1. Dünya Savaşı Podcast Serisi

Antik çağlardan Osmanlı'ya, Napolyon'dan 1. Dünya Savaşı'na kadar topçuluğun ve top teknolojisinin tarihi gelişimi, teknik detayları, etimolojik kökenleri ve 1. Dünya Savaşı'na dair ilginç istatistikleriyle birlikte, bir saate ancak sıkıştırabildiğimiz kıymetli bir bölüm oldu. Umarım beğenirsiniz. Ahmet Emre hocama çok teşekkürler.

- Felahiye'deki hezimetin ardından İngilizler nehrin sağ sahilinden saldırmayı planlıyorlar.

- 13. Kolordu Komutanı Albay Ali İhsan düşmanı Sabis'te karşılamaya hazırlanıyor.

- Kutülamare'den Türklere sığınan İngiliz ve Hint askerlerinin sayısı artıyor.- Townshend umudunu kaybetmeye başlıyor.

Bölüm Sponsoru: Kerim Rota

Kaynaklar   

- T. C. Genelkurmay ATASE Başkanlığı Yayınları Seri No:3, Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi II. Cilt, Irak-İran Cephesi 1914-1918 1. Kısım, Ankara Genelkurmay Basımevi 1979   

- Serdar Sakin, Birinci Dünya Savaşı’nda Irak Cephesinde Osmanlı Devleti ile İngiltere Arasındaki Çarpışmalar (1915), Gazi Akademik Bakış, 4(7), 133-152, 2010   

- Osmanlı Belgelerinde Birinci Dünya Harbi I: T.C. Başbakanlık Devlet Arşi̇vleri̇ Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayın Nu: 130   

- Said Olgun ve Resul Babaoğlu, Dönemi̇n Kaynaklarına göre Kutü’l-Amare Zaferi̇ (toplu bir değerlendi̇rme), Tarih Araştırmaları Dergisi, 39(67), 477-502, 2020   

- Berk Erol, Birinci Dünya Savaşı’nda: Irak Cephesi̇’’ndeki̇ Askeri̇ ve Si̇yasi̇ Gelişmeler, Lisans Tezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi - Tarih Bölümü Anabilim Dalı, 2022   

- Gökhan Buluş, İngi̇li̇z Basınında Kut’ül Amare Kuşatması (1915-1916), T.C. İstanbul Üni̇versi̇tesi̇ Atatürk İlkeleri̇ ve İnkilap Tari̇hi̇ Ensti̇tüsü Atatürk İlkeleri̇ ve İnkilap Tari̇hi̇ Anabilim Dalı, 2021   

- A. J. Barker, The First Iraq War--1914-1918: Britain's Mesopotamian Campaign, Enigma Books, 2009   

- Paul Knight, The British Army in Mesopotamia, 1914-1918, McFarland & Company, Inc., Publishers, 2013   

- On the Road to Kut - Soldier's Story of the Mesopotamian Campaign, Pickle Partners Publishing, 2013  

- Levent Ünal, Kûtü’l Amâre Zaferi Öncesi ve Sonrasında Irak-İran Cephesi Gelişmeleri, Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, Volume: 45, 36-63, 2020   

- Ahmet Tetik, Sema Kiper, Ayşe Seven, Askerî Tarih Belgeleri Dergisi, Genelkurmay Basım Evi, Yıl: 53, Sayı: 118, 2004   

- Betül Ulutin, Birinci Dünya Savaşı’nda Kutülamare Muharebeleri, Yüksek Lisans Tezi, T. C. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı, 201666 

- Townshend'in teslim olmayı reddetmesi üzerine Albay Nurettin 1915 Aralık sonuna kadar Kutülamare'ye bir dizi saldırı gerçekleştiriyor.

- İngilizlerin Townshend'i kurtarmak için Korgeneral Aylmer komutasında Dicle Kolordusu'nu teşkil etmesi üzerine cephe ikiye bölünüyor.

- 1916 Ocak ayı Aylmer'ın şiddetli saldırılarıyla geçiyor. Türkler Şeyh Sait'te, Vadiikelal'de ve Felahiye'de direniyorlar.

- Felahiye'de verdikleri korkunç kayıplardan sonra, İngilizler ölülerin gömülmesi için Türklerden iki buçuk saatlik bir ateşkes ricasında bulunuyorlar.

Bölüm Sponsoru: Kerim Rota

Kaynaklar  

- T. C. Genelkurmay ATASE Başkanlığı Yayınları Seri No:3, Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi II. Cilt, Irak-İran Cephesi 1914-1918 1. Kısım, Ankara Genelkurmay Basımevi 1979  

- Serdar Sakin, Birinci Dünya Savaşı’nda Irak Cephesinde Osmanlı Devleti ile İngiltere Arasındaki Çarpışmalar (1915), Gazi Akademik Bakış, 4(7), 133-152, 2010  

- Osmanlı Belgelerinde Birinci Dünya Harbi I: T.C. Başbakanlık Devlet Arşi̇vleri̇ Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayın Nu: 130  

- Said Olgun ve Resul Babaoğlu, Dönemi̇n Kaynaklarına göre Kutü’l-Amare Zaferi̇ (toplu bir değerlendi̇rme), Tarih Araştırmaları Dergisi, 39(67), 477-502, 2020  

- Berk Erol, Birinci Dünya Savaşı’nda: Irak Cephesi̇’’ndeki̇ Askeri̇ ve Si̇yasi̇ Gelişmeler, Lisans Tezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi - Tarih Bölümü Anabilim Dalı, 2022  

- Gökhan Buluş, İngi̇li̇z Basınında Kut’ül Amare Kuşatması (1915-1916), T.C. İstanbul Üni̇versi̇tesi̇ Atatürk İlkeleri̇ ve İnkilap Tari̇hi̇ Ensti̇tüsü Atatürk İlkeleri̇ ve İnkilap Tari̇hi̇ Anabilim Dalı, 2021  

- A. J. Barker, The First Iraq War--1914-1918: Britain's Mesopotamian Campaign, Enigma Books, 2009  

- Paul Knight, The British Army in Mesopotamia, 1914-1918, McFarland & Company, Inc., Publishers, 2013  

- On the Road to Kut - Soldier's Story of the Mesopotamian Campaign, Pickle Partners Publishing, 2013 

- Levent Ünal, Kûtü’l Amâre Zaferi Öncesi ve Sonrasında Irak-İran Cephesi Gelişmeleri, Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, Volume: 45, 36-63, 2020  

- Ahmet Tetik, Sema Kiper, Ayşe Seven, Askerî Tarih Belgeleri Dergisi, Genelkurmay Basım Evi, Yıl: 53, Sayı: 118, 2004  

- Betül Ulutin, Birinci Dünya Savaşı’nda Kutülamare Muharebeleri, Yüksek Lisans Tezi, T. C. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı, 201666 

- 1. Dünya Savaşı yıllarında Osmanlı subaylarının rütbe rütbe maaşları ve alım güçleri

- Bir Osmanlı ailesinin ortalama yeme-içme-barınma giderleri, yoksulluk sınırı

- Osmanlı subaylarının alım gücünün batılı subaylarınınkiyle mukayesesi

- Savaşın maaşlara olan etkisi ve savaş sonrası hayat pahalılığı

Bölüm sponsoru: Kerim Rota

Kaynaklar

- Ecem Doygun, Enflasyon Gölgesinde İstanbul 1914-1921, Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi Yıl 18 Sayı 36 (Güz 2022)

- Ecem İnceoğlu, Osmanlıda Milli İktisat Uygulamaları ve Harp Zenginleri, Yüksek Lisan Tezi, T.C. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisat Tarihi Anabilim Dalı, 2015

- Nedim İpek, Bafra'da Fiyatlar ve Ücretler (1914-1930), Belleten, Türk Tarih Kurumu, Yıl 2000 Cilt: 64 Sayı: 239

- Milli Savunma Bakanlığı Askeri Tarih Arşivi 110-9-1-10 171 0 202 Subay maaşlarının arttırılması. 01.01.1335

- Milli Savunma Bakanlığı Askeri Tarih Arşivi 110-9-1-7 308 2 75 Bir aylık er ve subay maaş miktarının bildirilmesi. 4.8.1913

- Milli Savunma Bakanlığı Askeri Tarih Arşivi 110-9-1-7 240 205 1 Subay ihtiyacı, atamaları, taltif ve terfileri, sicilleri, subay maaş ve yollukları, maaş ilmuhaberleri, aile sipariş maaşları, izinde olan subayların görevleri başına dönmelerine ait yazışmalar. 28.7.1913

- Milli Savunma Bakanlığı Askeri Tarih Arşivi 110-9-1-10 236 0 106 Esarette olan Osmanlı subaylarının rütbelerine göre İngiltere Hükümeti tarafından günlük yapılan ödemelere ilişkin malumat arzı. 24.09.1335

- Milli Savunma Bakanlığı Askeri Tarih Arşivi 110-9-1-10 419 0 57 Nefer ve subay maaşları. 21.04.1335

- Milli Savunma Bakanlığı Askeri Tarih Arşivi 110-9-1-10 421 0 65 Subay tayinleri ve maaş ödemeleri ile ilgili askeri emir.. 17.01.1335

- Milli Savunma Bakanlığı Askeri Tarih Arşivi 110-9-1-10 441 0 102 Birinci Muhafız Alayı İkinci Tabur Kumandanlığı subaylarının Haziran 1335 tarihine ait maaş bordrolarını gösteren cetvel. 09.07.1335

- Milli Savunma Bakanlığı Askeri Tarih Arşivi 110-9-1-10 498 0 3 Harpte yaralanan ve halen İstanbul hastanelerinde tedavide bulunan subaylara tam maaş verilmesi. 06.12.1336

- Bry, G. (1960). Wages during war, inflation, and dictatorship. In Wages in Germany, 1871-1945 (pp. 191–265). Princeton University Press / National Bureau of Economic Research. nber.org

- Federal Reserve Board. (1919). International foreign exchange rates: Parities and market averages for 1919. Federal Reserve Bulletin, 5(12), 1195–1198.

- House of Commons. (1919, July 21). Army Pay (Hansard Parliamentary Debates). 5th Series, Vol. 118, Columns 1011–1013. parliament.uk

- House of Commons. (1919, November 10). Cost of Living (Hansard Parliamentary Debates). 5th Series, Vol. 121, Column 33W. parliament.uk

- London County Council. (1920). Housing: London Statistics, Post-War Residential Tenancy Surveys (1919) (Vol. 26). LCC Public Health and Housing Committee.

- Ministère de la Guerre. (1919, Décembre). Solde des officiers généraux, supérieurs, subalternes et assimilés de l'armée active. Journal Officiel de la République Française, 51(340), 14120–14128.

- Ministry of Labour. (1919). Retail food prices in the United Kingdom. The Labour Gazette, 27(11), 462–465.

- République Française. (1919). Loi du 23 Octobre 1919 prorogeant les dispositions de la loi du 9 Mars 1918 relative aux loyers. Imprimerie de la Chambre des Députés.

- Reichsministerium des Innern. (1919). Reichsgesetzblatt 1919: Verordnung über die Besoldung der Offiziere des vorläufigen Reichsheeres. Reichsdruckerei.

- Statistique Générale de la France. (1920). Annuaire Statistique de la France: Trente-Sixième Volume (1919-1920). Imprimerie Nationale.

- War Office. (1919, September). Army Order 325 of 1919: Royal Warrant for the Pay, Appointment, and Promotion of Officers. His Majesty's Stationery Office (HMSO).

- Young, J. P. (1925). European Currency and Finance: Commission of Gold and Silver Inquiry (Vols. I & II). United States Senate, Government Printing Office.

Coğrafya için "becerikli bir komutanın en güçlü müttefikidir" denir. Peki bu neden böyledir? Bu bölümde, Büyük Taarruz mıntıkasında yaptığım gözlemlerimi aktarıyor, muharebe coğrafyasının ve haritaların önemine değiniyorum.

Bölüm sponsoru: Oğuz Kozan

- Selman-ı Pak'ta yenilen Townshend bir yarı bozgun şeklinde geri çekilirken Nurettin Bey'in birlikleri takiptedir.

- Aradaki 3 günlük mesafe, Kutülamare'ye daha 75 km varken kapanıyor ve Delabiha Muharebesi'nde Türkler yine bir zafer elde ediyorlar.

- Birlikleri bitkin düşen Townshend, kuşatılma pahasına Kutülamare'de savunmaya geçme kararı alıyor.

- Türkler kusursuz bir manevrayla İngilizleri kuşatmaya alıyorlar.

- Nurettin Bey'in "teslim olun" çağrısına Townshend'in yanıtı olumsuz oluyor.

Bölüm Sponsoru: Kerim Rota

Kaynaklar  

- T. C. Genelkurmay ATASE Başkanlığı Yayınları Seri No:3, Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi II. Cilt, Irak-İran Cephesi 1914-1918 1. Kısım, Ankara Genelkurmay Basımevi 1979  

- Serdar Sakin, Birinci Dünya Savaşı’nda Irak Cephesinde Osmanlı Devleti ile İngiltere Arasındaki Çarpışmalar (1915), Gazi Akademik Bakış, 4(7), 133-152, 2010  

- Osmanlı Belgelerinde Birinci Dünya Harbi I: T.C. Başbakanlık Devlet Arşi̇vleri̇ Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayın Nu: 130  

- Said Olgun ve Resul Babaoğlu, Dönemi̇n Kaynaklarına göre Kutü’l-Amare Zaferi̇ (toplu bir değerlendi̇rme), Tarih Araştırmaları Dergisi, 39(67), 477-502, 2020  

- Berk Erol, Birinci Dünya Savaşı’nda: Irak Cephesi̇’’ndeki̇ Askeri̇ ve Si̇yasi̇ Gelişmeler, Lisans Tezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi - Tarih Bölümü Anabilim Dalı, 2022  

- Gökhan Buluş, İngi̇li̇z Basınında Kut’ül Amare Kuşatması (1915-1916), T.C. İstanbul Üni̇versi̇tesi̇ Atatürk İlkeleri̇ ve İnkilap Tari̇hi̇ Ensti̇tüsü Atatürk İlkeleri̇ ve İnkilap Tari̇hi̇ Anabilim Dalı, 2021  

- A. J. Barker, The First Iraq War--1914-1918: Britain's Mesopotamian Campaign, Enigma Books, 2009  

- Paul Knight, The British Army in Mesopotamia, 1914-1918, McFarland & Company, Inc., Publishers, 2013  

- On the Road to Kut - Soldier's Story of the Mesopotamian Campaign, Pickle Partners Publishing, 2013 

- Levent Ünal, Kûtü’l Amâre Zaferi Öncesi ve Sonrasında Irak-İran Cephesi Gelişmeleri, Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, Volume: 45, 36-63, 2020  

- Ahmet Tetik, Sema Kiper, Ayşe Seven, Askerî Tarih Belgeleri Dergisi, Genelkurmay Basım Evi, Yıl: 53, Sayı: 118, 2004  

- Betül Ulutin, Birinci Dünya Savaşı’nda Kutülamare Muharebeleri, Yüksek Lisans Tezi, T. C. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı, 201666 

Bu bölümde 1919-1923 arasında Yunan ordusunun Anadolu'da yaptığı mezalimi, batılı komisyonların o dönem hazırladıkları raporlardan, dış basında yer alan haberlerden ve beyanatlardan okuyoruz.

Bölüm sponsoru: Ahmet Emre Çetin

Kaynaklar 

- Arnold J. Toynbee, The Western Question in Greece and Turkey: A Study in the Contact of Civilisations, Constable and Company Ltd., 1922

- Maurice Gehri (délégué du Comité İnternational de la Croix-Rouge), Mission d’Enquête en Anatolie, 12-22 Mai 1921

- Report of the Interallied Inquiry Mission at Smyrna by Admiral Bristol (Delegate of the U.S.A.), General Bunoust (Delegate of France), General Hare (Delegate of Great Britain), General Dall'Olio (Delegate of Italy), 1919

- Annie I. Allen and Florence I. Billings (members of American Near East Relief Committee), Atrocities in Anatolia, 1921

- The Times, 27 Eylül 1922 (Lord St. Davids’in beyanları)

- The New York Times, 01.01.1923 (Uluslararası Kızılhaç Örgütü’nün Yunan tahribatıyla ilgili raporuna dair)

- The New York Times 02.01.1923 (Uluslararası Kızılhaç Örgütü’nün Yunan tahribatıyla ilgili raporuna dair Yunanları aklama yazısı)

- The New York Times 04.02.1923 (Türklerin Yunanlara mezalim uygulamadığı, tam tersine Yunanların Türklere mezalim uyguladığına dair)

- Le Temps 22.09.1922 (450 Türk köyünün Yunanlar tarafından yakılmasına dair)

- Cengiz Mutlu, Milli Mücadele Sırasında Türkiye’de İtilaf Devlerince Tahkik Heyeti Kurma Çabaları, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, S 52, Güz 2013, s. 875-904 (Kızılhaç heyetinin Afyon ve Kütahya ziyaretlerine izin verilmeyişine dair)

- Kutülamare'nin düşürülüşünden sonra Bağdat'a doğru ilerleyen Tümgeneral Townshend, Türklerin şehrin 35 km güneydoğusunda, Selman-ı Pak'ta yoğunlaştığını görüyor.

- Albay Nurettin, Ctesiphon Kemeri gibi tarihi yapılarla dolu bu kasabada kapsamlı bir savunma hazırlığı yapıyor.

- 22-24 Kasım 1915 tarihlerinde, bir meydan muharebesi şeklinde cereyan eden çarpışmalar çok kanlı oluyor. İki taraf da mevcudunun üçte birini kaybederken, kazanan Türkler oluyor.

- İngilizler Irak'a ayak bastıklarından bu yana en kapsamlı yenilgilerini yaşıyorlar. Selman-ı Pak, Kutülamare Kuşatması'nın zeminini hazırlıyor.

Bölüm Sponsoru: Kerim Rota

Kaynaklar  

- T. C. Genelkurmay ATASE Başkanlığı Yayınları Seri No:3, Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi II. Cilt, Irak-İran Cephesi 1914-1918 1. Kısım, Ankara Genelkurmay Basımevi 1979  

- Serdar Sakin, Birinci Dünya Savaşı’nda Irak Cephesinde Osmanlı Devleti ile İngiltere Arasındaki Çarpışmalar (1915), Gazi Akademik Bakış, 4(7), 133-152, 2010  

- Osmanlı Belgelerinde Birinci Dünya Harbi I: T.C. Başbakanlık Devlet Arşi̇vleri̇ Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayın Nu: 130  

- Said Olgun ve Resul Babaoğlu, Dönemi̇n Kaynaklarına göre Kutü’l-Amare Zaferi̇ (toplu bir değerlendi̇rme), Tarih Araştırmaları Dergisi, 39(67), 477-502, 2020  

- Berk Erol, Birinci Dünya Savaşı’nda: Irak Cephesi̇’’ndeki̇ Askeri̇ ve Si̇yasi̇ Gelişmeler, Lisans Tezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi - Tarih Bölümü Anabilim Dalı, 2022  

- Gökhan Buluş, İngi̇li̇z Basınında Kut’ül Amare Kuşatması (1915-1916), T.C. İstanbul Üni̇versi̇tesi̇ Atatürk İlkeleri̇ ve İnkilap Tari̇hi̇ Ensti̇tüsü Atatürk İlkeleri̇ ve İnkilap Tari̇hi̇ Anabilim Dalı, 2021  

- A. J. Barker, The First Iraq War--1914-1918: Britain's Mesopotamian Campaign, Enigma Books, 2009  

- Paul Knight, The British Army in Mesopotamia, 1914-1918, McFarland & Company, Inc., Publishers, 2013  

- On the Road to Kut - Soldier's Story of the Mesopotamian Campaign, Pickle Partners Publishing, 2013 

- Levent Ünal, Kûtü’l Amâre Zaferi Öncesi ve Sonrasında Irak-İran Cephesi Gelişmeleri, Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, Volume: 45, 36-63, 2020  

- Ahmet Tetik, Sema Kiper, Ayşe Seven, Askerî Tarih Belgeleri Dergisi, Genelkurmay Basım Evi, Yıl: 53, Sayı: 118, 2004  

- Betül Ulutin, Birinci Dünya Savaşı’nda Kutülamare Muharebeleri, Yüksek Lisans Tezi, T. C. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı, 201666 

Galatasaray Lisesi mezunlarının sponsorluğunu üstlendiği bu anlamlı bölümde, 1. Dünya Savaşı esnasında eğitimlerini yarıda bırakıp orduya yedek subay olarak katılan lise ve üniversite öğrencilerinden bahsediyorum.

Sponsor listesi: Babürhan Güçer, Barbaros Aytar, Cenk Tuzcu, Emrullah Bozkurt, Engin Ergenç, Faruk Dak, Fatih Özkoyuncu, Hakan Yaraş, Mehmet Erdoğdu, Osman İleri, Önder Oğuzhan, Sarper Çağatay, Uğur Çomoğlu ve Zafer Yıldırım

Kaynaklar 

- İsmail Sabah, Çanakkale’nin şehit kalemleri – 1. bsk. – Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı, 2017. 

- Nuri Güçtekin, Eğitimli Neslin I. Dünya Savaşı’yla İmtihanı [The Schooled Generation in World War I]. İstanbul: İskenderiye Kitap, 2015 

- Feza Günergun,  Birinci Dünya Savaşı’na Katılan Türk Öğrenci ve Öğretmenler, Yayın Tanıtımı, Osmanlı Bilimi Araştırmaları XIX, ‘Savaş ve Bilim’ Özel Sayısı (2018): 124-127 

- Hali, S. (2025). Türk eğitim tarihinde Mekteb-i Sultani. Journal of Advancements in Education, 3(1), 1-17. 

- Mustafa Selçuk, Harb-i Umumi, Eğitim ve Toplum: Bir Neslin Yok Oluşu, Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı Yıl: 13, Bahar 2015, Sayı: 18, ss. 465-505, 100. Yıl 

- İsmail Sabah, Çanakkale Muharebeleri̇ öncesi ve Süresince Öğretmen ve Öğrencilerin Silâhaltına Alınması ile Eğitim Sisteminde Ortaya Çıkan Sorunlar, Tarihin Peşinde ‐ Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi ‐  Yıl: 2015, Sayı: 13 Sayfa: 267‐3 

- Nihat Paşa Yıldız, Osmanlı Devleti’nde Paramiliter bir Gençlik Örgütü: İzcilik, Yüksek Lisans Tezi, 2024 

- Türkoğlu, Ö. (2023). Darülfünun’dan İstanbul Üniversitesine Osmanlı’da İlk Üniversitenin Tarihçesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 12(3), 1745-1767 

- Ozlen, Fatma. “1915 Çanakkale Savaşında Şehit Düşen Tıbbiye Sınıfı Miti.” Osmanlı Bilimi Araştırmaları 24, 2 (2023): 611-625 

- Selçuk Uygun, I. Dünya Savaşı Çanakkale Cephesinde Öğretmenler, SDU International Journal of Educational Studies, 6(1), 2019, Page 54-65 

- İsmail Sabah, Çanakkale’ye Asker İhracının İlk Günleri ve İstanbul’da Okullara Yansımaları, Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı Yıl: 11, Güz 2013, Sayı: 15, ss. 53-76 

- Ay, Ferudun (2021). “Edebi Hatıralarda Çanakkale Savaşı”, Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, S. 27, s. 175-201.

“Bir yazar elbette deneyimlerinden tamamen etkilenmeden kalamaz, ancak bir öykü tohumunun deneyim toprağını kullanma biçimleri son derece karmaşıktır ve bu süreci tanımlama girişimleri, yetersiz ve belirsiz kanıtlardan yola çıkarak yapılan en iyi ihtimalle tahminlerdir.” Yüzük Kardeşliği, ikinci baskının önsözü. 

Toplam uzunluğu 17 dk 13 sn olan bu bölümün tamamı sadece Patreon ve Buy me a Coffee'de.

Bölümü dinlemek için:

Patreon: https://www.patreon.com/c/u54848884

Buy me a Coffee: https://www.buymeacoffee.com/kulubetarih