sakin, Birinci Dünya Savaşı’nda Irak Cephesinde Osmanlı Devleti ile İngiltere Arasındaki Çarpışmalar (1915), Gazi Akademik Bakış, 4(7), 133-152, 2010

- Osmanlı Belgelerinde Birinci Dünya Harbi I: T.C. Başbakanlık Devlet Arşi̇vleri̇ Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayın Nu: 130

- Said Olgun ve Resul Babaoğlu, Dönemi̇n Kaynaklarına göre Kutü’l-Amare Zaferi̇ (toplu bir değerlendi̇rme), Tarih Araştırmaları Dergisi, 39(67), 477-502, 2020

- Berk Erol, Birinci Dünya Savaşı’nda: Irak Cephesi̇’’ndeki̇ Askeri̇ ve Si̇yasi̇ Gelişmeler, Lisans Tezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi - Tarih Bölümü Anabilim Dalı, 2022

- Gökhan Buluş, İngi̇li̇z Basınında Kut’ül Amare Kuşatması (1915-1916), T.C. İstanbul Üni̇versi̇tesi̇ Atatürk İlkeleri̇ ve İnkilap Tari̇hi̇ Ensti̇tüsü Atatürk İlkeleri̇ ve İnkilap Tari̇hi̇ Anabilim Dalı, 2021

- A. J. Barker, The First Iraq War--1914-1918: Britain's Mesopotamian Campaign, Enigma Books, 2009

- Paul Knight, The British Army in Mesopotamia, 1914-1918, McFarland & Company, Inc., Publishers, 2013

- On the Road to Kut - Soldier's Story of the Mesopotamian Campaign, Pickle Partners Publishing, 2013

- Levent Ünal, Kûtü’l Amâre Zaferi Öncesi ve Sonrasında Irak-İran Cephesi Gelişmeleri, Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, Volume: 45, 36-63, 2020

- Ahmet Tetik, Sema Kiper, Ayşe Seven, Askerî Tarih Belgeleri Dergisi, Genelkurmay Basım Evi, Yıl: 53, Sayı: 118, 2004

- Betül Ulutin, Birinci Dünya Savaşı’nda Kutülamare Muharebeleri, Yüksek Lisans Tezi, T. C. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı, 2016666

Yabancı basının 5, 6, 7 ve 8 Eylül 1922 sayılarını incelediğimiz bu bölümde, artık Yunan yenilgisinin kesinleştiği İngilizler tarafından da kabul edilirken, Fransızlar gazetelerinde Yunanları adeta topa tutuyorlar. Mustafa Kemal Paşa'nın meşhur "Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz'dir. İleri!" emri, farklı gazetelerde farklı şekillerde yer alıyor. Dünya'yla iletişime açılan Ankara'ya Müslüman ülkelerden ve Sovyet Rusya'dan tebrik mesajları geliyor. İtilaf kuvvetleri İzmir'e savaş gemilerini gönderiyor.

Kaynaklar

The Times, The New York Times, Le Figaro, Le Temps, Le Gaulois, Le Populaire gazetelerinin 5, 6, 7 ve 8 Eylül 1922 sayıları.

Bölüm sponsoru: Y. Emre Topan

Endüstriyelleşmiş ölüm ile özdeşleşen 1. Dünya Savaşı savaş kurallarını değiştirdiği gibi, toplumun zihnindeki savaş algısını ve savaş resimlerini de kökten değiştirdi. Geleneksel kahramanlık temalarının yerini travma, korku, acı, boşunalık ve insanlığın ölümü gibi konular aldı.

Kaynaklar

- Cork, Richard. A Bitter Truth: Avant-Garde Art and the Great War. Yale University Press, 1994.

- Winter, Jay. Sites of Memory, Sites of Mourning. Cambridge University Press, 1995.

- Richter, Hans. Dada: Art and Anti-Art. Thames & Hudson, 1965.

- Michalski, Sergiusz. New Objectivity. Taschen, 2003.

- Ades, Dawn. Surrealism. Thames & Hudson, 2004.

- Imperial War Museums. Paul Nash and the First World War.

- Léger, Fernand. Functions of Painting. Viking Press, 1973.

Bölüm sponsoru: Boyacı Sanat (Hayri Boyacı)

İnstagram: https://www.instagram.com/hayriboyacisanat/

Bu bölümün baz aldığı sayılarda Anglo-Amerikan basını Yunanlar için hala umudunu korurken, Türklerin zaferi kesinleşiyor. Townshend İngiliz gazetelerine Mustafa Kemal Paşa'yı ve Türk Ordusu'nu övgüler yağdıran demeçler veriyor. Öte yandan Fransızları günlerdir "Türkleri yüreklendirmekle" suçlayan İngilizlere, Fransızların bu bölümde cevabı sert oluyor: "Sanki Türklerin taarruz etmek için bizim yüreklendirmemize ihtiyaçları var!" Ayrıca sayılardan birinde şu meşhur "Türkler taarruzlarında tank kullandılar" iddiasına rastlıyoruz (doğru olabilir?). Bir de, "Yunan Mezalimi" konusu da yavaş yavaş ortaya çıkmaya başlıyor.

Kaynaklar

The Times, The New York Times, The Morning Bulletin, Le Figaro, Le Temps, Le Gaulois, Le Populaire ve La Croix gazetelerinin 1, 2, 3 ve 4 Eylül 1922 sayıları.

Bölüm sponsoru: Y. Emre Topan

4 yıllık podcast hayatımın ardından "ustalık eserim" olarak nitelendirebileceğim bir çalışmayla karşınızdayım. İki bölüm olarak tasarladığım ve araştırma safhasında 150'yi aşkın gazete sayısı ve makale okuduğum bu çalışmanın ilk bölümünde, Büyük Taarruz'un başlangıcının ve ilk günlerinde oluşan atmosferin İngiltere, Fransa, Amerika ve Kanada basınındaki yansımalarını ele alıyorum.

Kaynaklar

The Times, The New York Times, The Morning Bulletin, Le Figaro, Le Temps, Le Gaulois, Le Populaire ve La Croix gazetelerinin 27, 28, 29, 30 ve 31 Ağustos 1922 sayıları.

Bölüm sponsoru: Y. Emre Topan